مربع‌های قرمز اثر زینب عرفانیان

معرفی کتاب مربع‌های قرمز: خاطرات شفاهی حاج حسین یکتا از کودکی تا پایان دفاع مقدس

جنگ فقط در صدای انفجار و حرکت نیروها خلاصه نمی‌شود؛ پشت هر سنگر، مجموعه‌ای از انتخاب‌ها، دلبستگی‌ها، ترس‌ها و ایمان انسان‌هایی جریان دارد که زندگی خود را به دفاع از وطن گره زده‌اند. کتاب مربع‌های قرمز: خاطرات شفاهی حاج حسین یکتا از کودکی تا پایان دفاع مقدس روایتی از همین لایه‌های انسانی و کمتر دیده‌شده است؛ روایتی که از کودکی حاج حسین یکتا آغاز می‌شود و تا پایان دفاع مقدس ادامه پیدا می‌کند.

زینب عرفانیان در این کتاب، خاطرات شفاهی حاج حسین یکتا را به شکلی روایی بازتاب داده است. در این مسیر، زندگی خانوادگی، شکل‌گیری شخصیت او، حضورش در جنگ هشت‌ساله ایران و عراق و تجربه‌های دشوار جبهه در کنار هم قرار می‌گیرند. نتیجه، کتابی درباره خاطرات یک رزمنده و همچنین تصویری از سبک زندگی، عبادت، رفاقت و رشادت همرزمان اوست.

درباره کتاب مربع‌های قرمز: خاطرات شفاهی حاج حسین یکتا از کودکی تا پایان دفاع مقدس

مربع‌های قرمز از کودکی حاج حسین یکتا و فضای خانوادگی‌ای که در شکل‌گیری مسیر زندگی او اثر گذاشت آغاز می‌شود. سپس خواننده با روزهای انقلاب و ورود او به فضای جنگ روبه‌رو می‌شود؛ روزهایی که در آن‌ها جنگ «بچه‌بازی» نیست و هر تصمیم می‌تواند با خطر، دوری و فقدان همراه باشد. روایت کتاب به‌تدریج از تجربه‌های شخصی فراتر می‌رود و چهره همرزمانی را نشان می‌دهد که در میدان نبرد، در کنار شجاعت، با غربت و مظلومیت نیز دست‌وپنجه نرم می‌کردند.

این اثر در چهارده فصل تنظیم شده است. عنوان‌هایی مانند «صدای انقلاب»، «لباس خاکی‌ها»، «شهادت حساب و کتاب دارد»، «خداحافظ فرمانده»، «به فاو خوش آمدید»، «چشم شیشه‌ای»، «راه خون»، «زیردریایی»، «دختر مردم» و «تلخ‌تر از زهر» مسیر متنوع خاطرات را نشان می‌دهند. فصل «مربع‌های قرمز» نیز در میان این بخش‌ها قرار گرفته و به کتاب هویتی مستقل می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، توجه به جزئیاتی است که معمولاً در روایت‌های کلی جنگ کمتر دیده می‌شوند. حاج حسین یکتا از شیوه زندگی رزمندگان، نوع عبادتشان، رابطه‌های دوستانه، شوخی‌ها، انتظار برای امداد، سنگر گرفتن، زخمی شدن و مواجهه با شهادت سخن می‌گوید. بنابراین، خواننده تنها با گزارشی از عملیات یا حادثه‌های جنگی روبه‌رو نیست؛ بلکه با آدم‌هایی مواجه می‌شود که در دل موقعیت‌های سخت، همچنان می‌خندیدند، نماز می‌خواندند، به یکدیگر پناه می‌بردند و بار فقدان دوستانشان را تحمل می‌کردند.

