بامداد خمار اثر فتانه حاج سیدجوادی

معرفی کتاب بامداد خمار

هرکه خواهد گو بیا و هرکه خواهد گو برو. جهان می‌خواهد زیرورو شود. می‌خواهد نشود. چه اهمیتی دارد؟ فقط او بماند. مگرنه؟

اگر عشق میان دو نفر از دو طبقه اجتماعی متفاوت شکل بگیرد، آیا احساسات، برای ساختن یک زندگی مشترک کافی است؟ آیا شور جوانی می‌تواند جای شناخت، تجربه و عقلانیت را بگیرد؟ رمان بامداد خمار از فتانه حاج سید جوادی (پروین) یکی از مشهورترین و پرفروش‌ترین رمان‌های عاشقانه و اجتماعی معاصر ایران است که با طرح همین پرسش‌ها، مخاطب را به دل داستانی پرکشش و تأمل‌برانگیز می‌برد.

خلاصه داستان بامداد خمار

بامداد خمار رمانی اجتماعی و عاشقانه است که به موضوعاتی مانند عشق، اختلاف طبقاتی، ازدواج، انتخاب‌های احساسی، پشیمانی و پیامد تصمیم‌های شتاب‌زده می‌پردازد. جایی که دختری به نام سودابه از طبقة بالای جامعه، عاشق جوانی از خانواده‌ای با سطح پایین‌تر می‌شود. خانواده‌اش با او مخالف‌اند ولی او مقاومت می‌کند. تا جایی که مادرش او را پیش عمه‌اش محبوبه می‌فرستد تا از تجربة او در این مورد استفاده کند.

عمدة داستان بامداد خمار از زبان محبوبه روایت می‌شود که در خانواده‌ای مرفه و سنتی رشد کرده است. او در جوانی عاشق رحیم، شاگرد نجار ساده‌ای از طبقة متفاوت می‌شود و برخلاف مخالفت خانواده با او ازدواج می‌کند. اما زندگی مشترک، آن‌گونه که در رویاهایش تصور می‌کرد پیش نمی‌رود و تجربه‌های تلخ و دشوار، نگاه او را به عشق و زندگی تغییر می‌دهد.

چالش‌های زنان و مردان در فضای مردسالارانة دوران قاچار و پهلوی و محدودیت‌های اجتماعی زنان در این داستان مشاهده می‌شود و نقش پررنگ انواع زنان، از سلطه‌پذیر گرفته تا عصیان‌گر، داستان را به پیش می‌برد.

معرفی کوتاه فتانه حاج سید جوادی

فتانه حاج سید جوادی با نام هنری پروین، متولد ۱۳۲۴ در کازرون، نویسنده ایرانی و خالق یکی از پرفروش‌ترین رمان‌های تاریخ نشر ایران است. او در خانواده‌ای فرهنگی در شیراز متولد و در تهران بزرگ شد و پس از ازدواج به اصفهان رفت. تحصیلات او در رشته ادبیات انگلیسی است و همزمان با تحصیل، نویسندگی را نیز شروع کرد. شهرت اصلی او به دلیل انتشار رمان بامداد خمار در دهه هفتاد است؛ اثری که با استقبال گسترده مخاطبان روبه‌رو شد و بارها تجدید چاپ شد.

سایر کتاب‌ها و آثار فتانه حاج سید جوادی

فتانه حاج سید جوادی نویسندة پرکاری نیست. مهم‌ترین اثر او بامداد خمار است. از دیگر کتاب‌هایش می‌توان به مجموعه داستان کوتاه «در خلوت خواب» اشاره کرد. چندین ترجمه نیز از او موجود است که عبارتند از: ترجمة کتاب کین و ایبل (Kane and Abel) و ترجمة کتاب پارک گورکی (Gorky Park)

مشخصات کتاب بامداد خمار و انتشارات

بامداد خمار اولین بار در سال ۱۳۷۴ در نشر البرز منتشر شد. این اثر که در ژانر داستانی و یک رمان عاشقانه-اجتماعی است، به فروش بالایی دست یافت،‌ به چاپ ۸۸ام رسید و بیش از ۳۰۰ هزار نسخه از آن فروش رفت. این داستان همچنین به زبان‌های ترکی، ایتالیایی، انگلیسی، آلمانی، کره‌ای و یونانی نیز ترجمه شد. بعدها نیز سریالی به کارگردانی نرگس آبیار به همین نام و بر اساس این داستان ساخته شد که با نقدهای زیادی همراه بود.

این اثر در ۴۳۹ صفحه، در قطع رقعی و با کاغذ بالکی منتشر شده است.

نقد و بررسی کتاب و سریال بامداد خمار

بسیاری از خوانندگان، روایت روان و سرگرم کننده و کشش داستانی بالای آن را از نقاط قوت کتاب می‌دانند.

در مقابل، برخی منتقدان معتقدند که این رمان، اصالت و شرافت را مخصوص قشر بالای جامعه دانسته و با فرودستان به تحقیر نگاه می‌کند. همچنین نگاه سطحی نویسنده به پردازش شخصیت‌ها را نیز از نقاط ضعف این کتاب می‌دانند.

بحث و نقد در مورد این کتاب به جایی رسید که بزرگانی چون محمد محمدعلی، نجف دریابندری و هوشنگ گلشیری بر سر آن به جدل پرداختند. طرفداری نجف دریابندری از این زمان، واکنش شدیدالحن هوشنگ گلشیری در نشریة آدینه را در پی داشت که این رمان را عامه‌پسند و طرفدارانش را بی‌سواد خواند. سپس بین او و محمد محمد محمدعلی، رقابتی برای انتشار یک داستان پرفروش شکل گرفت.

