نشان جهان اثر آزاد ماتیان

معرفی کتاب نشان جهان: گزیدهٔ اشعار

چگونه می‌توان در زبانی کم‌گوینده، در میان جامعه‌ای فارسی‌زبان، شعر آفرید و صدای خود را به خوانندگانی فراتر از مرزهای زبان رساند؟ کتاب «نشان جهان: گزیدهٔ اشعار» پنجره‌ای به جهان شعری آزاد ماتیان است؛ شاعری ارمنی‌ـ‌ایرانی که تجربهٔ ادبی او برای فارسی‌زبانان، به‌واسطهٔ ترجمه، امکان خوانده‌شدن پیدا می‌کند.

این مجموعه گزیده‌ای از اشعار ماتیان را در اختیار مخاطب فارسی‌زبان می‌گذارد و بر اهمیت عبور از مانع زبان تأکید دارد. کتاب نه‌فقط مجموعه‌ای از شعر، بلکه تلاشی برای معرفی شاعری است که به زبان ارمنی می‌نویسد؛ زبانی که شمار اندکی از مردم آن را می‌دانند. از همین رو، «نشان جهان» برای خواننده‌ای که به شعر، زبان و تجربهٔ آفرینش ادبی در بستری چندزبانه علاقه دارد، اثری قابل‌توجه است.

درباره کتاب نشان جهان: گزیدهٔ اشعار

آزاد ماتیان سرودن شعر به زبان ارمنی را در جامعه‌ای فارسی‌زبان دنبال کرده است. این انتخاب، مسئلهٔ مهمی را پیش می‌کشد: خلق اثری ادبی به زبانی غیرمادری یا زبانی که مخاطبان محدودی دارد، چه دشواری‌هایی به همراه می‌آورد و چگونه می‌توان با وجود این دشواری‌ها، اثر ادبی را به خوانندگان بیشتری رساند؟ گزیدهٔ حاضر در پاسخ مستقیم و نظری به این پرسش نوشته نشده است، اما خودِ شکل‌گیری و ترجمهٔ آن، به این موضوع معنا می‌دهد.

نخستین دفتر شعر ماتیان در سال ۱۳۵۹ با عنوان «گل‌های کویر» منتشر شد. این عنوان به تناقض‌های نوشتن به زبان ارمنی در محیطی فارسی‌زبان و نیز به دشواری خلق ادبیات به زبانی غیرمادری اشاره دارد؛ تصویری که در آن پرورش گل در کویر، استعاره‌ای از آفرینش در شرایط دشوار است. با این حال، همین تصویر را می‌توان خوش‌بینانه نیز دید: کوشش می‌تواند امکان روییدن و ماندگاری را حتی در محیطی نامساعد فراهم کند.

«نشان جهان: گزیدهٔ اشعار» از این منظر، تجربهٔ شاعری را پیش روی مخاطب می‌گذارد که میان زبان ارمنی و فضای فرهنگی فارسی‌زبان حرکت می‌کند. ترجمهٔ شعرهای او سد زبانی را تا اندازه‌ای کنار می‌زند و اجازه می‌دهد خوانندگان فارسی‌زبان با بخشی از این تجربهٔ شعری روبه‌رو شوند. اهمیت کتاب در همین گشودن راه ارتباطی است؛ راهی میان زبانی با گویشوران اندک و مخاطبانی که در زبان فارسی به دنبال شناخت صدایی ادبی تازه هستند.

خواندن این مجموعه می‌تواند توجه مخاطب را به رابطهٔ زبان و ادبیات جلب کند. شعر در اینجا فقط با موضوع انتقال از زبانی به زبان دیگر مطرح نیست؛ خودِ ترجمه، امکان آشنایی، گفت‌وگو و دیده‌شدن را فراهم می‌کند. در نتیجه، کتاب برای کسانی ارزشمند است که می‌خواهند شعر را در پیوند با هویت زبانی و شرایط اجتماعی آفرینش ادبی بخوانند، بی‌آنکه مرز زبان مانع دسترسی آنان به اثر شود.

نویسنده کتاب نشان جهان: گزیدهٔ اشعار

آزاد ماتیان شاعر ارمنی‌ـ‌ایرانی است که به زبان ارمنی می‌نویسد و تجربه‌ای غنی در سرودن شعر دارد. او استاد کرسی ارمنی‌شناسی دانشگاه اصفهان است و از سال ۱۳۵۹، با انتشار نخستین دفتر شعرش، در مسیر آفرینش و ارائهٔ آثار ادبی خود حضور داشته است. «گل‌های کویر» نام آن دفتر نخستین بود؛ عنوانی که نگاه او به نوشتن به زبان ارمنی در جامعه‌ای فارسی‌زبان را به تصویری روشن و به‌یادماندنی تبدیل می‌کند.

در این کتاب، ماتیان از مسیر شعر و زبان شناخته می‌شود؛ شاعری که انتخاب زبان ارمنی را به محدودماندن در یک فضای بسته تبدیل نکرده است. برگردان شعرهای او به فارسی، امکان آشنایی مخاطب ایرانی با این بخش از کار ادبی‌اش را فراهم می‌سازد. رویکرد کتاب بیش از آنکه بر شرح زندگی شاعر تکیه کند، بر معرفی صدای شعری او و اهمیت رساندن این صدا به خواننده‌ای تازه است.

خرید کتاب نشان جهان: گزیدهٔ اشعار به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به شعر معاصر، ادبیات ارمنی و آثار پدیدآمده در فضای چندزبانه علاقه دارید، «نشان جهان: گزیدهٔ اشعار» می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با شاعری ارمنی‌ـ‌ایرانی آشنا شوند و تجربهٔ ادبی او را از خلال ترجمهٔ فارسی دنبال کنند.

این مجموعه همچنین برای علاقه‌مندان به موضوع زبان در ادبیات مناسب است؛ کسانی که می‌پرسند زبان انتخابی شاعر چگونه با محیط فرهنگی، دامنهٔ مخاطبان و امکان انتشار اثر ارتباط پیدا می‌کند. اگر از مطالعهٔ آثاری دربارهٔ مرزهای زبانی، آفرینش ادبی در شرایط دشوار و گفت‌وگوی فرهنگی لذت می‌برید، کتاب می‌تواند نگاهتان را به مسیر رسیدن شعر از یک زبان به زبان دیگر گسترده‌تر کند.

از این کتاب نباید انتظار یک متن پژوهشی یا زندگی‌نامهٔ مفصل داشت؛ آنچه در مرکز قرار دارد، گزیده‌ای از شعرهای آزاد ماتیان و کوشش برای معرفی او به فارسی‌زبانان است. در نهایت، «نشان جهان» برای کسانی مناسب است که می‌خواهند با ذهنی باز به سراغ شعری بروند که از زبانی کمترشناخته‌شده می‌آید و در ترجمه، امکان گفت‌وگو با مخاطب فارسی‌زبان را پیدا می‌کند.