تاریخ نقد جدید (جلد۲) اثر رنه ولک
معرفی کتاب تاریخ نقد جدید (جلد۲)
چگونه نگاه ما به شعر و ادبیات از قواعد کلاسیک به سوی هیجان، عاطفه و نمادپردازی دگرگون شد؟ کتاب تاریخ نقد جدید (جلد۲) نوشتهٔ رنه وِلک، این پرسش را در بستر شکلگیری و گسترش نقد رمانتیک در آغاز قرن نوزدهم دنبال میکند و خواننده را با یکی از مهمترین چرخشهای تاریخ اندیشهٔ ادبی همراه میسازد.
این جلد از مجموعهٔ هشتجلدی تاریخ نقد جدید، بررسی خود را از نسل نخست منتقدان رمانتیک آلمانی آغاز میکند و تا هگل پیش میرود. آلمان، انگلستان، ایتالیا و فرانسه در مسیر این روایت جایگاه ویژهای دارند و دیدگاههای چهرههایی چون برادران شلگل، وردزورث، کولریج، ویکتور هوگو و مادام دوستال در آن مطرح میشود. ترجمهٔ فارسی مجموعه را سعید ارباب شیرانی انجام داده است.
اثر حاضر برای خوانندگانی نوشته شده است که میخواهند نقد ادبی را فقط مجموعهای از داوریها دربارهٔ کتابها ندانند، بلکه آن را راهی برای فهم نظریهٔ ادبی، خاستگاه ادبیات و نقش آن در زندگی و تمدن بشری بشناسند.
درباره کتاب تاریخ نقد جدید (جلد۲)
رنه وِلک در این جلد، نهضت رمانتیک نقد را در چند فضای فرهنگی مهم اروپا بررسی میکند. روایت با منتقدان و نظریهپردازان آلمانی آغاز میشود؛ کسانی که در برابر بخشهایی از میراث نئوکلاسیک ایستادند و تلقی تازهای از شعر، آفرینش ادبی و تجربهٔ هنری پیش نهادند. سپس این جریان در انگلستان و فرانسه پی گرفته میشود و در پایان، اشارهای کوتاه به بازتاب آن در کشورهای دیگر نیز ارائه میشود.
یکی از محورهای اصلی کتاب، تقابل میان نئوکلاسیسم و نگرشی است که بر بیان و القای هیجان و عاطفه در شعر تأکید دارد. در این رویکرد، شعر تنها ساختاری تابع قواعد ازپیشتعیینشده نیست؛ بلکه میتواند تجربهای زنده، چندلایه و سرشار از تضاد باشد. نقد رمانتیکی، در معنای محدودتر خود، نگرشی دیالکتیکی و نمادین به شعر پدید میآورد و اثر ادبی را همچون وحدت اضداد و مجموعهای از نمادها مینگرد.
اهمیت کتاب در این است که تحول یک جریان ادبی را در پیوند با ایدههایی گستردهتر توضیح میدهد. خواننده با روند شکلگیری مفاهیمی مانند عاطفه، تخیل، نماد و نگاه دیالکتیکی به ادبیات روبهرو میشود و درمییابد که نقد رمانتیک چگونه مرز میان توصیف اثر، داوری دربارهٔ آن و نظریهپردازی ادبی را دگرگون کرد. وِلک به جای ارائهٔ فهرستی پراکنده از نامها، مسیر فکری این دوره را از آغاز تا رسیدن به هگل دنبال میکند؛ بنابراین کتاب هم برای مطالعهٔ تاریخ نقد ادبی ارزشمند است و هم برای فهم زمینهٔ نظری شعر رمانتیک.
در سراسر این بررسی، نقد هم به معنای داوری دربارهٔ آثار و نویسندگان و هم به معنای اندیشیدن دربارهٔ اصل و اساس ادبیات در نظر گرفته میشود. همین نگاه دوگانه باعث میشود کتاب از شرح سادهٔ دیدگاهها فراتر برود و نسبت میان نقد، نظریهٔ ادبی و تأثیر ادبیات بر فرهنگ و تمدن را پیش چشم خواننده قرار دهد. نثر و ساختار پژوهشی آن برای مطالعهٔ دقیق و پیگیرانه مناسب است و انتظار میرود خواننده با اثری تحلیلی، تاریخی و اندیشهمحور روبهرو شود.
نویسنده کتاب تاریخ نقد جدید (جلد۲)
رنه وِلک، متفکر و منتقد ادبی آمریکاییچک، از چهرههای برجستهٔ حوزهٔ نقد ادبی در قرن بیستم است. او برخاسته از مکتب زبانشناسی و متنشناسی پراگ بود و در آغاز جنگ جهانی دوم به آمریکا مهاجرت کرد؛ جایی که مطالعات خود را تا پایان عمر ادامه داد. این پیشینه به رویکرد او در تاریخ نقد جدید عمق میبخشد، زیرا در آثارش ادبیات را هم از منظر متن و زبان و هم در ارتباط با نظریه و تاریخ اندیشه بررسی میکند.
شاهکار وِلک مجموعهٔ هشتجلدی تاریخ نقد جدید است؛ مجموعهای که نظریههای نقد را از سال ۱۷۵۰ تا ۱۹۵۰ بررسی، تحلیل و ثبت میکند. جلد دوم نشان میدهد که او چگونه دیدگاههای گوناگون را در یک مسیر تاریخی منسجم کنار هم قرار میدهد و از خلال آنها تحول مفهوم شعر و نقد را توضیح میدهد. تمرکز او بر نقد رمانتیک، صرفاً معرفی چند منتقد نیست؛ بلکه تلاشی است برای آشکار کردن مبانی فکری و ادبی این نهضت.
خرید کتاب تاریخ نقد جدید (جلد۲) به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ نقد ادبی، نظریهٔ ادبی و تحول اندیشه دربارهٔ شعر علاقه دارید، این جلد میتواند انتخابی جدی و پربار برای شما باشد. کتاب بهویژه برای دانشجویان و پژوهشگران ادبیات، خوانندگان آثار رمانتیک و کسانی مناسب است که میخواهند نسبت میان شعر، عاطفه، تخیل و نماد را دقیقتر بررسی کنند.
این اثر همچنین برای مخاطبانی پیشنهاد میشود که از مطالعهٔ کتابهای تحلیلی دربارهٔ مکتبهای ادبی اروپا لذت میبرند و ترجیح میدهند شکلگیری یک جریان را در ارتباط با چهرهها و زمینههای فکری گوناگون دنبال کنند. اگر دنبال کتابی هستید که به جای خلاصهگویی، مسیر تحول نقد رمانتیک را از آلمان تا انگلستان و فرانسه توضیح دهد، تاریخ نقد جدید (جلد۲) با رویکرد تاریخی و نظری خود با انتظار شما همخوان است.
با این حال، این کتاب بیش از آنکه مطالعهای سریع و مقدماتی باشد، اثری برای خواندن دقیق، مقایسهٔ دیدگاهها و بازاندیشی دربارهٔ چیستی نقد است. در نهایت، خوانندگان آن باید انتظار داشته باشند با تحلیلی گسترده از رمانتیسم ادبی، مخالفت با نئوکلاسیسم و نقش هیجان و نماد در شعر روبهرو شوند؛ تحلیلی که نگاه آنان را به تاریخ نظریهٔ ادبی منظمتر و عمیقتر میکند.
