ندایی از جهان دیگر اثر نجیب محفوظ

معرفی کتاب ندایی از جهان دیگر

اگر می‌خواهید گذشته‌ی مصر باستان را نه فقط در قالب تاریخ و اسطوره، بلکه از زاویه‌ی پرسش‌های اخلاقی انسان ببینید، «ندایی از جهان دیگر» تجربه‌ای متفاوت پیش روی شما می‌گذارد. نجیب محفوظ در این مجموعه‌ی پنج داستانی، صداهایی را از دل هزاره‌ها به زمان حال می‌آورد؛ صداهایی که درباره‌ی عدالت، قدرت، مرگ و مسئولیت انسان سخن می‌گویند.

این کتاب مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است که هرکدام روایتی مستقل دارند، اما همگی به سرنوشت انسان و نسبت او با قدرت زمینی و جهان ماوراء‌الطبیعه می‌پردازند. فضای داستان‌ها میان تاریخ و خیال، اسطوره و واقعیت، و جهان زندگان و مردگان در نوسان است. محفوظ با تکیه بر گذشته‌ی تاریخی و اسطوره‌ای مصر، روایتی رازآلود و در عین حال انسانی می‌سازد.

درباره کتاب ندایی از جهان دیگر

نجیب محفوظ در «ندایی از جهان دیگر» به دوره‌های گوناگون مصر باستان بازمی‌گردد و از تمدنی کهن برای طرح پرسش‌هایی همیشگی استفاده می‌کند. داستان‌ها از دوره‌ی پیش از سلسله‌ها آغاز می‌شوند و تا دوره‌های بعدی مصر و حتی رویارویی گذشته با مصر سده‌ی بیستم امتداد می‌یابند. به این ترتیب، گذر هزاران سال مانع تکرار دغدغه‌های انسانی نمی‌شود؛ جاه‌طلبی، ترس، وفاداری، گناه و میل به داوری همچنان در مرکز روایت‌ها باقی می‌مانند.

در یکی از داستان‌ها، گروهی از حاکمان ریشه‌دار برای حفظ جایگاه خود، فضیلت را کنار می‌زنند و با آن دشمنی می‌کنند. در روایتی دیگر، فرعونی پس از دوری طولانی بازمی‌گردد و درمی‌یابد که تنها سگش به او وفادار مانده است. داستانی نیز بیدارشدن مومیایی متعلق به دودمان هجدهم و اعتراض او به اشراف‌زاده‌ای مصری در دوران مدرن را روایت می‌کند. این موقعیت‌ها، گذشته را به آینه‌ای برای نقد رفتار انسان در زمان حال تبدیل می‌کنند.

مرگ و زندگی پس از مرگ از مهم‌ترین محورهای مجموعه است. ترس از حسابرسی، امید به رستگاری و مسئله‌ی گناه، در برخورد شخصیت‌های زنده با ارواح، مومیایی‌ها و نیروهای اسطوره‌ای معنا پیدا می‌کند. در کنار آن، کتاب قدرت را هم در شکل زمینی آن، یعنی فرمانروایی فرعون‌ها و نفوذ روحانیون، و هم در صورت معنوی آن، یعنی تقدیر و خدایان، بررسی می‌کند. پیامد این نگاه آن است که قدرت از مسئولیت و داوری اخلاقی جدا نمی‌ماند.

زبان اثر موجز و شاعرانه است و بسیاری از روایت‌ها حال‌وهوایی وهم‌گونه و رازآلود دارند. مونولوگ‌ها و گفت‌وگوهایی که میان ارواح، شخصیت‌های تاریخی و چهره‌های اسطوره‌ای شکل می‌گیرند، مرز میان جهان دیگر و زندگی روزمره را کم‌رنگ می‌کنند. با این حال، جذابیت کتاب فقط در بازسازی فضای باستانی نیست؛ پرسش‌های آن عمیقاً معاصرند. عدالت چیست؟ آیا قدرت می‌تواند از پاسخ‌گویی بگریزد؟ و انسان چگونه با گذشته‌ای روبه‌رو می‌شود که هنوز در ذهن و رفتار او زنده است؟

محفوظ با الهام از متون باستانی مصر، سنگ‌نوشته‌ها و اسطوره‌ها، به شخصیت‌هایی که هزاران سال پیش زندگی کرده‌اند جان تازه‌ای می‌بخشد. او به‌جای بازگویی صرف گذشته، آن را به عرصه‌ای برای تأمل درباره‌ی سرشت انسان تبدیل می‌کند. خواننده در این مجموعه با داستان‌هایی روبه‌رو می‌شود که هم لذت کشف یک تمدن افسانه‌ای را دارند و هم او را به بازاندیشی درباره‌ی عدالت، مسئولیت و معنای زندگی دعوت می‌کنند.

نویسنده کتاب ندایی از جهان دیگر

نجیب محفوظ، نویسنده‌ی این مجموعه و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات، در «ندایی از جهان دیگر» توانایی خود را در پیوندزدن تاریخ، اسطوره و مسائل انسانی نشان می‌دهد. او به گذشته‌ی مصر باستان بازمی‌گردد، اما نگاهش در همان گذشته متوقف نمی‌ماند. شخصیت‌های فرعونی، کاتبان مرده، مومیایی‌ها و چهره‌های اسطوره‌ای در روایت او به ابزارهایی برای طرح پرسش‌های اخلاقی و اجتماعی تبدیل می‌شوند.

رویکرد محفوظ در این کتاب هم خیال‌پردازانه و رازآلود است و هم همدلانه و انسانی. حتی هنگامی که راوی از زبان مردگان یا نیروهای جهان دیگر سخن می‌گوید، دغدغه‌اش انسان معاصر و انتخاب‌های اوست. همین پیوند میان شکوه یک تمدن کهن و تجربه‌ی قابل‌درک انسان امروز، به داستان‌ها عمق می‌دهد و نشان می‌دهد چرا ادبیات می‌تواند از مرزهای زمان عبور کند.

خرید کتاب ندایی از جهان دیگر به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

«ندایی از جهان دیگر» برای خوانندگانی مناسب است که به داستان کوتاه، ادبیات اسطوره‌ای و روایت‌های تاریخی با فضای رازآلود علاقه دارند. اگر از آثاری لذت می‌برید که در آن‌ها جهان مردگان، خدایان، فرمانروایان و انسان‌های معمولی در کنار هم قرار می‌گیرند، این مجموعه می‌تواند انتخابی درخور توجه باشد. داستان‌ها مستقل‌اند و هرکدام موقعیتی تازه می‌سازند، اما درون‌مایه‌ی مشترکشان تجربه‌ی خواندن را منسجم نگه می‌دارد.

این کتاب همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند درباره‌ی مصر باستان از منظری ادبی و انسانی تأمل کنند، نه فقط از راه اطلاعات تاریخی. خوانندگان علاقه‌مند به موضوعاتی مانند مرگ و زندگی پس از مرگ، داوری اخلاقی، مسئولیت صاحبان قدرت و تأثیر گذشته بر زمان حال، در این داستان‌ها زمینه‌های فراوانی برای فکرکردن پیدا می‌کنند. در نهایت، باید انتظار مجموعه‌ای موجز، شاعرانه و خیال‌انگیز را داشته باشید که پشت ظاهر باستانی خود، پرسش‌هایی زنده درباره‌ی وضعیت انسان امروز مطرح می‌کند.