اما از طرفی بسیاری از خوانندگان، این داستان را برای جوانانِ عاشق‌پیشه و خام، مفید دانسته و آن را روایت‌کنندة واقعیت‌های اجتماعی می‌دانند.

نقدهای بسیاری نیز در خصوص سریال بامداد خمار وجود دارد؛ ازجمله اینکه خط داستانی از فضای احساسی کتاب فاصله گرفته و نقش مردان نیز در پیش بردن ماجرا و روایتِ آن پررنگ‌تر شده است. عده‌ای نیز از شخصیت‌پردازی ضعیف و عدم پختگی دیالوگ‌های آن گلایه کرده‌اند.

حواشی پیرامون کتاب بامداد خمار

یک سال پس از انتشار بامداد خمار و فروش ۸۰هزار جلدی این رمان در ۹ نوبت، نویسنده‌ ناشناخته‌ای به نام ناهید ا پژواک که اطلاعاتی از او و زندگی‌اش در دست نیست، اقدام به انتشار کتابی به نام «شب سراب» در انتشارات البرز کرد که پیش از این، بامداد خمار نیز در همان انتشارات به چاپ رسیده بود.

رمان شب سراب، اقتباسی از بامداد خمار است به گونه‌ای که در آن، تمام داستان از دید رحیم، معشوقة محبوبه روایت می‌شود. این کتاب نیز به فروش بالایی دست یافت، اما باعث ایجاد دردسرهایی برای نویسنده‌اش شد. با شکایت فتانه حاج سید جوادی از ناهید پژواک به اتهام سرقت ادبی، گرچه چاپ و فروش این کتاب متوقف نشد، اما نهایتا امتیاز فروشش به حاج سید جوادی تعلق گرفت.

بخشی از متن کتاب بامداد خمار

باز رگ گردنش مثل قداره‌کش‌ها متورم شده بود و از زیر پوست تیرة او، جلوة نامطبوعی داشت. موهایش به طرزی ترسناک و وحشی بر چهره‌اش ریخته بود. دندان‌های سفیدش سبُعانه بر یکدیگر فشرده می‌شد. دست‌ها زمخت، مثل انسان‌‌های ابتدایی. در سراپایش ذره‌ای متانت نبود. تمام مقدسات مرا، آنچه را که برایم عزیز بود به رخم کشیده و به مسخره گرفته بود. گفتم: «بس است دیگر، برو. نعره نکش. خودت را بیشتر از این از چشمم نینداز.»

مادرش موذیانه گفت: «رحیم جان انقدر حرص نخور مادر. تو که این غذا زهر مارت شد. حالا محبوبه یک چیزی گفت، شما ببخشید. خودش پشیمان شده.»

رو به در اتاق ایستادم و گفتم: «خیال می‌کنید نمی‌شنیدم که چطور زیر گوشش وِرد می‌خواندید؟ حالا که کار به اینجا کشید، خیالتان راحت شد؟ همة این بساط زیر سر شماست.»

فضا حس و حال مطالعه داستان بامداد خمار

مطالعة بامداد خمار تجربه‌ای احساسی، نوستالژیک و تأمل‌برانگیز است. داستان با زبانی ساده و روان روایت می‌شود و مخاطب را به فضای خانواده‌های سنتی تهران در دوران قاجار و پهلوی می‌بَرد. خوانندگان در طول داستان بارها میان عشق، عقل، امید، حسرت و پشیمانی جابه‌جا می‌شوند و همین موضوع باعث می‌شود کتاب تا پایان، جذاب باقی بماند.

چه کسانی بامداد خمار را بخوانند و چه کسانی نخوانند؟

اگر به رمان‌های عاشقانه ایرانی علاقه دارید، اگر داستان‌هایی با محوریت روابط انسانی و چالش‌های ازدواج برای شما جذاب است و اگر به داستان‌های عامه‌پسند و سرگرم کننده علاقه‌مندید، بامداد خمار می‌تواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. علاقه‌مندان به رمان‌های اجتماعی نیز این کتاب را خواهند پسندید.

همچنین اگر کتاب‌‌های مشهور زیر را خوانده‌اید و آن‌ها را دوست داشته اید، احتمالا از بامداد خمار نیز لذت خواهید برد:

• در خلوت خواب از فتانه حاج سید جوادی

• شب سراب از ناهید پژواک

• سووشون از سیمین دانشور

• کتاب‌های عباس معروفی

• شوهر آهو خانم از علی محمد افغانی

• چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم از زویا پیرزاد

تمامی این کتاب‌ها به بیان شرایط سخت اجتماعی خصوصا برای زن‌‌ها می‌پردازند و طبیعتا اگر از بامداد خمار را دوست داشته باشید، مطالعة این داستان‌‌های معروف از نویسندگان بزرگ ایرانی را نیز به شما پیشنهاد می‌کنیم.

در مقابل اگر جزو آن دسته از خوانندگانی هستید که عاشق رمان‌‌های مفهومی، عمیق یا فلسفی هستید که ساختاری فاخر و کلاسیک داشته و عامه‌پسند نباشند، بامداد خمار را به شما پیشنهاد نمی‌کنیم. چرا که ممکن است برای شما خسته کننده و سطحی باشد.

اگر با مطالعة این مطلب به خواندن بامداد خمار راغب شده‌اید می‌توانید این کتاب را از قسمت بالای همین صفحه تهیه کنید و به دوستانتان هدیه دهید.