تاریخ مردمی فوتبال اثر میکائیل کوریا

عکس تاریخ مردمی فوتبال

کتاب تاریخ مردمی فوتبال

معرفی کتاب تاریخ مردمی فوتبال

فوتبال فقط داستان جام‌ها، رکوردها و ستاره‌های مشهور نیست؛ پشت هر مسابقه، تاریخ طولانی مردم، قدرت، مقاومت و زندگی روزمره جریان دارد. کتاب تاریخ مردمی فوتبال نوشته میکائیل کوریا، نگاه رایج به گذشته این ورزش را کنار می‌زند و می‌پرسد فوتبال را باید از کدام زاویه روایت کرد: از جایگاه نهادهای رسمی و صاحبان سرمایه یا از میان مردمی که آن را بازی کرده‌اند، تماشا کرده‌اند و گاه با آن در برابر نظم حاکم ایستاده‌اند؟

درباره کتاب تاریخ مردمی فوتبال

این کتاب تاریخ فوتبال را به سال ۱۸۶۳ و تدوین قوانین جدید آن در انگلستان محدود نمی‌کند. کوریا ریشه‌های این ورزش را در دل هزاره‌ها و در میان کتاب‌ها، اسناد و نامه‌هایی جست‌وجو می‌کند که از شادی‌ها، درگیری‌ها و پیامدهای اجتماعی فوتبال حکایت دارند. در این روایت، فوتبال پدیده‌ای جدا از تاریخ مردم نیست؛ بلکه بخشی از تجربه جمعی آنان در خیابان‌ها، محله‌ها، میدان‌ها و جنبش‌های اجتماعی است.

فوتبال در دوره‌های مختلف گاه سرگرمی‌ای بی‌خطر تلقی شده و گاه تهدیدی برای نظم عمومی به شمار آمده است. ممنوعیت فوتبال در لندن در سال ۱۳۱۴ میلادی، محاکمه افرادی در میدلسکس در سال ۱۵۷۶ به اتهام تجمع غیرقانونی و بازی ممنوع، و احکام مشابه در منچستر، نشان می‌دهد که این ورزش از گذشته با مسئله کنترل اجتماعی و رابطه مردم با قدرت گره خورده است. بازی کردن، در چنین موقعیت‌هایی، می‌توانست به شکلی از حضور جمعی و سرپیچی تبدیل شود.

میکائیل کوریا برای روایت این تاریخ، از زاویه‌ای «از پایین» به فوتبال نگاه می‌کند؛ یعنی به‌جای تمرکز انحصاری بر تیم‌های مشهور و اسطوره‌های طلایی، سراغ بازیکنان حرفه‌ای و آماتور، کارگران، زنان، جوانان محله‌های کم‌برخوردار، هواداران و مخالفان نظم سیاسی می‌رود. نتیجه، روایتی چندپاره اما پیوسته است که قطعات کمتر دیده‌شده تاریخ فوتبال را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد و نشان می‌دهد چه کسانی از روایت‌های رسمی کنار گذاشته شده‌اند.

گستره جغرافیایی کتاب از انگلستان تا فلسطین، از آلمان و مکزیک تا برزیل و مصر، از فرانسه تا آفریقای جنوبی امتداد دارد. این مسیر نشان می‌دهد فوتبال چگونه در زمینه‌های متفاوت اجتماعی و سیاسی، معناهای گوناگونی پیدا کرده است. جام جهانی فوتبال کارگری در سال ۱۹۳۲ و مقاومت آن در برابر فاشیسم، اهمیت نیوکمپ بارسلون در دوره قدرت‌نمایی فاشیسم ژنرال فرانکو و نقش فوتبال در جوامع گوناگون، بخشی از این تاریخ گسترده‌اند.

کتاب همچنین با کلیشه‌های رایج درباره هولیگان‌ها و اولتراها درگیر می‌شود. هواداران در این روایت صرفاً جمعیتی آشوبگر یا تماشاگرانی هیجان‌زده نیستند؛ در برخی مقاطع، آنان به نیرویی اجتماعی و سیاسی بدل شده‌اند. از خرده‌فرهنگ‌های فوتبالی پس از جنگ جهانی دوم تا نقش اولتراها در بهار عربی سال ۲۰۱۱، نویسنده تلاش می‌کند صدای کسانی را بشنود که معمولاً پشت تصویر رسمی فوتبال پنهان مانده‌اند.

در تاریخ مردمی فوتبال، ورزش با مبارزه کارگران، جنبش‌های فمینیستی، فعالیت‌های ضداستعماری و اعتراض‌های جوانان پیوند می‌خورد. مشت‌های گره‌کرده مارادونا و سقراط فقط نشانه شادی پس از گل نیستند و رفتار ایلُونگا ومپو در مسابقه زئیر و برزیل نیز معنایی فراتر از یک لحظه ورزشی پیدا می‌کند؛ زیرا فوتبال در موقعیت‌های سیاسی، زبان اعتراض، ترس، همبستگی و مقاومت می‌شود.

