فرانسه در سرزمین اسلام اثر پیر ورمرن

کتاب فرانسه در سرزمین اسلام
معرفی کتاب فرانسه در سرزمین اسلام
چگونه کشوری که خود را با سنت جمهوری و سکولاریسم تعریف میکند، با اسلام و جوامع مسلمان روبهرو شد؟ کتاب «فرانسه در سرزمین اسلام» با طرح این پرسش، به گذشتهای طولانی بازمیگردد؛ گذشتهای که در آن امپراتوری استعماری فرانسه به آزمایشگاهی برای شناخت، تنظیم و اداره روابط میان دینها و گروههای اجتماعی تبدیل شد. پیر ورمرن در این اثر، تاریخ مناسبات فرانسه با سرزمینهای عرب و عربـبربر را از زاویهای تاریخی و تحلیلی بررسی میکند.
این کتاب فقط روایتی از برخوردهای سیاسی نیست؛ مسئله اصلی آن، شیوه شکلگیری همزیستی و مدیریت تفاوتهای دینی در بستر استعمار است. نویسنده نشان میدهد که مقامهای سیاسی، افسران و مدیران فرانسوی طی نزدیک به یکونیم قرن، هر روز با پرسشهایی عملی و پیچیده روبهرو بودند: رابطه دولت با اسلام چگونه تنظیم شود؟ جایگاه طریقتهای مسلمان در این نظم چه باشد؟ و روابط میان مسلمانان، مسیحیان و یهودیان چگونه اداره شود؟ پاسخها یکدست نبودند و همین چندلایگی، موضوع محوری کتاب را میسازد.
درباره کتاب فرانسه در سرزمین اسلام
ورمرن روایت خود را از آشنایی فرانسه استعماری با اسلام در آغاز قرن نوزدهم آغاز میکند. سپس به فراز و نشیبهای حمایت از مسیحیان شرق، سیاست «پادشاهی عربی» و رویکرد فرانسه در برابر یهودیت میپردازد. این مسیر به خواننده اجازه میدهد سیاست دینی را جدا از تاریخ قدرت نبیند؛ زیرا تصمیمهای اداری و سیاسی، در کنار برداشتهای فرانسویان از جوامع محلی، بر شکل روابط اجتماعی و دینی اثر میگذاشتند. کتاب از این طریق تصویری کلی و پیوسته از تجربه فرانسه ارائه میدهد.
یکی از محورهای مهم کتاب، بررسی رفتار جمهوری فرانسه در شمال آفریقاست؛ جمهوریای که با وجود لائیک بودن، کوشید دینها را در این منطقه بازسازی و در چارچوبهای سیاسی و اداری خود سامان دهد. این تلاش، نه ساده و نه بیپیامد بود. اثر، واکنشهای جوامع مسلمان به این سیاستها را نیز دنبال میکند و بهویژه از رشد سلفیگری در دورهای سخن میگوید که استعمارزدایی در افق پدیدار شده بود. بنابراین، تاریخ دین در این روایت، عرصه تعامل و کشمکش متقابل است.
اهمیت این بحث در پیوند آن با زمان حال آشکار میشود. نگرانی از رادیکالیسم مسلمان و تروریسم اسلامی از دهه ۱۹۸۰ در فضای عمومی فرانسه حضور داشته و رخدادهای خشونتبار ژانویه و نوامبر ۲۰۱۵ پاریس، این نگرانی را به مرحلهای تازه رساندهاند. کتاب با یادآوری ریشههای تاریخی این مسائل، از نگاههایی که گویی فرانسه هرگز با اسلام همسایه نبوده است فاصله میگیرد. میراث استعماری همچنان بر تاریخ معاصر سنگینی میکند و فهم پیچیدگیهای آن میتواند نگاه دقیقتری به مسئله دین و دشواریهای امروز بدهد.
نویسنده کتاب فرانسه در سرزمین اسلام
پیر ورمرن، مورخ فرانسوی و استاد تاریخ معاصر در دانشگاه پاریس ۱ پانتئون سوربن از سال ۲۰۱۲ است. او در حوزه جوامع مغرب و جوامع عربـبربر تخصص دارد؛ حوزهای که با موضوع این کتاب پیوندی مستقیم دارد. این پیشینه علمی در شیوه پرداخت اثر دیده میشود: نویسنده به جای تقلیل رابطه فرانسه و اسلام به یک رویارویی ساده، لایههای اداری، سیاسی، مذهبی و اجتماعی آن را کنار هم میگذارد. تمرکز او بر تجربه تاریخی امپراتوری، امکان بازخوانی مسئله دین را با فاصلهای تحلیلی فراهم میکند.
خرید کتاب فرانسه در سرزمین اسلام به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
«فرانسه در سرزمین اسلام» برای خوانندگانی مناسب است که به تاریخ معاصر فرانسه، تاریخ استعمار، جوامع مغرب و روابط میان سیاست و دین علاقه دارند. اگر میخواهید بدانید سیاستهای فرانسه در سرزمینهای عرب و عربـبربر چگونه شکل گرفت و چرا میراث آن هنوز در بحثهای معاصر درباره اسلام و جمهوری دیده میشود، این کتاب میتواند انتخابی سنجیده باشد. همچنین برای کسانی که به مطالعه تحولات مذهبی، رابطه میان دولت و نهادهای دینی و مسئله همزیستی ادیان علاقهمندند، کتاب تصویری گسترده و مسئلهمحور فراهم میکند.
در این اثر نباید انتظار روایتی تکعلتی یا پاسخی فوری برای مسائل امروز داشت. خواننده با بازخوانی تجربهای تاریخی روبهرو میشود که در آن سیاستهای حمایتی، تنظیمگرانه و بازسازیکننده، واکنشهای مختلفی برانگیختند. از سوی دیگر، کتاب کمک میکند میان رخدادهای معاصر و زمینههای دیرپای استعماری ارتباط برقرار کنیم، بدون آنکه این گذشته به توضیحی ساده برای همه چیز تبدیل شود. اگر از کتابهای تاریخی تحلیلی با تمرکز بر اسلام، استعمار و سیاست دینی لذت میبرید، این اثر شما را به تأملی دقیقتر درباره ریشههای یک مسئله همچنان زنده دعوت میکند.











