وقتی کسی درخت‌های چهارباغ را بشمارد اثر فاطمه سرمشقی

معرفی کتاب وقتی کسی درخت‌های چهارباغ را بشمارد (رمان)

اگر در قصه‌ای روستایی دورافتاده، موجودات ناشناخته از دل افسانه‌ها بیرون بیایند و زندگی آدم‌ها را تغییر دهند، با روایتی روبه‌رو هستیم که هم حس کنجکاوی را برمی‌انگیزد و هم مرز میان ترس و شوخی را جابه‌جا می‌کند. رمان وقتی کسی درخت‌های چهارباغ را بشمارد نوشته فاطمه سرمشقی، داستان یحیی و موجودات شگفت‌انگیز پیرامون اوست؛ داستانی بزرگ‌سال که از اسطوره‌ها، قصه‌های عامیانه فارسی و قلمروهای وهمی برای ساختن جهانی متفاوت بهره می‌گیرد.

در این رمان، اجنه و رخدادهای ماورائی فقط وسیله‌ای برای ترساندن نیستند. رفتار، گفت‌وگو و لحن آن‌ها گاهی چنان طنزآمیز و خونسردانه است که موجودات ترسناک، به شخصیت‌هایی بامزه و حتی دوست‌داشتنی تبدیل می‌شوند. همین ترکیب فضای وهم‌آلود، تعلیق، طنز ظریف و روایت قصه‌گو، کتاب را برای علاقه‌مندان به رمان ایرانی و داستان‌های رازآلود جذاب می‌کند.

درباره کتاب وقتی کسی درخت‌های چهارباغ را بشمارد (رمان)

ماجرای کتاب در روستایی دورافتاده و در جهانی جادویی رخ می‌دهد؛ جهانی که قوانین آن با واقعیت روزمره تفاوت دارد و حقایقش به‌تدریج آشکار می‌شوند. یحیی در مرکز این روایت قرار دارد و عواطف، امیال و تصمیم‌های او حوادث پی‌درپی را شکل می‌دهند. رفتارهای او حتی زمانی که برای دیگران قابل فهم نیست، بی‌دلیل نیست؛ هر تغییر و انتخابش ریشه‌ای واقعی و اجباری دارد. از همین رو، شخصیت او هم فردیتی مستقل دارد و هم با اجتماعی پنهان و ناشناخته پیوند خورده است.

ساختار رمان با فصل‌های کوتاه شکل گرفته و شمارش اجنه، حرکت داستان را به جلو می‌برد. این ویژگی، ضرباهنگی مناسب برای کشف تدریجی رازها ایجاد می‌کند و خواننده را در مسیر پیگیری اتفاق‌ها نگه می‌دارد. سه راوی به‌تناوب داستان را پیش می‌برند: راوی کودک در آغاز، زمینه اصلی ماجرا را با زبانی زنده شکل می‌دهد؛ ملیحه، مادر کودک، در فصل‌های خود از احساسات خویش و اطرافیان می‌گوید؛ و اسد، پدر خانواده، زاویه دیگری از رویدادها را آشکار می‌کند. فصل پایانی با عنوان «جن آخر» از زبان حوا، دختربچه‌ای ده‌ساله، روایت می‌شود و پایان‌بندی داستان را رقم می‌زند.

تغییر زاویه دید، روایت را به تجربه‌های گوناگون شخصیت‌ها نزدیک می‌کند و باعث می‌شود یک اتفاق فقط از یک منظر دیده نشود. در کنار این ساختار، قصه از الگوهای آشنای داستان‌های عامیانه فارسی نیز بهره می‌گیرد؛ برای نمونه، ایده سیب جادوشده و اثری که با خوردن آن پدیدار می‌شود، حال‌وهوایی افسانه‌ای به جهان کتاب می‌دهد. با این حال، روایت صرفاً بازگویی یک افسانه نیست و با تمرکز بر انتخاب‌ها، احساسات و پیامدهای رفتار یحیی، کشمکش انسانی را در دل عناصر فراطبیعی دنبال می‌کند.

