چهره‌ات شبیه نخستین روزهای جمهوریت بود اثر ایلهان برک

معرفی کتاب چهره‌ات شبیه نخستین روزهای جمهوریت بود

گاهی یک عنوان شاعرانه می‌تواند پیش از آن‌که نخستین شعر خوانده شود، دریچه‌ای به جهان کتاب باز کند. «چهره‌ات شبیه نخستین روزهای جمهوریت بود» گزیده‌ای از شعرهای ایلهان برک، شاعر برجسته نسل دوم شعر نوین ترکیه، است؛ مجموعه‌ای که در آن عشق، اسطوره، تاریخ و شهر در کنار هم قرار می‌گیرند و زبان شعر را به تجربه‌ای چندلایه تبدیل می‌کنند.

این کتاب با ترجمه بابک پزشکی، مخاطب فارسی‌زبان را با بخشی از شعرهای ایلهان برک آشنا می‌کند؛ شاعری که برای ساختن تصاویر و فضاهای تازه، از میراث شعری شرق و غرب بهره می‌گرفت. شعرهای این مجموعه را می‌توان دعوتی به دیدن جهان از زاویه‌ای متفاوت دانست؛ جهانی که در آن یک شهر، نام یک گل، صدای یک ساز یا تصویری از نقاشی می‌تواند به نقطه آغاز یک کشف شاعرانه بدل شود.

درباره کتاب چهره‌ات شبیه نخستین روزهای جمهوریت بود

ایلهان برک در این مجموعه، شعر را به قلمرویی برای پیوند دادن عناصر گوناگون تبدیل می‌کند. مضامین حماسی و عاشقانه، که ریشه‌هایی در اسطوره‌شناسی دارند، در کنار اشاره به تاریخ، جغرافیا و هنرهای تجسمی قرار می‌گیرند. همین هم‌نشینی، فضای شعرها را از یک بیان ساده و مستقیم فراتر می‌برد و خواننده را با تصاویری روبه‌رو می‌کند که باید در آن‌ها مکث کرد و ارتباط میان اجزایشان را دریافت.

شهرها در جهان شعری برک حضوری پررنگ دارند. استانبول، آنکارا و پاریس فقط نام مکان نیستند؛ این شهرها بخشی از فضای ذهنی و تصویری شعرهای او را شکل می‌دهند. جغرافیا در این شعرها با خاطره، فرهنگ و نگاه شاعرانه درهم می‌آمیزد و به همین دلیل، خواندن آن‌ها می‌تواند مانند حرکت میان چشم‌اندازهای مختلف باشد؛ از فضای شهری و تاریخی تا قلمرو اسطوره و خیال.

یکی از ویژگی‌های قابل توجه این اشعار، گستردگی واژگان و منابع تصویری آن‌هاست. برک در کنار واژه‌های ادبی، از زبان محاوره‌ای و عامیانه نیز استفاده می‌کند و نام محلی گل‌ها، آلات موسیقی و عناصر گوناگون زندگی را وارد شعر می‌سازد. این رویکرد، زبان شعر را هم‌زمان ملموس و رازآلود می‌کند. از یک سو، کلمات به تجربه‌های روزمره نزدیک‌اند و از سوی دیگر، در ترکیب با تاریخ، اسطوره و هنر، معناهایی تازه پیدا می‌کنند.

نگاه پست‌مدرن و تلفیق سنت‌های شعری غربی و شرقی، به شعرهای ایلهان برک هویتی منحصربه‌فرد می‌دهد. این شعرها الزاماً برای خواندن شتاب‌زده ساخته نشده‌اند؛ ارزش آن‌ها در فرصت‌هایی است که برای تأمل، کشف تصویرها و بازگشت دوباره به واژه‌ها فراهم می‌کنند. مخاطب ممکن است در هر شعر با رابطه‌ای تازه میان زبان، مکان و خیال روبه‌رو شود و از این راه، تجربه‌ای شخصی از متن بسازد.

«چهره‌ات شبیه نخستین روزهای جمهوریت بود» در ۸۴ صفحه، مجموعه‌ای فشرده برای آشنایی با جهان شعری شاعری است که بیش از ۲۴ عنوان کتاب شعر منتشر کرد و در کنار سرودن شعر، نقد ادبی نوشت و شعرهای آرتور رمبو و ازرا پاوند را به زبان ترکی ترجمه کرد. این گزیده، برای کسانی که به شعر ترجمه‌شده و ادبیات ترکیه علاقه دارند، فرصتی است تا با شاعری روبه‌رو شوند که زبان را ماده‌ای زنده و انعطاف‌پذیر برای ساختن جهان‌های تازه می‌داند.

نویسنده کتاب چهره‌ات شبیه نخستین روزهای جمهوریت بود

ایلهان برک در سال ۱۹۱۸ در شهر مانیسا در ترکیه به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در زادگاهش گذراند و در سال ۱۹۴۴ از رشته زبان فرانسه فارغ‌التحصیل شد. پس از آن به تدریس زبان فرانسه پرداخت و مدتی نیز به‌عنوان مترجم در مؤسسه چاپ و نشر بانک زراعت فعالیت کرد. برک پس از بازنشستگی، نویسندگی را به‌صورت تمام‌وقت ادامه داد.

در کارنامه او، افزون بر مجموعه‌های شعر، نقدهای ادبی و ترجمه نیز دیده می‌شود. شعرهایش به‌دلیل بهره‌گیری از مضامین حماسی و عاشقانه، پیوند با اسطوره‌شناسی و توجه به تاریخ، جغرافیا و هنرهای تجسمی شناخته می‌شوند. برک با آمیختن سنت‌های شعری شرق و غرب و استفاده از زبان‌های متنوع، شیوه‌ای شخصی پدید آورد. او در سال ۲۰۰۵ در ۹۰سالگی درگذشت.

خرید کتاب چهره‌ات شبیه نخستین روزهای جمهوریت بود به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به شعر معاصر ترکیه، ادبیات ترجمه‌شده و مجموعه‌هایی با فضای تصویری و اسطوره‌ای علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این اثر به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که از شعرهایی با مضامین عاشقانه و حماسی لذت می‌برند و دوست دارند در متن ادبی با تاریخ، جغرافیا، شهرها و هنرهای تجسمی مواجه شوند.

همچنین اگر شعرهایی را می‌پسندید که زبان محاوره‌ای را در کنار واژه‌های ادبی و نام‌های بومی به کار می‌گیرند، در این مجموعه با تجربه‌ای متفاوت روبه‌رو خواهید شد. این کتاب برای مطالعه‌ای آرام و تأمل‌برانگیز مناسب است؛ کتابی که می‌توان شعرهایش را یک‌باره خواند و سپس برای کشف ارتباط میان تصویرها و واژه‌ها دوباره به آن‌ها بازگشت. در نهایت، این گزیده برای آشنایی با جهان شعری ایلهان برک و نگاه منحصربه‌فرد او به زبان، اسطوره و شهر، انتخابی خواندنی است.