دزدی همیشه بد نیست اثر زهرا سادات ثابتی

معرفی کتاب دزدی همیشه بد نیست

گاهی یک داستان از جایی آغاز می‌شود که نور به آن راه پیدا نکرده است؛ از میان دیوارهای خاک‌گرفته، دست‌های خسته و کودکانی که سهمشان از دنیا، کار و سکوت بوده است. رمان «دزدی همیشه بد نیست» نوشته زهرا سادات ثابتی، خواننده را به کوره‌محله‌ها و کوره‌پزخانه‌ها می‌برد؛ جایی که امین، پسری یتیم و تازه‌بالغ، در میان تاریکی زندگی روزمره به‌دنبال راهی برای دیدن، دانستن و خواندن است.

امین را با نام «امین کله‌عینکی» می‌شناسند؛ نوجوانی که به‌مرور در حال از دست دادن بینایی خود است، اما نگاهش به جهان خاموش نشده. او در محیطی زندگی می‌کند که خواندن و نوشتن ممنوع است و بااین‌حال، پنهانی سواد می‌آموزد و برای بچه‌های کوره‌ها کتاب می‌خواند. همین تضاد میان تاریکی و میل به شناخت، قلب داستان را شکل می‌دهد.

درباره کتاب دزدی همیشه بد نیست

داستان در فضای کوره‌محله‌ها و کوره‌پزخانه‌ها روایت می‌شود؛ محیطی خشن و دشوار که کودکان آن با لباس‌های گلی و صورت‌های خاکی شناخته می‌شوند. بااین‌حال، این کودکان فقط چهره‌هایی گرفتار در سختی نیستند. آن‌ها کنجکاوی، شگفتی و میل به کشف دنیایی دیگر را در خود نگه داشته‌اند؛ دنیایی که از پشت پرده‌ای سنگین، کم‌کم پیش چشمشان آشکار می‌شود.

در مرکز این روایت، امین قرار دارد؛ پسری یتیم که با وجود نزدیک شدن نابینایی، نسبت به کتاب و دانستن بی‌تفاوت نیست. او به‌صورت مخفیانه از گلشاه، کوره‌چی درویش‌مسلک، خواندن و نوشتن می‌آموزد. سپس این آموخته‌ها را در خلوت با بچه‌ها قسمت می‌کند و کتاب را به تجربه‌ای جمعی، پنهانی و امیدبخش تبدیل می‌سازد.

در سوی دیگر، حاج‌آج‌پز، ارباب کوره‌محله، خواندن و نوشتن را ممنوع کرده است. بنابراین سوادآموزی امین تنها یادگیری چند واژه یا توانایی خواندن یک صفحه نیست؛ عملی پنهان در برابر نظمی است که می‌خواهد بچه‌ها را در محدوده‌ای بسته نگه دارد. داستان از همین‌جا پرسش‌هایی درباره حق دانستن، قدرت، ترس و ارزش کتاب پیش روی خواننده می‌گذارد.

عنوان کتاب نیز با همین فضای پرتنش پیوند دارد. «دزدی همیشه بد نیست» خواننده را به بازنگری در معنای دزدی وادار می‌کند؛ زیرا در این روایت، مرز میان ممنوعیت و نیاز، قانون و عدالت، و پنهان‌کاری و رهایی ساده و قطعی نیست. کتاب بدون جدا کردن شخصیت‌ها از شرایطشان، موقعیت کودکانی را نشان می‌دهد که برای نزدیک شدن به روشنایی، ناچارند راهی مخفیانه پیدا کنند.

یکی از ویژگی‌های برجسته رمان، تصویرسازی از کودکانی است که ناگهان از تاریکی پشت پرده بیرون آمده‌اند. آن‌ها از ظاهر گِلی و خاکی خود شرمنده نیستند؛ بیشتر با کنجکاوی و شگفتی به جهان تازه نگاه می‌کنند و می‌کوشند به نور آن عادت کنند. این تصویر، فضای کتاب را از اندوه صرف دور می‌کند و در کنار دشواری‌ها، امکان دیده شدن و شنیده شدن را نیز برجسته می‌سازد.

