هنگ ترسوها اثر فهمی ربیعی

معرفی کتاب هنگ ترسوها

اگر می‌خواهید جنگ ایران و عراق را از زاویه نگاه یکی از افسران ارتش بعثی بشناسید، کتاب هنگ ترسوها روایتی متفاوت پیش روی شما می‌گذارد. فهمی ربیعی در این اثر، خاطرات افسر فرمانده‌ای عراقی را از سال‌های جنگ با ایران بازگو می‌کند؛ خاطراتی که در آن، فضای درونی ارتش بعثی، وضعیت اسرای ایرانی و تجربه دشوار روی‌گردانی از رژیم عراق در کنار هم قرار می‌گیرند.

این کتاب صد و پنجاه و ششمین شماره از مجموعه خاطرات دفتر ادبیات و هنر مقاومت است و به‌جای ارائه تصویری رسمی و یک‌سویه از جنگ، به تجربه فردی می‌پردازد که خود در ساختار نظامی عراق حضور داشته است. همین جایگاه، روایت را به گزارشی از روحیات متزلزل، ترس، فساد و بی‌لیاقتی در ارتش بعثی تبدیل می‌کند و خواننده را با بخش‌هایی از واقعیت جنگ و اسارت روبه‌رو می‌سازد که از نگاه یک افسر عراقی روایت شده‌اند.

درباره کتاب هنگ ترسوها

محور اصلی هنگ ترسوها خاطرات یکی از افسران فرمانده عراقی از دوران جنگ با ایران است. نویسنده در این خاطرات، تصویری انتقادی از ارتش بعثی ارائه می‌دهد؛ ارتشی که در توصیف‌های او با ترس، فساد، تزلزل روحی و ناتوانی در انجام وظایف خود شناخته می‌شود. کتاب فقط به فضای نظامی و میدان جنگ محدود نمی‌ماند، بلکه مناسبات و رفتارهایی را نیز روایت می‌کند که در پشت ساختار قدرت عراق و در برخورد با انسان‌های گرفتار در جنگ جریان داشته است.

بخش مهمی از این خاطرات به اسرای ایرانی مربوط می‌شود. راوی مدتی ریاست اردوگاه اسرای ایرانی را برعهده داشته و از وضعیت آزادگان ایرانی در دوران اسارت سخن گفته است. روایت او، رفتار زشت و تحقیرآمیز دولت عراق با اسرا را برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که اسارت چگونه در پیوند با تصمیم‌ها و سیاست‌های حکومت بعثی معنا پیدا می‌کرد. در نتیجه، کتاب برای خواننده تنها شرحی از عملیات‌ها یا موقعیت‌های نظامی نیست؛ بلکه روایتی از فشار، تحقیر، ترس و ایستادگی در فضای جنگ و اسارت است.

یکی از نقاط مهم این اثر، تغییر موضع راوی در سال ۱۳۶۵ است. او در جریان عملیات کربلای ۵ از رژیم بعث روی برتافت و به ایران پناهنده شد. این اتفاق، خاطرات کتاب را از یک گزارش درون‌ساختاری فراتر می‌برد و به آن بُعدی انسانی و پرتنش می‌دهد. خواننده با فردی مواجه است که از نزدیک در ساختار نظامی عراق حضور داشته، با وضعیت اردوگاه اسرای ایرانی روبه‌رو بوده و سپس در مقطعی سرنوشت‌ساز از حکومت بعثی فاصله گرفته است.

هنگ ترسوها را می‌توان روایتی درباره فروپاشی اعتماد، ترس در ساختار نظامی، فساد قدرت و تجربه اسارت دانست؛ با این حال، کتاب بیش از آن‌که به نتیجه‌گیری‌های کلی بسنده کند، این موضوعات را از مسیر خاطرات یک افسر عراقی پیش می‌برد. این زاویه دید به مخاطب امکان می‌دهد رفتار دولت عراق، شرایط ارتش بعثی و وضعیت اسرای ایرانی را در ارتباط با یک تجربه شخصی دنبال کند. فضای کتاب تلخ و افشاگرانه است و ارزش آن در همین نگاه نزدیک به واقعیت‌های انسانی جنگ و اسارت قرار دارد.

خواندن این اثر می‌تواند نگاه شما را به خاطرات جنگ گسترده‌تر کند؛ زیرا روایت، فقط به تجربه رزمندگان یک طرف میدان محدود نیست و از زبان فردی بیان می‌شود که زمانی در سوی دیگر جنگ قرار داشته است. از سوی دیگر، خاطرات مربوط به اردوگاه اسرای ایرانی، توجه را از صحنه‌های نبرد به پیامدهای انسانی جنگ می‌برد. بنابراین انتظار می‌رود با کتابی روبه‌رو شوید که هم فضای ارتش بعثی را توصیف می‌کند و هم درباره رفتار با اسرا، موقعیت دشوار آنان و تجربه تغییر موضع یک افسر عراقی سخن می‌گوید.

نویسنده کتاب هنگ ترسوها

فهمی ربیعی در هنگ ترسوها خاطرات یک افسر فرمانده عراقی را روایت می‌کند و تمرکز خود را بر تجربه‌های او از جنگ با ایران، ارتش بعثی و اردوگاه اسرای ایرانی می‌گذارد. رویکرد کتاب بر بازتاب جزئیات و حالات انسانی استوار است: ترس و تزلزل نیروهای بعثی، فساد و بی‌لیاقتی در ساختار نظامی، رفتار تحقیرآمیز با اسرا و تصمیمی که راوی را از رژیم عراق جدا کرد. از این منظر، اثر به‌جای فاصله گرفتن از تجربه شخصی، خواننده را به متن خاطرات و تناقض‌های اخلاقی و انسانی آن نزدیک می‌کند.

خرید کتاب هنگ ترسوها به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

خرید کتاب هنگ ترسوها به علاقه‌مندان خاطرات جنگ، تاریخ جنگ ایران و عراق و ادبیات مقاومت پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه خوانندگانی که می‌خواهند روایت یک افسر عراقی را از درون ارتش بعثی و از دوران جنگ با ایران بخوانند. اگر به کتاب‌هایی درباره اسارت و وضعیت آزادگان ایرانی علاقه دارید، بخش مربوط به اردوگاه و رفتار دولت عراق با اسرا برای شما اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.

این کتاب همچنین برای کسانی مناسب است که به روایت‌های مستندگونه از تجربه‌های نظامی، نقد ساختارهای فاسد و بررسی تأثیر جنگ بر انسان‌ها علاقه دارند. اگر ترجیح می‌دهید تاریخ را از زاویه‌ای متفاوت و از زبان فردی نزدیک به ساختار قدرتِ طرف مقابل دنبال کنید، هنگ ترسوها انتخابی قابل تأمل است. فضای تلخ، موضوع اسارت و تصمیم دشوار راوی، کتاب را برای مطالعه‌ای جدی درباره ترس، مسئولیت و پیامدهای انسانی جنگ مناسب می‌کند.