صد سال جنگ بر سر فلسطین (تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷) اثر رشید خالدی

کتاب صد سال جنگ بر سر فلسطین (تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷)
تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷
معرفی کتاب صد سال جنگ بر سر فلسطین (تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷)
چگونه یک اعلامیه سیاسی، سرنوشت سرزمینی را برای یک قرن دگرگون کرد؟ کتاب صد سال جنگ بر سر فلسطین (تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷) نوشته رشید خالدی، تاریخ درگیری اسرائیل و فلسطین را از زاویه استعمار شهرکنشینان و مقاومت فلسطینیها بررسی میکند. این اثر با صدور اعلامیه بالفور در سال ۱۹۱۷ آغاز میشود؛ اعلامیهای که دولت بریتانیا در آن از ایجاد «خانه ملی برای مردم یهود» در فلسطین حمایت کرد، بیآنکه با جمعیت بومی عرب درباره آینده سیاسی سرزمین مشورت کند.
خالدی این رویداد را آغاز زنجیرهای از تصمیمها و اقدامات میداند که در طول صد سال، زندگی، حقوق سیاسی و جایگاه فلسطینیها را تحت تأثیر قرار داده است. کتاب، بهجای روایت درگیری بهعنوان مجموعهای از جنگهای جداگانه، آن را روندی پیوسته میبیند؛ روندی که جاهطلبیهای استعماری، پشتیبانی امپریالیستی، ایجاد شهرکها، آوارگی و شکلهای گوناگون مقاومت در آن به هم پیوند خوردهاند.
درباره کتاب صد سال جنگ بر سر فلسطین (تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷)
این کتاب در شش محور تاریخی پیش میرود و هر محور، مرحلهای مهم از مناقشه فلسطین را روشن میکند. در بخش مربوط به اعلامیه بالفور و قیمومت بریتانیا، از سال ۱۹۱۷ تا ۱۹۳۹، نویسنده توضیح میدهد که چگونه بریتانیا تأسیس خانه ملی یهودیان را تسهیل کرد، در حالی که حقوق سیاسی اکثریت عرب فلسطین نادیده گرفته میشد. این دوره، زمینه شکلگیری تنشهایی را فراهم کرد که در دهههای بعد شدت گرفتند.
بخش دوم به نکبه، یعنی «فاجعه»، در فاصله سالهای ۱۹۴۷ تا ۱۹۴۹ اختصاص دارد. در این روایت، ایجاد کشور اسرائیل با آواره شدن صدها هزار فلسطینی همراه است و تلاشهای سازمانیافته برای تخلیه روستاها و شهرهای فلسطینی، جایگاهی محوری پیدا میکند. کتاب سپس به جنگ ۱۹۶۷ و اشغال کرانه باختری، نوار غزه و بیتالمقدس شرقی میپردازد و پیامدهای اشغال و گسترش شهرکهای اسرائیلی در این سرزمینها را بررسی میکند.
در ادامه، انتفاضه اول از سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۳ بهعنوان قیامی مردمی علیه اشغالگری اسرائیل تحلیل میشود. تأکید بر نقش جامعه و سیاست فلسطین در این خیزش، آن را تنها به یک رویارویی نظامی تقلیل نمیدهد. پس از آن، کتاب به توافقنامه اسلو میرسد و روند صلح را با نگاهی انتقادی ارزیابی میکند؛ از دیدگاه خالدی، این روند به مسائل اساسی جنگ رسیدگی نکرد و در عوض، به تثبیت اشغال انجامید.
محور پایانی، انتفاضه دوم و تحولات پس از سال ۲۰۰۰ است. تحلیل محاصره مداوم غزه و گسترش مستمر شهرکها نشان میدهد که چگونه فلسطینیها بیشتر به حاشیه رانده شدهاند و مناقشه، بنیادیتر و پیچیدهتر شده است. یکی از ویژگیهای مهم کتاب، توجه به موقعیت سهگانه فلسطینیها پس از ۱۹۱۷ است: آنان همزمان با قدرت استعماری بریتانیا، جنبش استعمار شهرکنشینِ مرتبط اما مستقل از آن، و سازوکارهای سیاسی و مالی پشتیبان این جنبش روبهرو بودند.
از این منظر، صد سال جنگ بر سر فلسطین فقط گاهشماری جنگها یا فهرستی از توافقهای سیاسی نیست؛ کتاب میکوشد رابطه میان استعمار، مهاجرت، جمعیت، آوارگی، اشغال و مقاومت را در یک چارچوب تاریخی به هم پیوند دهد. خواننده در برابر روایتی قرار میگیرد که درباره تداوم تاریخی مناقشه، نابرابری قدرت و پیامدهای تصمیمهای سیاسی برای مردم بومی پرسش ایجاد میکند.
نویسنده کتاب صد سال جنگ بر سر فلسطین (تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷)
رشید خالدی در این کتاب با تمرکز بر تاریخ فلسطین و درگیری اسرائیل و فلسطین، روایتی تحلیلی از یک قرن کشمکش ارائه میدهد. رویکرد او بر پیوند دادن رخدادهای پراکنده در یک روند تاریخی استوار است؛ از اعلامیه بالفور و قیمومت بریتانیا تا نکبه، جنگ ۱۹۶۷، انتفاضهها، توافق اسلو، محاصره غزه و گسترش شهرکها. او در کنار بررسی تصمیمهای قدرتهای سیاسی، به تجربه آوارگی، مقاومت مردمی و تأثیر اشغال بر جامعه فلسطین نیز توجه دارد.
خرید کتاب صد سال جنگ بر سر فلسطین (تاریخ استعمار شهرک نشینان و مقاومت ۱۹۱۷-۲۰۱۷) به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ خاورمیانه، مناقشه اسرائیل و فلسطین و ریشههای سیاسی درگیریهای معاصر علاقه دارید، این کتاب میتواند نگاه منسجمتری به سیر وقایع از ۱۹۱۷ تا ۲۰۱۷ در اختیارتان بگذارد. اثر حاضر برای خوانندگانی مناسب است که میخواهند نقش استعمار شهرکنشینان، سیاست بریتانیا، آوارگی فلسطینیها، اشغال و مقاومت را در کنار یکدیگر بررسی کنند.
همچنین اگر ترجیح میدهید تاریخ یک مناقشه را از دریچه تداوم رویدادها و پیامدهای اجتماعی آن بخوانید، ساختار ششمحوری کتاب به دنبال کردن مسیر بحث کمک میکند. باید انتظار داشته باشید با روایتی تاریخی و انتقادی روبهرو شوید؛ روایتی که بهجای سادهسازی مناقشه، درباره زمینههای آن، شکست روند صلح اسلو و استمرار اشغال و شهرکسازی تأمل میکند.