خواندن این رمان می‌تواند تجربه‌ای درباره مواجهه با تاریکی، کشف جهان کتاب و مقاومت در برابر محرومیت باشد. داستان از زاویه زندگی امین و همراهی او با بلوط و دیگر بچه‌های کوره‌های آجرپزی، تصویری انسانی از کودکانی ارائه می‌دهد که می‌خواهند خودشان را بشناسند و جهان اطرافشان را بهتر ببینند. در این مسیر، کتاب نه وسیله‌ای تجملی، بلکه دریچه‌ای به سوی آگاهی و ارتباط است.

نویسنده کتاب دزدی همیشه بد نیست

زهرا سادات ثابتی نویسنده رمان «دزدی همیشه بد نیست» است؛ اثری که به‌عنوان نخستین رمان او، داستان خود را در فضایی کمتر دیده‌شده و میان زندگی کودکان کوره‌محله‌ها پیش می‌برد. انتخاب امین به‌عنوان راوی، امکان می‌دهد جهان داستان از نگاه نوجوانی دیده شود که هم با محدودیت‌های بیرونی روبه‌رو است و هم در درون خود میل نیرومندی به فهمیدن دارد.

در شیوه روایت این کتاب، توجه به جزئیات زندگی امین، بلوط و بچه‌های کوره‌های آجرپزی اهمیت دارد. شخصیت‌ها از دل محیط کار و محرومیت بیرون می‌آیند، اما در همان محیط به کتاب، سواد و خیال دسترسی پیدا می‌کنند. نویسنده از این تقابل برای ساختن روایتی استفاده می‌کند که در آن، رنج و امید در کنار یکدیگر حضور دارند.

نگاه نویسنده در این رمان بر دیده شدن کسانی متمرکز است که معمولاً در حاشیه می‌مانند. بااین‌حال، کودکان داستان فقط موضوع ترحم نیستند؛ آن‌ها کنش دارند، می‌پرسند، یاد می‌گیرند و در برابر محدودیت‌ها راهی برای ادامه دادن پیدا می‌کنند. همین نگاه، روایت را به داستانی درباره شأن، کنجکاوی و حق تجربه کردن جهان تبدیل می‌کند.

خرید کتاب دزدی همیشه بد نیست به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌هایی با فضای اجتماعی و انسانی علاقه دارید، «دزدی همیشه بد نیست» می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب سراغ زندگی کودکانی می‌رود که در کوره‌محله‌ها و کوره‌پزخانه‌ها کار و زندگی می‌کنند و از خلال تجربه آن‌ها، موضوعاتی مانند فقر، محرومیت، سوادآموزی و میل به رهایی را پیش می‌کشد.

این رمان برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که از داستان‌های شخصیت‌محور لذت می‌برند؛ داستان‌هایی که قهرمان آن‌ها با وجود ضعف و تهدید، تسلیم شرایط نمی‌شود. اگر روایت نوجوانی مانند امین، رابطه او با گلشاه و کتاب‌خوانی پنهانی برای بچه‌ها توجه شما را جلب می‌کند، در این اثر با داستانی روبه‌رو خواهید شد که اهمیت دانستن را از دل تجربه‌ای دشوار نشان می‌دهد.

همچنین اگر به ادبیات داستانی درباره کودکان، زندگی در حاشیه و تأثیر کتاب بر انسان‌ها علاقه‌مندید، این رمان می‌تواند نگاهتان را به مفهوم ممنوعیت و انتخاب به چالش بکشد. انتظار داشته باشید با فضایی خاک‌آلود و سنگین، شخصیت‌هایی کنجکاو و روایتی درباره بیرون آمدن از تاریکی روبه‌رو شوید؛ داستانی که در نهایت، ارزش دیده شدن و خوانده شدن را به یاد می‌آورد.