عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه اثر متیو ابوت
معرفی کتاب عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه
آیا فیلم میتواند بهجای نمایش دادن یک اندیشه، خودش به شیوهای فلسفی فکر کند؟ کتاب عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه نوشته متیو ابوت با طرح همین پرسش، به سراغ سینمای یکی از مهمترین فیلمسازان ایرانی میرود و نشان میدهد که فیلمهای عباس کیارستمی فقط حامل ایدههای فلسفی نیستند، بلکه در فرایند تماشا، روایت و مواجهه با جهان، نوعی تفکر سینمایی پدید میآورند.
این کتاب برای خوانندگانی نوشته شده است که میخواهند سینمای کیارستمی را فراتر از داستان، تصویر و تجربه احساسی بررسی کنند. ابوت در این اثر، رابطه میان فیلم و فلسفه را موضوع اصلی قرار میدهد و با نگاهی دقیق، به ظرفیتهای اندیشیدن در آثار کیارستمی میپردازد؛ آثاری که در آنها تردید، واقعیت، ظاهر، امر عادی، تماشاگری، بازتولیدپذیری و باور به شکلهای گوناگون مطرح میشوند.
درباره کتاب عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه
متیو ابوت استدلال میکند که فیلمهای کیارستمی صرفاً ایدههایی را که پیشتر در فلسفه شکل گرفتهاند، تصویر نمیکنند. آنها در مقام فیلم، مسئله میسازند، مخاطب را در موقعیت اندیشیدن قرار میدهند و از راه فرم سینمایی، تجربهای فلسفی ایجاد میکنند. از این منظر، تماشای فیلم دیگر فقط دریافت یک پیام یا دنبال کردن یک روایت نیست؛ خودِ تماشا به بخشی از فرایند فکر کردن تبدیل میشود.
نویسنده برای توضیح این دیدگاه، از مرز میان فلسفه تحلیلی و فلسفه قارهای عبور میکند و به آرای متفکرانی چون لودویگ ویتگنشتاین، استنلی کاول، جان مکداول، آلیس کری، نوئل کارول، جورجیو آگامبن و مارتین هایدگر توجه نشان میدهد. این ارجاعها قرار نیست سینمای کیارستمی را به نمونهای برای نظریههای از پیش آماده تبدیل کنند؛ بلکه به خواننده کمک میکنند ببیند چگونه فیلمها میتوانند پرسشهای فلسفی را در سطح تجربه، تصویر و رابطه با تماشاگر پیش بکشند.
ساختار کتاب در هفت فصل شکل گرفته و هر فصل به یک مسئله یا تفکر فلسفی در یکی از فیلمهای کیارستمی اختصاص دارد. فصل نخست با بررسی «باد ما را با خود خواهد برد» به شکگرایی سینمایی میپردازد. در فصل دوم، «ای بی سی آفریقا» از منظر ظهور و ظاهر خوانده میشود. «ده» در فصل سوم با موضوع هر آنچه برای دانستن است بررسی میشود و فصل چهارم، فیلم «پنج» را در نسبت با تصنع و امر عادی قرار میدهد.
در فصل پنجم، «شیرین» امکانهای انجذاب و تماشاگری را پیش میکشد. فصل ششم به «کپی برابر اصل» و کمدی تجدید فراش در عصر بازتولیدپذیری دیجیتال اختصاص دارد. سرانجام، «مثل یک عاشق» در فصل هفتم از منظر تعلیق باور بررسی میشود. این فصلبندی باعث میشود هر فیلم جایگاه مستقل خود را داشته باشد و در عین حال، مجموعه کتاب تصویری پیوسته از رابطه میان سینما و فلسفه ارائه کند.
یکی از ویژگیهای مهم اثر، توجه همزمان به خودِ فیلم و مفهوم فیلم بهمثابه فلسفه است. بنابراین، کتاب عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه فقط تفسیری درباره چند اثر سینمایی نیست؛ تلاشی است برای بازاندیشی در این پرسش که فیلم چگونه میتواند ما را به دیدن، تردید کردن، احساس کردن و دوباره سنجیدن باورهایمان وادارد. خواننده باید انتظار متنی تحلیلی داشته باشد که سینمای کیارستمی را جدی میگیرد، اما آن را به توضیحی ساده یا نتیجهای قطعی فرو نمیکاهد.
نویسنده کتاب عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه
متیو ابوت، استاد فلسفه دانشگاه فدراتیو استرالیا، در این کتاب از دانش فلسفی خود برای خواندن سینمای عباس کیارستمی بهره میگیرد. رویکرد او بر پیوند دادن بحثهای فلسفی با جزئیات و تجربه فیلمها استوار است؛ به همین دلیل، کتاب هم برای علاقهمندان فلسفه و هم برای کسانی که سینما را عرصهای برای اندیشیدن میدانند، قابل توجه است.
ابوت در مواجهه با آثار کیارستمی، بهدنبال تحمیل یک تفسیر واحد نیست. او میکوشد نشان دهد هر فیلم چگونه مسئلهای خاص را به تجربهای سینمایی تبدیل میکند. همین نگاه، اثر را به مطالعهای درباره کارکرد فلسفی فیلم و در عین حال به خوانشی متمرکز از سینمای کیارستمی تبدیل کرده است.
خرید کتاب عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به سینمای عباس کیارستمی علاقه دارید و میخواهید فیلمهای او را از زاویهای تحلیلی و فلسفی دنبال کنید، این کتاب انتخابی مناسب برای شماست. همچنین اگر درباره نسبت سینما و فلسفه، نقش تماشاگر، شیوه شکلگیری معنا در فیلم و امکان تفکر از راه تصویر کنجکاو هستید، مباحث این اثر میتواند افق تازهای پیش رویتان بگذارد.
این کتاب بهویژه به دانشجویان و علاقهمندان فلسفه، پژوهشگران سینما و خوانندگانی پیشنهاد میشود که از متنهای نظری درباره فیلم استقبال میکنند. اگر دنبال معرفی داستان یا نقدی صرفاً سینمایی هستید، باید بدانید که محور اصلی اثر، تحلیل اندیشهورزانه فیلمهاست. اما اگر میخواهید در کنار شناخت دقیقتر هفت فیلم کیارستمی، درباره توانایی سینما برای پرسیدن و فکر کردن تأمل کنید، عباس کیارستمی و فیلم – فلسفه میتواند همراهی جدی و پربار برای مطالعه شما باشد.


