ترکش لغزنده اثر آیت دولتشاه

معرفی کتاب ترکش لغزنده

جنگ همیشه با صدای گلوله و ویرانی آغاز نمی‌شود؛ گاهی اثر واقعی آن در خانه‌هایی دیده می‌شود که ناچارند شهر، خاطرات و شکل آشنای زندگی خود را ترک کنند. رمان ترکش لغزنده نوشته آیت دولتشاه، داستان چند نسل از خانواده‌ای است که در خرم‌آباد زندگی می‌کنند و در فاصله‌ای نزدیک به یک قرن، پیش از جنگ، در دوران جنگ و پس از آن، با پیامدهای تلخ این پدیده روبه‌رو می‌شوند.

این رمان به زندگی آدم‌های عادی می‌پردازد؛ کسانی که در شروع یا ادامه جنگ نقشی ندارند، اما ناگهان درگیر آوارگی، مهاجرت و قربانی‌شدن می‌شوند. در مرکز داستان، سرنوشت خانواده‌ای قرار دارد که اعضای آن هرکدام در مقطعی از زندگی خود با جنگ دست‌وپنجه نرم کرده‌اند. فضای بومی خرم‌آباد و توجه به تجربه انسانی شخصیت‌ها، به روایت حال‌وهوایی اجتماعی و تاریخی می‌دهد.

درباره کتاب ترکش لغزنده

ترکش لغزنده رمانی درباره مصائب جنگ و تأثیری است که جنگ بر زندگی خانواده‌ها می‌گذارد. روایت از دوره‌های گوناگون زمانی عبور می‌کند و نشان می‌دهد چگونه ویرانی و مهاجرت، زندگی پیشین شخصیت‌ها را دگرگون می‌کند. چند خانواده برای فرار از جنگ، خانه و زندگی خود را رها می‌کنند و به مهاجرت تن می‌دهند؛ تصمیمی که فقط جابه‌جایی در مکان نیست، بلکه نگاه آنان به خود، گذشته و آینده را نیز تغییر می‌دهد.

ساختار رمان شامل یک مقدمه و سه بخش است. بهزاد، کامبیز و «ای در میان» نام بخش‌های سه‌گانه کتاب‌اند. در کنار روایت اصلی، خرده‌روایت‌هایی به‌هم‌پیوسته پیش می‌روند و داستان زندگی خان و نسل نخست خانواده را در کنار ماجراهای کامبیز و بهزاد دنبال می‌کنند. حضور دختری که میان شخصیت‌ها مثلثی عاطفی شکل می‌دهد، بر کشش داستان می‌افزاید؛ با این حال، محور اصلی اثر همچنان تجربه انسان‌هایی است که زیر فشار جنگ، ناچار به بازتعریف زندگی خود می‌شوند.

نویسنده برای روایت گذشته و حال، از زاویه دید اول‌شخص و سوم‌شخص استفاده کرده است. این جابه‌جایی زاویه دید اجازه می‌دهد داستان از منظرهای متفاوت دیده شود: از یک سو ماجرای خان و خانواده در دوره‌های مختلف بازگو می‌شود و از سوی دیگر، احساسات، عواطف و درونیات بهزاد و کامبیز مجال بیشتری برای دیده‌شدن پیدا می‌کند. فلاش‌بک‌ها نیز زندگی پیش از جنگ را به زمانه ویرانی و مهاجرت پیوند می‌زنند.

یکی از ویژگی‌های کتاب، درهم‌تنیدگی روایت‌های موازی و روایت اصلی است. تعلیق به‌تدریج از دل همین رفت‌وآمد میان آدم‌ها، زمان‌ها و سرنوشت‌های خانوادگی شکل می‌گیرد. خواننده با زندگی نسلی روبه‌رو می‌شود که بخشی از آن در فضای پیش از جنگ گذشته، بخشی با هراس و آوارگی جنگ گره خورده و بخشی دیگر با پیامدهای باقی‌مانده از آن مواجه است. به این ترتیب، جنگ فقط یک حادثه بیرونی نیست؛ حضوری است که روابط، خاطرات و انتخاب‌های شخصیت‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ترکش لغزنده با زبانی ساده و خواندنی نوشته شده و در عین پرداختن به موضوعی سنگین، روایت خود را با پیگیری‌پذیری و تعلیق پیش می‌برد. کتاب از پشت دود و غبار جنگ به آدم‌هایی نگاه می‌کند که معمولاً در حاشیه روایت‌های بزرگ تاریخی پنهان می‌مانند. ارزش خواندن آن در همین تمرکز بر زندگی روزمره، رنج خانواده‌ها، تجربه مهاجرت و اثر طولانی‌مدت جنگ بر چند نسل است.

نویسنده کتاب ترکش لغزنده

آیت دولتشاه نویسنده رمان ترکش لغزنده است؛ رمانی که نسبت به دو کتاب پیشین او فضای متفاوتی دارد. پیش از این، مجموعه‌داستان خویش‌خانه و رمان این بازی کی تمام می‌شود از او منتشر شده‌اند. در این اثر، توجه او به خرم‌آباد، فضای آشنای این شهر و تجربه خانواده‌هایی که با جنگ و مهاجرت درگیر می‌شوند، در شکل‌گیری فضای داستان اهمیت دارد.

دولتشاه در ترکش لغزنده، روایت را به یک خط زمانی محدود نمی‌کند. او با ترکیب زاویه دید اول‌شخص و سوم‌شخص، فلاش‌بک و چند روایت درهم‌تنیده، گذشته و حال یک خانواده را کنار هم می‌گذارد. نتیجه، روایتی اجتماعی و تاریخی است که در آن، احساسات و درونیات شخصیت‌ها در کنار تصویر گسترده‌تر جنگ و پیامدهای آن دنبال می‌شود.

خرید کتاب ترکش لغزنده به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌های اجتماعی و تاریخی علاقه دارید و می‌خواهید جنگ را از زاویه زندگی خانواده‌ها و مردم عادی ببینید، ترکش لغزنده می‌تواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که داستان‌های چندنسلی، روایت‌های خانوادگی و سرگذشت شخصیت‌هایی را می‌پسندند که در برابر آوارگی و مهاجرت، ناچار به ادامه‌دادن هستند.

اگر از رمان‌هایی با روایت‌های موازی، رفت‌وآمد میان گذشته و حال و تغییر زاویه دید لذت می‌برید، ساختار این اثر نیز برایتان جذاب خواهد بود. در مقابل، نباید انتظار روایتی صرفاً جنگی یا متکی بر شرح میدان نبرد داشته باشید؛ تمرکز کتاب بر پیامدهای انسانی و خانوادگی جنگ است. زبان ساده، فضای بومی خرم‌آباد و تعلیقی که از پیوند سرنوشت چند نسل شکل می‌گیرد، ترکش لغزنده را برای علاقه‌مندان به داستان‌های خوش‌خوان، اجتماعی و تاریخی به گزینه‌ای قابل توجه تبدیل می‌کند.