صداها اثر سلیمان فیاض

معرفی کتاب صداها

گاهی بازگشت به زادگاه، به‌جای آرامش، همه مرزهای پنهان میان فرد و جامعه را آشکار می‌کند. رمان «صداها» نوشته سلیمان فیاض، داستان بازگشت حامد بحیری، مردی ثروتمند، به روستای اجدادی‌اش است؛ بازگشتی که با حضور همسر فرانسوی او، سیمون، به رویارویی تند میان سنت و آزادی، نگاه جمعی و انتخاب فردی تبدیل می‌شود.

حامد پس از سی سال دوری، همراه سیمون به روستای زادگاهش می‌رود تا جایی را که روزگاری با دست خالی ترک کرده بود به او نشان دهد. اما روستا پذیرای این زوج نیست. رفتار و گفتار بی‌پروای سیمون با آداب‌ورسوم خانواده و اهالی سازگار به نظر نمی‌رسد و نگاه‌های کنجکاو، شایعه‌ها و داوری‌های مردم، فضای دیدار کوتاه را به بحرانی جدی بدل می‌کند.

درباره کتاب صداها

«صداها» رمانی اجتماعی درباره تقابل دو جهان فرهنگی است؛ جهانی که بر سنت‌های بومی، عرف خانوادگی و داوری جامعه روستایی تکیه دارد و جهانی که سیمون با رفتار متفاوت خود نماینده آن به نظر می‌رسد. سلیمان فیاض این برخورد را به شکل یک اختلاف ساده میان شرق و غرب روایت نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد تفاوت فرهنگی چگونه می‌تواند حسادت، سوءتفاهم، ترس و میل به کنترل را در روابط انسانی فعال کند.

با ورود حامد و سیمون به روستا، مردم درباره زن فرانسوی به گمانه‌زنی و بدگویی روی می‌آورند. سیمون توجه مردان روستا را جلب می‌کند و همین موضوع، حساسیت و خشم بیشتری به وجود می‌آورد. در سوی دیگر، زنان خانواده رفتارهای او را تقلید می‌کنند و این اتفاق مردان خانواده را بیش از پیش آشفته می‌سازد. حامد، برخلاف اطرافیانش، در برابر سرزنش‌ها عقب‌نشینی نمی‌کند و می‌کوشد نگاه جامعه را نادیده بگیرد؛ با این حال، فشار محیط و دسیسه‌های خانوادگی به‌تدریج راه ارتباط و تفاهم را دشوارتر می‌کنند.

یکی از ویژگی‌های برجسته رمان، روایت تو‌در‌تو و جابه‌جایی صداهای روایی است. داستان هر بار از زبان یکی از شخصیت‌ها بازگو می‌شود و همین تغییر زاویه دید، خواننده را با برداشت‌های گوناگون از یک موقعیت روبه‌رو می‌کند. عنوان کتاب نیز با این ساختار تناسب دارد: صداهای خانواده، روستا و شخصیت‌هایی که هرکدام حقیقت را از منظر خود می‌بینند، در کنار هم تصویری چندلایه از یک بحران فرهنگی می‌سازند.

این اثر نخستین‌بار در سال ۱۹۷۲ منتشر شد، به سه زبان ترجمه شد و توجه نقد ادبی را برانگیخت. در این کتاب، افزون بر متن رمان، مطالبی درباره شکل‌گیری و تأثیر آن و شماری مقاله انتقادی و تحلیلی نیز آمده است. این مجموعه به خواننده کمک می‌کند داستان را هم به‌عنوان روایتی پرتنش و انسانی و هم به‌عنوان متنی درباره عدالت، آزادی و امکان ارتباط میان فرهنگ‌ها دنبال کند.

فضای رمان از ابتدا با انتظار و بدگمانی روستا شکل می‌گیرد و به‌تدریج به سوی بحرانی تلخ پیش می‌رود. بدون آنکه جذابیت کشف ماجرا از میان برود، می‌توان گفت سرنوشت سیمون و واکنش جامعه، معنای عمیق‌تری درباره پیامدهای ناتوانی در گفت‌وگو و پذیرش تفاوت به وجود می‌آورد. «صداها» خواننده را وادار می‌کند درباره مرز میان آزادی فردی و فشار اجتماعی، معنای واقعی ارتباط فرهنگی و نقش شایعه در شکل‌گیری خشونت دوباره فکر کند.

نویسنده کتاب صداها

سلیمان فیاض، نویسنده مصری، در سال ۱۹۲۹ در روستاهای اطراف منصوره متولد شد. او در حوزه‌های داستان، رمان، روزنوشت، ادبیات کودک و پژوهش‌های زبانی فعالیت کرده است. در کارنامه او دو جایزه دولتی تشویقی و تقدیری و همچنین جایزه فرهنگی عویس دیده می‌شود.

در «صداها»، دغدغه‌های اجتماعی و فرهنگی نویسنده از مسیر یک موقعیت داستانی ملموس بیان می‌شوند: مردی که میان گذشته روستایی و زندگی متفاوت خود، و زنی که با معیارهای جامعه اطرافش بیگانه است. فیاض با استفاده از چندصدایی و روایت شخصیت‌محور، اجازه می‌دهد اختلاف نگاه‌ها بدون ساده‌سازی کنار هم قرار بگیرند. نتیجه، رمانی است که هم به روابط انسانی توجه دارد و هم مناسبات فرهنگی و اجتماعی پیرامون آن‌ها را به پرسش می‌کشد.

خرید کتاب صداها به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌های اجتماعی با محوریت تعارض فرهنگ‌ها، فشار سنت و آزادی فردی علاقه دارید، «صداها» می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که داستان‌هایی درباره بازگشت به زادگاه، کشمکش میان فرد و جامعه و دشواری پذیرفتن تفاوت‌ها را دنبال می‌کنند.

این رمان همچنین به علاقه‌مندان روایت‌های چندصدایی و داستان‌هایی پیشنهاد می‌شود که یک حادثه را از دیدگاه شخصیت‌های مختلف بررسی می‌کنند. اگر دوست دارید در کنار خط داستانی، درباره شایعه، حسادت، داوری جمعی و ارتباط میان جهان‌های فرهنگی تأمل کنید، ساختار تو‌در‌تو و فضای پرتنش کتاب تجربه‌ای قابل‌توجه برایتان خواهد ساخت. در نهایت، «صداها» برای کسانی مناسب است که از ادبیات داستانی اجتماعی انتظار دارند علاوه بر روایت یک زندگی و یک بحران، پرسش‌هایی درباره عدالت، آزادی و امکان همزیستی را نیز پیش روی آن‌ها بگذارد.