تعلیق کتاب از ناشناخته‌هایی شکل می‌گیرد که پیوسته پرسش‌های تازه‌ای پیش روی خواننده می‌گذارند. رخدادهایی مانند تلاش مه‌لقا برای ربودن نوزاد از گهواره، خطر را به صحنه می‌آورند و کنجکاوی درباره سرنوشت شخصیت‌ها را افزایش می‌دهند. در عین حال، خونسردی یحیی و شوخی‌های ظریف نهفته در رفتار اجنه، فضای داستان را از وحشت یکدست دور می‌کند. بنابراین خواننده می‌تواند هم از کشش ماجراهای پرتعلیق لذت ببرد و هم با لحظه‌هایی روبه‌رو شود که در آن‌ها موجودات ماورائی، چهره‌ای غیرمنتظره و انسانی‌تر پیدا می‌کنند.

نویسنده کتاب وقتی کسی درخت‌های چهارباغ را بشمارد (رمان)

فاطمه سرمشقی در این رمان، به‌جای جدا کردن جهان آدم‌ها از قلمرو موجودات ناشناخته، آن‌ها را در یک روایت مشترک کنار هم قرار می‌دهد. توجه او به صداهای مختلف، در انتخاب چند راوی دیده می‌شود؛ کودک، مادر، پدر و در پایان حوا، هرکدام بخشی از فضای داستان و احساسات شخصیت‌ها را به خواننده منتقل می‌کنند. این رویکرد، روایت را از یک گزارش ساده درباره اتفاق‌های عجیب فراتر می‌برد و امکان می‌دهد انگیزه‌ها و واکنش‌های شخصیت‌ها از زوایای متفاوت دنبال شوند.

قلم نویسنده در ساختن فضایی جادویی، وهمی و نزدیک به قصه‌های عامیانه، با طنزی ظریف همراه است. او اجنه را فقط موجوداتی هراس‌انگیز نشان نمی‌دهد و از دیالوگ‌ها، رفتارها و لحن آن‌ها برای ایجاد تفاوت میان انتظار خواننده و آنچه در داستان رخ می‌دهد استفاده می‌کند. در مرکز این جهان، پرداخت شخصیت یحیی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ شخصیتی که رفتارهایش از عواطف و امیال درونی او سرچشمه می‌گیرد و همین پیچیدگی، حوادث داستان را پیش می‌راند.

خرید کتاب وقتی کسی درخت‌های چهارباغ را بشمارد (رمان) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌های ایرانی با فضای اسطوره‌ای، وهم‌آلود و رازآمیز علاقه دارید، وقتی کسی درخت‌های چهارباغ را بشمارد می‌تواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که از داستان‌هایی درباره موجودات ماورائی، روستاهای دورافتاده و رازهایی که مرحله‌به‌مرحله آشکار می‌شوند لذت می‌برند. همچنین اگر روایت‌های چندصدایی و تغییر راوی برایتان جذاب است، حضور کودک، ملیحه، اسد و حوا تجربه‌ای متفاوت از دنبال کردن ماجرا فراهم می‌کند.

این رمان برای کسانی نیز پیشنهاد می‌شود که در داستان‌های وهمی فقط به‌دنبال ترس نیستند و از آمیختن تعلیق با طنز استقبال می‌کنند. در اینجا اجنه، با وجود نقششان در حوادث عجیب و نگران‌کننده، گاهی چنان رفتار می‌کنند که فضای داستان را به سمت شوخ‌طبعی و صمیمیتی غیرمنتظره می‌برند. در نهایت، اگر می‌خواهید رمانی بخوانید که در کنار قصه‌ای پرکشش، انگیزه‌ها و کشمکش‌های شخصیتی یحیی را نیز دنبال کند، این اثر فاطمه سرمشقی می‌تواند شما را تا پایان با خود همراه سازد.