عصب‌کشی اثر محمدهاشم اکبریانی

معرفی کتاب عصب‌کشی

اگر سکوت بتواند به جای یک انسان تصمیم بگیرد و تمام راه‌های ارتباط با جهان را کنار بزند، چه تصویری از زندگی باقی می‌ماند؟ رمان «عصب‌کشی» اثر محمدهاشم اکبریانی، چنین پرسشی را در مرکز داستان می‌گذارد و اصغر را به قهرمانی بدل می‌کند که سکوت مطلق او از هر گفت‌وگویی پرصداتر است.

در این رمان، اصغر جوانی با نامی معمولی و رفتاری نامتعارف است. او از سال سوم دبیرستان تصمیم می‌گیرد با هیچ‌کس حرف نزند. این تصمیم صرفاً کناره‌گیری از دیگران نیست؛ او آگاهانه خود را از سازوکارهای معمول زندگی جدا می‌کند. اصغر فقط روبه‌روی آینه با خودش حرف می‌زند، از خودش می‌گوید و خودش را تحسین می‌کند. گفت‌وگوی او با آینه، جای ارتباط انسانی را می‌گیرد و تصویری پیچیده از شخصیتی می‌سازد که هم درون جهان است و هم از آن فاصله می‌گیرد.

سکوت اصغر رفتاری روزمره و پیامدهایی ملموس دارد. او با روزنامه، تلویزیون و رادیو که راه‌های اتصال به دنیای اطراف هستند، سر سازگاری ندارد. کمتر سوار تاکسی می‌شود تا مجبور نباشد حرف بزند و هنگام خرید پول را طوری به فروشنده می‌دهد که نیازی به گفت‌وگو نباشد. او بیشتر می‌خورد و می‌خوابد و زندگی خود را به محدوده‌ای تنگ و شخصی فرو می‌کاهد. حتی مرگ پدر و مادر نیز او را به حضور بر سر جنازه‌های آنان وادار نمی‌کند. این کنش‌ها اصغر را به شخصیتی سرسخت، تک‌رو و پیش‌بینی‌ناپذیر تبدیل می‌کند.

با این حال، کتاب فقط داستان مردی خاموش نیست. اصغر با سکوتش علیه هنجارهای معمول جامعه، خانواده و مدرسه می‌شورد و نشان می‌دهد مقاومت در برابر روزمرگی همیشه از مسیر شعارهای آشکار نمی‌گذرد. او در برابر هر چیزی که می‌تواند به زندگی معمول پیوندش دهد ایستادگی می‌کند؛ اما این ایستادگی بیش از آنکه یک موضع سیاسی یا اجتماعی باشد، از روحیه لجوج و خودمحور او سرچشمه می‌گیرد. خودشیفتگی اصغر نیز از پیش وجود داشته و در رابطه او با معلم و همکلاسی‌هایش دیده می‌شود. همین ترکیب سکوت، خودشیفتگی و ستیز با محیط، او را به آینه‌ای ناآرام برای انسان‌های معمولی بدل می‌کند.

جهان داستان از نظر شیوه پرداخت، واقع‌گرایانه و رئالیستی است؛ با این حال، جهان اصغر الزاماً شبیه جهان بیرونی نیست. منطق رمان از مسیر رفتار و تصمیم‌های شخصیت اصلی ساخته می‌شود و خواننده باید واقعیت آن را در چارچوب داستان دنبال کند. راوی سوم‌شخص ماجرا را تعریف می‌کند، اما زبان روایت کاملاً شکسته و محاوره‌ای است. این زبان، حس قصه‌گویی رو در رو را به متن می‌آورد؛ گویی کسی روبه‌روی دیگری نشسته و ماجرای اصغر را تعریف می‌کند. از این منظر، روایت حال‌وهوایی مدرن از شیوه قصه‌گویی «هزار و یک شب» دارد، بی‌آنکه تجربه خواندن را به زبان رسمی و فاصله‌دار بسپارد.

