خدایان و فراعنه در اساطیر مصر اثر جرالدین هریس

عکس خدایان و فراعنه در اساطیر مصر

کتاب خدایان و فراعنه در اساطیر مصر

معرفی کتاب خدایان و فراعنه در اساطیر مصر

مصر باستان فقط مجموعه‌ای از اهرام، مقبره‌ها و گنجینه‌های خاموش نیست؛ جهانی است که در آن تاریخ و اسطوره درهم می‌آمیزند و طبیعت، فرمانروایی و سرنوشت انسان معنایی قدسی پیدا می‌کنند. کتاب خدایان و فراعنه در اساطیر مصر نوشته جرالدین هریس، دریچه‌ای روایی به همین جهان پررمزوراز می‌گشاید.

این کتاب برای خوانندگان جوان و مخاطبان عام نوشته شده و اسطوره‌های بنیادین مصر را نه در قالب فهرستی خشک از نام‌ها و وظایف، بلکه در هیئت داستان‌هایی پیوسته و خواندنی معرفی می‌کند. مسیر روایت از جغرافیای اساطیری مصر آغاز می‌شود: «سرزمین سرخ»، یعنی بیابان، در برابر «سرزمین سیاه»، یعنی دره حاصل‌خیز نیل، قرار می‌گیرد. همین تقابل، از ابتدا نشان می‌دهد که زندگی مصریان باستان چگونه با رود نیل، زمین و نیروهای ناشناخته گره خورده بود.

در ادامه، روایت به تاریکی‌های نخستین و اسطوره آفرینش می‌رسد؛ جایی که نام سری رع، خدای خورشید، با پیدایش نظم و روشنایی پیوند پیدا می‌کند. هریس خدایان را از راه کنش‌ها، پیوندها و آزمون‌هایشان به خواننده می‌شناساند. به این ترتیب، هر چهره اساطیری در متن، بخشی از یک جهان زنده است؛ جهانی که در آن خدایان جاودان، انسان‌ها و فرمانروایان در ارتباطی پیچیده با یکدیگر قرار دارند و هر داستان، دریچه‌ای برای فهم باورهای مصر باستان می‌شود.

درباره کتاب خدایان و فراعنه در اساطیر مصر

ستون اصلی کتاب، چرخه اسطوره‌ای ایزیس و اوزیریس است؛ چرخه‌ای که عشق، خیانت، مرگ، جست‌وجو و رستاخیز را کنار هم می‌نشاند. روایت قتل اوزیریس و پیامدهای آن، خواننده را با سرنوشت هوروس و سث و نبردهای سرنوشت‌سازشان همراه می‌کند، بی‌آنکه داستان به گزارشی ساده از شخصیت‌ها تبدیل شود. در این بخش، اسطوره فقط حکایتی درباره خدایان نیست؛ تصویری از کشمکش میان ویرانی و بازسازی، فقدان و امید، و بی‌نظمی و بازگشت نظم است. سفر روح در قلمرو مردگان همراه اوزیریس نیز نشان می‌دهد که باور به زندگی پس از مرگ چگونه در تار و پود این جهان‌بینی جای گرفته است.

پیوند اسطوره و طبیعت در داستان ایزیس نیز حضوری پررنگ دارد. اشک‌های او که به طغیان نیل نسبت داده می‌شود، نمونه‌ای روشن از شیوه‌ای است که مصریان باستان برای توضیح پدیده‌های طبیعی، آن‌ها را در شبکه‌ای از روایت‌های مقدس معنا می‌کردند. از سوی دیگر، جایگاه فرعون در این کتاب تنها به قدرت سیاسی محدود نمی‌شود. فرعون واسطه‌ای میان جهان ایزدی و جهان فانی و مسئول حفظ ماعت، یعنی نظم کیهانی، معرفی می‌شود. این نگاه کمک می‌کند معماری معابد، آیین‌های مذهبی و ساختار زندگی اجتماعی را در پیوند با باورهای دینی بهتر ببینید.

داستان‌هایی مانند پادشاه خوفو و جادوگران، شاهدخت باختان، فحطی هفت‌ساله و کتاب تحوت، دامنه این جهان را گسترده‌تر می‌کنند. این روایت‌ها رابطه انسان‌ها و خدایان را در شکل‌های گوناگون نشان می‌دهند؛ گاهی در قالب آزمون و مداخله، گاهی در هیئت دانشی اسرارآمیز و گاهی در پیوند با سرنوشت یک جامعه. کتاب با کنار هم گذاشتن چنین داستان‌هایی، به‌جای آنکه اساطیر مصر را مجموعه‌ای پراکنده جلوه دهد، تصویری منسجم از نظامی فکری و روایی ارائه می‌کند که در آن آفرینش، مرگ، پادشاهی، طبیعت و زندگی پس از مرگ به هم وابسته‌اند.

تصاویر رنگی و سیاه‌وسفید کتاب نیز بخشی مهم از تجربه خواندن هستند. این تصویرها با الهام از هنر و نقوش دیواری مصر، فضای روایت‌ها را ملموس‌تر می‌کنند و به خدایان، فراعنه و صحنه‌های اساطیری جلوه‌ای دیداری می‌بخشند. همراهی متن و تصویر، کتاب را برای مخاطبانی که می‌خواهند علاوه بر دنبال کردن داستان‌ها، با حال‌وهوای بصری تمدن مصر باستان نیز ارتباط برقرار کنند، دلپذیرتر می‌سازد. تصویرسازی‌ها در اینجا تزئینی جدا از روایت نیستند؛ به بازآفرینی جهانی کمک می‌کنند که بخش بزرگی از شناخت ما از آن با نقوش، نمادها و بناهایش گره خورده است.

نویسنده کتاب خدایان و فراعنه در اساطیر مصر

جرالدین هریس در این کتاب، اسطوره‌شناسی مصر را با رویکردی داستان‌محور و قابل‌دسترس عرضه می‌کند. انتخاب روایت به‌جای فهرست‌کردن خدایان، باعث می‌شود روابط میان شخصیت‌های اساطیری و پیامد تصمیم‌ها و نبردهایشان در مرکز توجه قرار بگیرد. او از آفرینش و رع تا چرخه ایزیس و اوزیریس، جایگاه فرعون، سفر مردگان و افول مصر، موضوعات گوناگون را در مسیری پیوسته کنار هم می‌نشاند. حاصل کار، معرفی اساطیر مصر از راه تجربه داستانی است؛ روشی که به خواننده اجازه می‌دهد مفاهیم دینی و کیهانی را در بستر اتفاق‌ها دنبال کند و هم‌زمان با فضای تصویری این تمدن همراه شود.

خرید کتاب خدایان و فراعنه در اساطیر مصر به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به اسطوره‌شناسی مصر، تاریخ فرهنگی مصر باستان و داستان‌هایی درباره خدایان و فراعنه علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای ورود به این جهان باشد. مخاطبان جوان و خوانندگان عمومی که ترجیح می‌دهند مفاهیم را از مسیر روایت دنبال کنند، از ساختار داستانی آن بهره می‌برند. همچنین اگر به قصه‌های آفرینش، زندگی پس از مرگ، نبردهای ایزدی، رازهای جادو و رابطه میان انسان و نیروهای فراطبیعی علاقه‌مندید، مضمون‌های کتاب با سلیقه شما همخوانی دارد. کتاب برای کسانی جذاب است که می‌خواهند میان داستان و شناخت فرهنگی تعادل برقرار کنند، نه اینکه فقط فهرستی از نام‌های اساطیری بخوانند.

جرالدین هریس
جرالدین هریس