با این حال، کتاب تصویری ساده‌انگارانه از فوتبال ارائه نمی‌دهد. فوتبال می‌تواند نیرویی رهایی‌بخش و سخاوتمند باشد، اما هم‌زمان با سرمایه‌داری افسارگسیخته، دستمزدهای نجومی بازیکنان، حضور گسترده حامیان مالی، فساد نهادهای بین‌المللی و افزایش بی‌حساب درآمدهای پخش تلویزیونی نیز پیوند خورده است. همین دوگانگی، فوتبال را به پدیده‌ای دو لبه تبدیل می‌کند؛ عرصه‌ای که هم امکان مقاومت در آن وجود دارد و هم امکان بهره‌برداری قدرت و سرمایه.

رویکرد نویسنده تاریخی، اجتماعی و انتقادی است. او فوتبال را نه فقط به‌عنوان یک ورزش گروهی، بلکه به‌عنوان میدان برخورد مردم و نهادهای قدرت بررسی می‌کند. خواننده با مطالعه این کتاب درمی‌یابد که چرا تاریخ فوتبال را نمی‌توان تنها از مسیر آمار، فدراسیون‌ها و مسابقات رسمی شناخت. ارزش کتاب در بازگرداندن انسان‌ها، تجربه‌های جمعی و کشمکش‌های پنهان به مرکز روایت فوتبال است؛ روایتی که نگاه شما را به هواداری، مسابقه و معنای سیاسی بازی تغییر می‌دهد.

نویسنده کتاب تاریخ مردمی فوتبال

میکائیل کوریا، نویسنده و پژوهشگر چپگرای فرانسوی، در این کتاب به سراغ تاریخ‌هایی می‌رود که کمتر در روایت‌های رسمی دیده شده‌اند. دغدغه اصلی او بررسی فوتبال از منظر کسانی است که آن را در زندگی روزمره تجربه کرده‌اند و گاه از همین ورزش برای سازمان‌دهی، اعتراض یا بیان خواسته‌های اجتماعی استفاده کرده‌اند. شیوه کار او بر کنار هم گذاشتن قطعات تاریخی و شنیدن صدای بازیگران مختلف این عرصه است؛ از بازیکنان و کارگران تا زنان، هواداران و کنشگران سیاسی.

کوریا به‌جای ساختن تصویری یکدست از فوتبال، تناقض‌های آن را برجسته می‌کند: ورزش محبوبی که هم می‌تواند ابزار کنترل و سودآوری باشد و هم بستری برای همبستگی و رهایی. به همین دلیل، کتاب او برای خواننده‌ای که می‌خواهد فوتبال را در پیوند با تاریخ اجتماعی و سیاسی مردم بشناسد، چشم‌اندازی متفاوت و قابل تأمل فراهم می‌کند.

خرید کتاب تاریخ مردمی فوتبال به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر فوتبال را فراتر از نتیجه مسابقه، جدول رده‌بندی و ستاره‌های مشهور دنبال می‌کنید، تاریخ مردمی فوتبال می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ فوتبال نشان می‌دهد که پیدایش و تداوم این ورزش فقط به قوانین رسمی و نهادهای بین‌المللی وابسته نیست و بخش مهمی از گذشته آن در تجربه مردم عادی شکل گرفته است.

مطالعه این اثر به کسانی نیز پیشنهاد می‌شود که به تاریخ اجتماعی، جنبش‌های کارگری، مبارزه با فاشیسم، مقاومت ضداستعماری، جنبش‌های فمینیستی و فرهنگ هواداری علاقه دارند. اگر درباره نقش ورزش در جامعه، سیاست و زندگی روزمره پرسش دارید، این کتاب شما را با نمونه‌هایی از سراسر جهان روبه‌رو می‌کند و کمک می‌کند رابطه میان زمین فوتبال، سکوهای تماشاگران و ساختارهای قدرت را دقیق‌تر ببینید.

این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که از روایت‌های انتقادی و چندصدایی استقبال می‌کنند و می‌خواهند درباره هولیگان‌ها، اولتراها، فوتبال کارگری و استفاده سیاسی از فوتبال قضاوتی فراتر از کلیشه‌های رایج داشته باشند. از آن انتظار یک گزارش آماری یا تاریخ رسمی مسابقات را نداشته باشید؛ با روایتی تاریخی و اجتماعی روبه‌رو هستید که فوتبال را به‌عنوان بخشی از تاریخ مردم، با همه ظرفیت‌های رهایی‌بخش و تناقض‌هایش، بررسی می‌کند.

میکائیل کوریا
میکائیل کوریا