کنکاش (میرماه) اثر آرش طبیب زاده نوری
کتاب کنکاش (میرماه)
دانشکده هنرهای زیبا در دوره ریاست آندره گدار
معرفی کتاب کنکاش (میرماه)
تاریخ یک دانشکده فقط در آیین‌نامه‌ها، نقشه‌های معماری و فهرست استادان خلاصه نمی‌شود؛ بخشی از آن در خاطره کسانی زنده می‌ماند که روزهای شکل‌گیری نهاد را از نزدیک تجربه کرده‌اند. کتاب کنکاش (میرماه) با تمرکز بر دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سال‌های نخستین پیدایش آن، خواننده را به دوره ریاست آندره گُدار در دهه بیست خورشیدی می‌برد؛ دوره‌ای که آموزش هنر و معماری در ایران، در حال تجربه مسیری تازه بود.
آرش طبیب زاده نوری، مهندس معمار و نویسنده ایرانی، این کتاب را در چارچوب پژوهشی درباره تاریخ شفاهی معماری معاصر ایران تدوین کرده است. اثر حاضر نخستین کتاب از مجموعه‌ای مرتبط با این پروژه پژوهشی است و می‌کوشد گذشته دانشکده را نه فقط از راه داده‌های رسمی، بلکه از خلال روایت‌های مستقیم و تجربه‌های زیسته دانشجویان آن دوره بازسازی کند.
درباره کتاب کنکاش (میرماه)
کنکاش روایتی مستند از تاریخ شکل‌گیری و حیات دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در سال‌های آغازین فعالیت این نهاد آموزشی است. تمرکز اصلی کتاب بر دوره‌ای است که آندره گُدار ریاست دانشکده را بر عهده داشت؛ سال‌هایی که در دهه بیست خورشیدی سپری شدند و با دگرگونی نگاه به آموزش هنر، معماری و ارتباط با جهان غرب همراه بودند. کتاب نشان می‌دهد این دانشکده چگونه در بستر اندیشه‌های ایرانیان نواندیش شکل گرفت؛ افرادی که پس از جنگ بین‌الملل اول به اروپا، به‌ویژه فرانسه، سفر کرده بودند و تجربه مواجهه با دنیای غرب را با خود به ایران آوردند.
رویکرد کتاب، تاریخ‌نگاری شفاهی است. راویان، همگی در دوره ریاست آندره گُدار به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران وارد شده بودند و روایت‌های خود را از آن سال‌ها ارائه کرده‌اند. از خلال این خاطرات، فضای آموزشی از حالت تصویری دور و کلی خارج می‌شود و با جزئیاتی ملموس‌تر پیش روی خواننده قرار می‌گیرد. تجربه جوانان دهه بیست، شیوه نگاه آنان به درس و پروژه، و حال‌وهوای حضورشان در دانشکده، بخش مهمی از جذابیت این روایت را می‌سازد.
در این کتاب می‌توان با تاریخچه برپایی دانشکده، موقعیت فضاهای کالبدی، روش آموزش استادان و تنوع پروژه‌ها آشنا شد. چگونگی ترسیم و ارائه درس‌ها نیز در کنار دیگر جنبه‌های آموزشی بررسی می‌شود؛ بنابراین کتاب تنها گزارشی از گذشته یک ساختمان یا یک دوره مدیریتی نیست، بلکه تصویری از شکل‌گیری یک تجربه آموزشی در حوزه هنر و معماری ارائه می‌کند. پیوند میان فضای فیزیکی، روش تدریس و زندگی دانشجویی، به خواننده کمک می‌کند ساختار دانشکده را در متن زمانه خود بهتر ببیند.
استفاده از بیش از دویست سند و تصویر قدیمی، یکی از ویژگی‌های متمایز کنکاش است. این اسناد و تصاویر در میان متن قرار گرفته‌اند تا روایت‌های شفاهی با شواهد دیداری همراه شوند و فضای دانشکده در حدود هشتاد سال پیش، برای خواننده قابل لمس‌تر شود. ترکیب متن مستند، خاطرات راویان و مواد تصویری، کتاب را به اثری مناسب برای کسانی تبدیل می‌کند که تاریخ معماری و هنر را در پیوند با انسان‌ها، مکان‌ها و تجربه‌های واقعی دنبال می‌کنند.
خواندن این اثر، فرصتی برای بازنگری در مفهوم آموزش معماری و هنر در ایران فراهم می‌آورد. کتاب به‌جای ارائه تصویری انتزاعی از گذشته، به سراغ روندهای عینی آموزش، پروژه‌ها، ترسیم‌ها، ارائه‌ها و فضای کالبدی دانشکده می‌رود. در نتیجه، خواننده می‌تواند تغییرات یک نهاد آموزشی را از دریچه روایت کسانی دنبال کند که خود در نخستین سال‌های آن حضور داشته‌اند. اهمیت اثر در همین کنار هم قرار گرفتن تاریخ نهادی و خاطره شخصی است.
نویسنده کتاب کنکاش (میرماه)
آرش طبیب زاده نوری، مهندس معمار و نویسنده ایرانی متولد ۱۳۶۳، در کنکاش به سراغ موضوعی می‌رود که با حوزه معماری و تاریخ آموزش آن ارتباط مستقیم دارد. شیوه کار او در این کتاب بر گردآوری و تدوین روایت‌های شفاهی و همراه کردن آن‌ها با اسناد و تصاویر قدیمی استوار است. این رویکرد، به‌جای فاصله گرفتن از تجربه‌های فردی، آن‌ها را به بخشی از روایت تاریخ دانشکده تبدیل می‌کند.
نگاه نویسنده در این اثر، هم به ساختار و فضای دانشکده توجه دارد و هم به کسانی که آن را تجربه کرده‌اند. به همین دلیل، تاریخ در کتاب فقط مجموعه‌ای از تاریخ‌ها و اطلاعات اداری نیست؛ روایت استادان، دانشجویان، پروژه‌ها و شیوه‌های آموزش نیز در شکل دادن به آن نقش دارد. حاصل کار، تصویری چندوجهی از دوره ریاست آندره گُدار و سال‌های نخست دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است.
خرید کتاب کنکاش (میرماه) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به تاریخ معماری معاصر ایران، شکل‌گیری نهادهای آموزشی و تحولات آموزش هنر علاقه دارید، کنکاش می‌تواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران معماری و هنر نیز جذاب است؛ به‌ویژه برای کسانی که می‌خواهند درباره ریشه‌های دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و تجربه آموزشی آن در دهه بیست خورشیدی مطالعه کنند.
خوانندگانی که از تاریخ شفاهی، خاطرات نسل‌های پیشین و روایت‌های مستند درباره زندگی دانشجویی لذت می‌برند، در این اثر با متنی سرشار از جزئیات انسانی و آموزشی روبه‌رو می‌شوند. علاقه‌مندان به اسناد تصویری و تاریخ فضاهای معماری نیز می‌توانند از همراهی بیش از دویست سند و تصویر قدیمی با متن استفاده کنند. در نهایت، اگر ترجیح می‌دهید یک موضوع تاریخی را هم از زاویه نهادها و هم از دریچه تجربه مستقیم راویان ببینید، این کتاب انتظار شما را از یک پژوهش معماری فراتر می‌برد و تصویری زنده‌تر از گذشته ارائه می‌کند.