فضای کتاب در بخش‌هایی صمیمی و خاطره‌گوست و در بخش‌هایی دیگر، تلخ، پرتنش و اندوه‌بار می‌شود. روایت نوجوانانی که در سرمای کوهستان به یکدیگر پناه برده‌اند، مواجهه رزمندگان با پیکرهای آنان و اندوهی که در سکوت و گریه همراهان آشکار می‌شود، نمونه‌ای از عاطفه و سنگینی تجربه جنگ در این اثر است. در کنار این تلخی، خاطرات کتاب از پایداری، دلبستگی به همرزمان و معنایی که راوی برای ادامه دادن جست‌وجو می‌کند نیز سخن می‌گویند. از این نظر، مربع‌های قرمز می‌تواند پلی میان تجربه نسل حاضر و خاطرات رزمندگانی باشد که بخش بزرگی از زندگی خود را در دفاع مقدس گذراندند.

حاج حسین یکتا در جنگ یک چشم خود را از دست داد و پس از جنگ نیز در فعالیت‌ها و خدمت‌رسانی‌های مختلف حضور داشت. نام او همچنین با برگزاری اردوهای راهیان نور پیوند خورده است؛ اردوهایی که زمینه بازدید دانش‌آموزان و دانشجویان از مناطق جنگ‌زده را فراهم می‌کنند. با این حال، محور اصلی این کتاب بازگشت به خاطرات و ناگفته‌هایی است که راوی از همرزمانش در ذهن داشته است؛ ناگفته‌هایی درباره سبک زیستن در جنگ و پیوندهای انسانی میان رزمندگان.

نویسنده کتاب مربع‌های قرمز: خاطرات شفاهی حاج حسین یکتا از کودکی تا پایان دفاع مقدس

زینب عرفانیان نویسنده کتاب مربع‌های قرمز است و کار نگارش خاطرات شفاهی حاج حسین یکتا را بر عهده داشته است. نقش او در این اثر، تبدیل روایت‌های پراکنده و تجربه‌های شخصی راوی به متنی منسجم و قابل‌دنبال‌کردن است؛ متنی که از کودکی آغاز می‌شود، به انقلاب و دفاع مقدس می‌رسد و در فصل‌های گوناگون، خاطرات رزمندگان و حال‌وهوای جبهه را پیش چشم خواننده قرار می‌دهد.

تمرکز نویسنده بر بازتاب جزئیات زندگی و روابط رزمندگان، باعث شده کتاب فقط شرح حضور یک فرد در جنگ نباشد. در این روایت، صدای راوی با یاد دوستان شهید، حسرت دوری، لحظه‌های خطر و تلاش برای فهمیدن شیوه زیستن آنان همراه است. از این رو، اثر برای خوانندگانی که به خاطرات شفاهی، ادبیات دفاع مقدس و روایت‌های انسانی از جنگ علاقه دارند، تجربه‌ای قابل تأمل فراهم می‌کند.

خرید کتاب مربع‌های قرمز: خاطرات شفاهی حاج حسین یکتا از کودکی تا پایان دفاع مقدس به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به خاطرات رزمندگان و روایت‌های واقعی از دفاع مقدس علاقه دارید، مربع‌های قرمز می‌تواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. این کتاب برای کسانی جذاب است که می‌خواهند جنگ را نه فقط از زاویه نبرد، بلکه از خلال زندگی روزمره، رفاقت، عبادت، ترس، مجروحیت، دلتنگی و فداکاری رزمندگان بشناسند.

مطالعه این اثر را به دانش‌آموزان و دانشجویانی که به شناخت مناطق جنگی و تجربه نسل دفاع مقدس علاقه‌مندند، همچنین به خانواده‌هایی که به‌دنبال کتابی درباره خاطرات شفاهی جنگ هستند، پیشنهاد می‌کنیم. اگر از متن‌های خاطره‌محور با فضای عاطفی و گاه تلخ لذت می‌برید، باید انتظار داشته باشید با روایتی صمیمی و پرحادثه روبه‌رو شوید که در کنار رشادت‌ها، فقدان و غربت همرزمان را نیز پنهان نمی‌کند. در نهایت، این کتاب برای خوانندگانی ارزشمند است که می‌خواهند با شیوه زندگی و پیوندهای انسانی رزمندگان آشنا شوند و خاطرات دفاع مقدس را از منظری شخصی و انسانی دنبال کنند.