اکنون و آینده ما اثر رضا داوری اردکانی

معرفی کتاب اکنون و آینده ما

آینده فقط نقطه‌ای دور در مسیر زمان نیست؛ شاید بیش از هر چیز، نتیجه شیوه بودن ما در اکنون باشد. کتاب اکنون و آینده ما نوشته رضا داوری اردکانی، تلاشی فلسفی برای اندیشیدن به زمان، تاریخ، تجدد، توسعه و وضع فرهنگی و علمی جامعه است؛ اثری که خواننده را با پرسش‌هایی بنیادی درباره اکنونیت و امکان آینده روبه‌رو می‌کند.

این کتاب مجموعه‌ای از چهارده مقاله و گفتار است. بیشتر این نوشته‌ها به بررسی وضعیت کنونی تفکر، علم، فرهنگ، نظام علمی‌ـ‌آموزشی، اخلاق و مناسبات اجتماعی در کشور می‌پردازند. در کنار آن‌ها، دو مقاله نیز به موضوعاتی مستقل‌تر، یعنی تعریف نقد و نسبت طبیعت و قانون، اختصاص دارند. پیوند اصلی نوشته‌ها را می‌توان در تأمل نویسنده بر توسعه و نسبت پیچیده آن با تجدد دید.

درباره کتاب اکنون و آینده ما

رضا داوری اردکانی در این دفتر از دشواری فهم تجدد برای ما سخن می‌گوید. تجدد تنها مجموعه‌ای از ابزارها یا نهادهای تازه نیست؛ روحی است که بر شیوه‌های گوناگون زندگی اثر می‌گذارد و علم، دانشگاه، آموزش‌وپرورش، مدیریت، مصرف، معاملات، رفت‌وآمد و روابط اجتماعی را در نظمی کم‌وبیش هماهنگ کنار هم قرار می‌دهد. از این منظر، بررسی توسعه بدون توجه به زمینه فکری و فرهنگی آن، تصویری ناقص از مسئله به دست می‌دهد.

یکی از محورهای مهم کتاب، تفاوت میان آینده‌نگاری، آینده‌نگری و آینده‌اندیشی است. نویسنده می‌پرسد آینده چیست و چه نسبتی با گذشته و اکنون ما دارد. آیا آینده مقصدی آماده است که جوامع ناگزیر به سوی آن حرکت می‌کنند، یا آینده به نحوه زندگی و تصمیم‌های امروز وابسته است؟ این پرسش‌ها، بحث آینده را از پیش‌بینی ساده رویدادها جدا می‌کنند و آن را به مسئله‌ای فلسفی درباره امکان، تاریخ و نحوه بودن انسان و جامعه تبدیل می‌سازند.

کتاب همچنین به این موضوع توجه دارد که گردآوری اطلاعات درباره وضع موجود و امکانات آینده، به‌تنهایی به معنای آینده‌اندیشی نیست. آینده‌نگری به شرایط و لوازم خاصی نیاز دارد و نمی‌توان افق آینده را برای همه جوامع یکسان و گشوده فرض کرد. از همین‌جا، رابطه آینده‌اندیشی با فلسفه اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا سخن گفتن از آینده، بدون فهم اکنون و نیروهایی که آن را شکل می‌دهند، ممکن است به تکرار مفاهیم آماده و بی‌توجهی به واقعیت‌های جامعه بینجامد.

در نگاه کتاب، آینده را باید در نسبت با جزئی‌ترین و ملموس‌ترین عرصه‌های زندگی نیز سنجید: کوچه و بازار، مدرسه، کار و اشتغال، اخلاق عمومی و روابط روزمره. جامعه توسعه‌نیافته هنوز به معنای کامل کلمه یک جهان منسجم نیست و برای شکل‌گیری چنین جهانی، به خردی هماهنگ‌کننده و صورت‌بخش نیاز دارد. دشواری توسعه نیز با افول خرد تجدد در غرب و در سراسر جهان پیچیده‌تر شده است؛ زیرا الگوهای رایج، دیگر نمی‌توانند به‌سادگی پاسخ‌گوی همه مسائل باشند.

سبک این دفتر، تحلیلی و پرسش‌محور است و به‌جای ارائه پاسخ‌های شتاب‌زده، خواننده را به بازاندیشی در مفاهیمی وادار می‌کند که در گفت‌وگوی روزمره بسیار به کار می‌روند. مطالعه آن می‌تواند نگاه مخاطب را به معنای توسعه، نقش نهادهای علمی و آموزشی، وضعیت فرهنگ و اخلاق عمومی و نسبت میان زندگی امروز و آینده حساس‌تر کند. در واقع، ارزش کتاب در پیوند دادن پرسش‌های فلسفی با مسائل عینی جامعه است.

نویسنده کتاب اکنون و آینده ما

رضا داوری اردکانی در اکنون و آینده ما با رویکردی فلسفی به سراغ مسائل زمانه می‌رود. دغدغه او صرفاً تعریف مفاهیم یا توصیف نهادها نیست؛ او می‌کوشد نسبت میان تفکر و زندگی اجتماعی را آشکار کند و نشان دهد که علم، دانشگاه، آموزش، مدیریت و شیوه زندگی چگونه در یک نظم تاریخی و فرهنگی با یکدیگر ارتباط می‌یابند.

تجربه چهل‌ساله نویسنده در اندیشیدن به تجدد، در طرح مسئله توسعه و دشواری فهم آن بازتاب دارد. او میان آینده‌پژوهی به معنای گردآوری امکان‌ها و اطلاعات، و آینده‌اندیشی به‌عنوان پرسشی فلسفی درباره افق زندگی جمعی تمایز می‌گذارد. به همین دلیل، نوشته‌های این مجموعه هم به نقد وضعیت موجود توجه دارند و هم خواننده را به سنجش پیش‌فرض‌های خود درباره آینده دعوت می‌کنند.

خرید کتاب اکنون و آینده ما به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به فلسفه معاصر، فلسفه فرهنگ و تحلیل مسائل اجتماعی علاقه دارید، اکنون و آینده ما می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند درباره معنای توسعه و تجدد در جامعه، نقش علم و دانشگاه، وضعیت آموزش و اخلاق عمومی و تأثیر شیوه زندگی امروز بر آینده تأمل کنند.

این اثر برای کسانی مناسب است که از کتاب‌هایی با ساختار مقاله‌ای و رویکرد تحلیلی استقبال می‌کنند و انتظار ندارند با مجموعه‌ای از پیش‌بینی‌های قطعی درباره آینده روبه‌رو شوند. اگر دنبال کتابی هستید که پرسش «آینده ما چگونه شکل می‌گیرد؟» را به اکنون، تاریخ و نحوه بودن جامعه پیوند بزند، این مجموعه می‌تواند افق فکری تازه‌ای پیش رویتان بگشاید. خواندن آن نیازمند مکث و دقت است، اما در برابر، امکان بازنگری در مفاهیم آشنایی مانند زمان، پیشرفت، توسعه و آینده را فراهم می‌کند.