مماس با اثر اثر علیرضا تغابنی
کتاب مماس با اثر
(نقد یازده اثر معماری معاصر ایران)
معرفی کتاب مماس با اثر
چگونه می‌توان یک اثر معماری را خواند، بی‌آنکه نقد را به توضیحی کاملاً منطبق با خود اثر تبدیل کرد؟ کتاب مماس با اثر نوشته علیرضا تغابنی، پاسخی جستارنویسانه به این پرسش است؛ مجموعه‌ای از یازده نقد درباره یازده پروژه ساخته‌شده از معماری ایران که در سال ۱۳۹۵ در جایزه معمار شرکت داده شده و در میان پروژه‌های برگزیده همان سال قرار گرفته‌اند. این کتاب به جای ارائه داوری‌های جدا از اثر، نقد را همچون گفت‌وگویی زنده با معماری دنبال می‌کند.
عنوان کتاب به ایده‌ای مرکزی اشاره دارد: نقد نه کاملاً از اثر بیرون می‌آید و نه می‌تواند به‌طور کامل بر آن منطبق شود. نقد در این مجموعه شخصیتی مستقل دارد، اما برای لحظاتی با اثر تماس پیدا می‌کند و از این تماس، امکان تازه‌ای برای دیدن و اندیشیدن به معماری شکل می‌گیرد. از همین رو، مماس با اثر فقط معرفی چند پروژه نیست؛ پیشنهادی برای چگونگی مواجهه با آثار معماری معاصر ایران است.
درباره کتاب مماس با اثر
این کتاب یازده جستار را گرد هم می‌آورد که هرکدام به یکی از یازده پروژه ساخته‌شده معماری ایران می‌پردازند. این پروژه‌ها در جایزه معمار سال ۱۳۹۵ حضور داشته‌اند و در میان آثار برگزیده آن سال بوده‌اند. نویسنده متن‌هایی را که پس از داوری آن دوره نوشته شده بودند، در سال‌های بعد دوباره پی گرفته و تلاش کرده است آن‌ها را کامل‌تر و روایتمندتر کند. نتیجه، مجموعه‌ای است که تجربه داوری را به فرصتی برای مکالمه‌ای گسترده‌تر با آثار تبدیل می‌کند.
رویکرد کتاب بر خواندن معماری استوار است؛ خواندنی که از خود اثر آغاز می‌شود، اما در آن متوقف نمی‌ماند. هر نقد، در عین ارتباط با پروژه مورد بررسی، مسیر و شخصیت مستقل خود را دارد. این استقلال به متن‌ها اجازه می‌دهد درباره نحوه دیدن آثار، چگونگی شکل‌گیری گفت‌وگو درباره معماری و امکان‌های نقد معماری معاصر تأمل کنند. بنابراین خواننده با مجموعه‌ای از قضاوت‌های کوتاه و منفصل روبه‌رو نیست، بلکه با جستارهایی مواجه می‌شود که رابطه میان اثر و نقد را موضوع خود قرار می‌دهند.
اهمیت مماس با اثر در همین پیشنهاد نهفته است. کتاب از خواننده می‌خواهد معماری را تنها به‌عنوان بنایی ساخته‌شده نبیند؛ بلکه به فرایند نگاه‌کردن، تفسیرکردن و سخن‌گفتن درباره آن نیز توجه کند. در این نگاه، نقد می‌تواند زمینه‌ای برای مکالمه درباره کارهای معماری باشد. اگر به معماری معاصر ایران، نقد معماری و شیوه‌های روایت‌کردن درباره آثار ساخته‌شده علاقه دارید، این مجموعه می‌تواند تجربه‌ای تأمل‌برانگیز و متفاوت فراهم کند.
خواننده باید انتظار متنی داشته باشد که میان اثر معماری و نوشتار درباره آن حرکت می‌کند. یازده نقد کتاب، هرکدام از زاویه‌ای مستقل به پروژه‌ای ساخته‌شده نزدیک می‌شوند و در کنار توجه به آثار، مسئله خواندن آن‌ها را نیز پیش می‌کشند. این ساختار، کتاب را برای کسانی مناسب می‌کند که می‌خواهند درباره معماری فراتر از توصیف ساده پروژه‌ها فکر کنند و به نقش زبان، روایت و نقد در فهم معماری توجه نشان دهند.
نویسنده کتاب مماس با اثر
علیرضا تغابنی معمار ایرانی مقیم تهران است. او بناهای معاصر تهران مانند خانه شریفی‌ها و سدروس را طراحی کرده و به‌واسطه معماری مبتکرانه و تجربی خود شناخته می‌شود. تغابنی در سال ۱۳۵۶ در تهران به دنیا آمده است. او تحصیلات معماری خود را در دانشگاه گیلان آغاز کرد و در سال ۲۰۰۲ مدرک کارشناسی ارشد معماری گرفت. این پیشینه حرفه‌ای و دانشگاهی، در کتاب نیز با توجه جدی او به آثار معماری و شیوه خواندن آن‌ها همراه می‌شود.
تغابنی در رشته معماری از دانشگاه آزاد تهران نیز تحصیل کرده و در مرکز معماری معاصر تهران در جایگاه عضو هیئت علمی فعالیت می‌کند. در مماس با اثر، او از موقعیت معمار و داور فاصله نمی‌گیرد، اما نقد را به گزارشی صرف از داوری محدود نمی‌کند. دغدغه اصلی او پیشنهاد نحوه‌ای برای خواندن آثار معماری معاصر و فراهم‌کردن امکان مکالمه درباره کارهای معماری است؛ رویکردی که به جستارهای این مجموعه انسجام می‌دهد.
خرید کتاب مماس با اثر به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
مماس با اثر برای دانشجویان و علاقه‌مندان معماری، پژوهشگران نقد معماری و خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند با یازده پروژه برگزیده معماری ایران در سال ۱۳۹۵ از مسیر نقد و جستار مواجه شوند. اگر برایتان مهم است که یک اثر معماری چگونه دیده، تفسیر و روایت می‌شود، ساختار این کتاب می‌تواند توجه شما را جلب کند. همچنین اگر به رابطه میان معماری ساخته‌شده و نوشتار انتقادی علاقه دارید، ایده مرکزی کتاب نقطه شروع مناسبی برای مطالعه خواهد بود.
این کتاب انتخابی مناسب برای کسانی است که از متن‌های روایتمند درباره معماری لذت می‌برند و به‌دنبال داوری قطعی یا توضیحی کاملاً فنی از پروژه‌ها نیستند. در عوض، کتاب فضایی برای تأمل درباره خود آثار و شیوه گفت‌وگو با آن‌ها فراهم می‌کند. در نهایت، مماس با اثر را می‌توان مجموعه‌ای برای خوانندگانی دانست که معماری معاصر ایران را نه فقط از راه بناها، بلکه از مسیر نقد، زبان و مکالمه نیز دنبال می‌کنند.
