اشاگیتا اثر صادق صفایی
معرفی کتاب اشاگیتا
گاهی پیش از آن‌که یک نمایشنامه را از مسیر داستان و شخصیت‌هایش بشناسیم، زبان آن ما را به جهان متفاوتی وارد می‌کند. «اشاگیتا» نوشته صادق صفایی، نمایشنامه‌ای است که به زبان آرکاییک نوشته شده و تجربه‌ای متمایز برای خوانندگانی فراهم می‌آورد که به ادبیات نمایشی، امکانات زبان و شکل‌های غیرمعمول بیان علاقه دارند.
انتخاب زبان آرکاییک در این اثر، مهم‌ترین ویژگی معرفی‌شده درباره آن است؛ ویژگی‌ای که توجه خواننده را از مصرف سریع متن دور می‌کند و او را به دقت در واژه‌ها، لحن و ساختار زبانی فرامی‌خواند. اشاگیتا را می‌توان در پیوند میان نمایشنامه‌نویسی و تجربه زبانی خواند؛ متنی که برای مواجهه‌ای تأملی با زبان نمایش شکل گرفته است.
درباره کتاب اشاگیتا
اشاگیتا نام نمایشنامه‌ای از صادق صفایی است که در زبان آرکاییک به رشته تحریر درآمده است. همین انتخاب، اثر را از نمایشنامه‌هایی که با زبان روزمره و آشنای معاصر نوشته می‌شوند جدا می‌کند. در اینجا زبان فقط وسیله‌ای برای انتقال گفت‌وگو نیست؛ بلکه به بخش اصلی تجربه خواندن تبدیل می‌شود و اهمیت آن در شیوه مواجهه با متن، آهنگ جمله‌ها و دریافت فضای نمایشی آشکار می‌شود.
از آنجا که متن با زبانی آرکاییک نوشته شده، خواننده باید انتظار داشته باشد که ارتباط با اثر به مکث، توجه و خوانش دقیق‌تری نیاز داشته باشد. این ویژگی می‌تواند برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی فرصتی باشد تا نقش زبان را در ساختن هویت یک نمایشنامه بهتر ببینند. مطالعه کتاب، بیش از آن‌که به دنبال یک روایت سریع باشد، مخاطب را به تجربه کردن فرم زبانی و دقت در بیان نمایشی دعوت می‌کند.
در واقع، ارزش خواندن اشاگیتا در همین پیشنهاد متفاوت آن قرار دارد: مواجهه با نمایشنامه‌ای که زبان انتخابی‌اش بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت اثر است. خواننده می‌تواند هنگام مطالعه، به رابطه میان نوشتار و نمایش، ظرفیت‌های بیانی زبان و تأثیر لحن بر دریافت متن توجه کند. این رویکرد، کتاب را برای کسانی جذاب می‌کند که نمایشنامه را فقط به‌عنوان روایت رخدادها نمی‌خوانند و به ساختمان کلام نیز اهمیت می‌دهند.
اشاگیتا برای خوانش شتاب‌زده طراحی نشده است. بهتر است مخاطب با حوصله پیش برود، به واژه‌ها و جمله‌ها دقت کند و تفاوت زبان آرکاییک را با زبان معمول امروز در تجربه خواندن خود در نظر بگیرد. در چنین خوانشی، متن می‌تواند به موضوعی برای تأمل درباره زبان نمایشنامه و امکان‌های آن تبدیل شود؛ بدون آن‌که نیاز باشد اثر را با معیارهای متداول متن‌های روزمره بسنجیم.
نویسنده کتاب اشاگیتا
صادق صفایی، نویسنده اشاگیتا، کارگردان و بازیگر سینما و تئاتر و عضو هیئت علمی دپارتمان نمایش دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی دانشگاه تهران است. او در ۲۶ آبان ۱۳۴۰ در طبس زاده شد و از دوران تحصیل گرایش زیادی به هنر نمایش داشت. مسیر آموزشی او نیز با همین علاقه پیوند خورد و سرانجام به تحصیل در حوزه‌های کارگردانی تئاتر، کارگردانی و بازیگری انجامید.
صفایی پس از پایان دوره متوسطه، در سال ۱۳۶۲ از مرکز تربیت معلم فارغ‌التحصیل شد. یک سال بعد با شرکت و قبولی در کنکور سراسری به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران راه یافت و در سال ۱۳۶۸ در رشته کارگردانی تئاتر فارغ‌التحصیل شد. او سپس در دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس ادامه تحصیل داد و در سال ۱۳۷۳ مدرک کارشناسی ارشد کارگردانی و بازیگری را دریافت کرد. صفایی همچنین دو بار در جشنواره فیلم فجر برای بازیگری جایزه گرفته است.
شناخت این مسیر هنری، هنگام خواندن اشاگیتا اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا کتاب از سوی هنرمندی نوشته شده که فعالیتش با نمایش، بازیگری و کارگردانی پیوند دارد. با این حال، ویژگی برجسته این اثر در خود متن و انتخاب زبان آرکاییک آن است؛ انتخابی که نشان می‌دهد زبان و شکل بیان در تجربه نمایشی آن جایگاهی جدی دارند.
خرید کتاب اشاگیتا به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به نمایشنامه‌خوانی، ادبیات نمایشی و تجربه‌های متفاوت زبانی علاقه دارید، اشاگیتا می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که از متن‌های نمایشی با زبان غیرمعمول استقبال می‌کنند و دوست دارند به‌جای عبور سریع از کلمات، با لحن و ساختار اثر درگیر شوند.
این نمایشنامه برای دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه تئاتر نیز قابل توجه است؛ نه به این دلیل که پاسخ آماده‌ای درباره نمایش ارائه می‌دهد، بلکه چون امکان اندیشیدن به نقش زبان در نوشتار نمایشی را پیش روی آنان می‌گذارد. اگر در مطالعه آثار نمایشی به چگونگی شکل‌گیری بیان، تفاوت زبان‌ها و تأثیر انتخاب واژه بر تجربه مخاطب توجه می‌کنید، اشاگیتا می‌تواند بخشی متفاوت از کتابخانه شما باشد.
در نهایت، هنگام خرید این کتاب باید انتظار نمایشنامه‌ای با زبان آرکاییک و تجربه‌ای آرام‌تر و دقیق‌تر از خواندن متن نمایشی را داشته باشید. اشاگیتا برای مخاطبی مناسب است که از کشف فرم‌های متفاوت در ادبیات لذت می‌برد و می‌خواهد نمایشنامه را از زاویه زبان نیز دنبال کند.