خواندن «عصب‌کشی» فرصتی است برای دنبال‌کردن زندگی شخصیتی که به‌جای توضیح دادن، با حذف صدا واکنش نشان می‌دهد. کشش رمان از این پرسش می‌آید که انسان تا کجا می‌تواند از قواعد ارتباط، خانواده و جامعه فاصله بگیرد و همچنان در جهان خود دوام بیاورد. رفتار اصغر گاهی خشم اطرافیان را برمی‌انگیزد و گاهی او را در موقعیت‌هایی بی‌رحمانه رها می‌کند. در نهایت، ماندگاری این شخصیت در ذهن خواننده از ویژگی‌های برجسته تجربه این رمان است.

درباره کتاب عصب‌کشی

محمدهاشم اکبریانی در «عصب‌کشی» به جای ساختن شخصیتی معمولی، انسانی عجیب و اسطوره‌گون را در مرکز روایت قرار می‌دهد. اصغر آینه کامل نویسنده نیست، اما دغدغه درون‌گرایی و فاصله گرفتن از دیگران در طراحی او اهمیت دارد. نویسنده با تمرکز بر سکوت، خودشیفتگی، لجاجت و مقاومت زیستی شخصیت اصلی، قصه‌ای اجتماعی را در فضاهای متفاوت پیش می‌برد. رویکرد او در این اثر بیش از هر چیز داستان‌گو و روایی است؛ بنابراین، خواننده با رمانی روبه‌رو می‌شود که تجربه‌گرایی را در خدمت روایت شخصیت و حوادث قرار می‌دهد.

نویسنده کتاب عصب‌کشی

محمدهاشم اکبریانی در این رمان، به شخصیت متفاوت اصغر اجازه می‌دهد بار اصلی روایت را به دوش بکشد. نگاه نویسنده به این جوان خاموش، نه به توضیحی ساده درباره انزوا محدود می‌شود و نه او را در قالب یک قهرمان متعارف جای می‌دهد. اکبریانی با روایت کردن مقاومت یک انسان در برابر وضعیت روزمره اجتماعی، تضاد میان زندگی جمعی و میل شدید به جدا ماندن را پی می‌گیرد. انتخاب راوی سوم‌شخص در کنار زبان شکسته و محاوره‌ای، نشان می‌دهد که دغدغه او فقط ساختن یک شخصیت عجیب نیست؛ بلکه شکل روایت نیز برای نزدیک شدن به فضای داستان اهمیت دارد. حاصل این رویکرد، رمانی است که در آن قصه‌گویی، رفتارهای افراطی شخصیت و حال‌وهوای اجتماعی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

خرید کتاب عصب‌کشی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌های واقع‌گرا با شخصیت‌های نامتعارف علاقه دارید، «عصب‌کشی» می‌تواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که از داستان‌هایی درباره تنهایی، سکوت، سرکشی در برابر هنجارها و کشمکش انسان با محیط اطراف لذت می‌برند. اگر دوست دارید یک قهرمان داستانی را نه از مسیر قهرمانی معمول، بلکه از راه امتناع، لجاجت و قطع ارتباط بشناسید، اصغر تجربه‌ای متفاوت پیش روی شما می‌گذارد. زبان شکسته و محاوره‌ای رمان نیز برای کسانی مناسب است که روایت زنده و قصه‌گو را به نثر رسمی ترجیح می‌دهند. از سوی دیگر، اگر به بررسی شخصیت‌های پیچیده و ناسازگار با جامعه علاقه‌مند هستید، این رمان شما را با پرسش‌هایی درباره مرز میان انتخاب شخصی و انزوای افراطی روبه‌رو می‌کند. انتظار داشته باشید با داستانی روبه‌رو شوید که پاسخ‌های ساده نمی‌دهد و بیشتر شما را به تماشای رفتار اصغر و سنجش نسبت او با جهان پیرامون دعوت می‌کند.