روز خرگوش اثر بلقیس سلیمانی
معرفی کتاب روز خرگوش
اگر یک روز معمولی در تهران بتواند لایه‌های پنهان هویت، اخلاق و موقعیت اجتماعی انسان را آشکار کند، آن روز دیگر فقط بخشی از زندگی روزمره نیست. رمان روز خرگوش نوشته بلقیس سلیمانی، داستانی شهری و زن‌محور است که در فاصله صبح تا شب، خواننده را با دو نگاه متفاوت به آدم‌ها، انتخاب‌ها و سرنوشت همراه می‌کند.
این رمان کم‌حجم، در تهران می‌گذرد و با حضور در خیابان‌ها و مکان‌های مختلف شهر، جست‌وجوی شخصیت‌ها برای شناخت خود را دنبال می‌کند. در مرکز داستان، دو زن قرار دارند که هرکدام بخشی از تجربه زنان جامعه امروز را نمایندگی می‌کنند؛ زنانی با واکنش‌های متفاوت در برابر فشارهای اجتماعی، روابط انسانی و شرایطی که همیشه امکان انتخاب آزادانه را در اختیارشان نمی‌گذارد.
درباره کتاب روز خرگوش
روز خرگوش در دو فصل روایت می‌شود. فصل نخست از زبان آذین و فصل دوم از زبان آزیتا پیش می‌رود؛ بنابراین یک روز و رویدادهای آن، دو بار و از دو زاویه دیده می‌شود. این جابه‌جایی در راوی، تنها تغییر صدای روایت نیست، بلکه تفاوت نگاه و شیوه برخورد دو شخصیت با آدم‌ها و اتفاقات را نیز آشکار می‌کند. داستان در زمان حال رخ می‌دهد و حرکت پیوسته راوی از صبح تا شب، ریتمی روان و تدریجی به آن می‌دهد.
آذین زنی درون‌گرا، منفعل و اقتدارپذیر است و سرنوشت خود را بی‌چون‌وچرا می‌پذیرد. در برابر او، آزیتا چهره‌ای متفاوت دارد و تضاد میان این دو، یکی از محورهای مهم رمان را شکل می‌دهد. با این حال، می‌توان این دوگانگی را فقط تقابل دو زن مستقل ندانست؛ این دو شخصیت ممکن است وجوه متفاوت یک انسان را نیز بازتاب دهند، انسانی که میان پذیرش، مقاومت، سردرگمی و میل به یافتن هویت خویش در نوسان است.
رمان، هویت فردی را از موقعیت اجتماعی و اقتصادی جدا نمی‌کند. تهران در این اثر تنها پس‌زمینه رخدادها نیست؛ شهر با خیابان‌ها، میدان‌ها، رفت‌وآمدها و تفاوت‌های فرهنگی‌اش، در شکل‌گیری تجربه شخصیت‌ها نقش دارد. اشاره به مکان‌های شهری، جست‌وجوی هویت را از فضای روستایی به کلان‌شهر می‌آورد و نشان می‌دهد که انسان چگونه در میان طبقات، چهره‌ها و سبک‌های گوناگون زندگی، جایگاه خود را می‌سنجد.
در جامعه‌ای که ارزش‌های اخلاقی در آن دچار آشفتگی شده‌اند، شخصیت‌ها با مرزهای روشن و ساده‌ای میان خوب و بد روبه‌رو نیستند. همین ابهام اخلاقی، فضای داستان را به تجربه‌ای اجتماعی و روان‌شناختی تبدیل می‌کند. بلقیس سلیمانی اطلاعات را با زبانی ساده و روان، آرام‌آرام در اختیار خواننده می‌گذارد و به‌جای توضیح شتاب‌زده، امکان می‌دهد همراه با راویان به آدم‌ها و موقعیت‌ها نزدیک شوید. نتیجه، روایتی فشرده اما قابل تأمل درباره زنان، هویت، شهر و سردرگمی‌های زندگی معاصر است.
نویسنده کتاب روز خرگوش
بلقیس سلیمانی نویسنده‌ای پرکار است که در کنار رمان‌های متعدد، دو مجموعه داستان نیز در کارنامه خود دارد. او در رشته فلسفه تحصیل کرده و پیش از آغاز فعالیت داستان‌نویسی، مدتی به‌عنوان منتقد ادبی درباره آثار دیگران نوشته است. این پیشینه، در توجه او به لایه‌های فکری و اجتماعی داستان‌ها بازتاب پیدا می‌کند.
دغدغه اجتماعی در آثار سلیمانی جایگاه مهمی دارد. او با تمرکز بر شخصیت‌های زن، به رویدادها و مسائل اجتماعی و سیاسی می‌پردازد و مشکلات و مصائب زنان را در متن زندگی روزمره روایت می‌کند. در روز خرگوش نیز این نگاه در قالب دو شخصیت زن، فضای شهری تهران و پرسش درباره نسبت هویت فردی با موقعیت اجتماعی و اقتصادی شکل گرفته است. نویسنده هم‌زمان به گذشته و وضعیت موجود نگاه انتقادی دارد، اما روایت را از مسیر شخصیت‌ها و تجربه زیسته آنان پیش می‌برد.
خرید کتاب روز خرگوش به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
روز خرگوش برای خوانندگانی مناسب است که به رمان ایرانی، داستان‌های شهری و روایت‌هایی با محوریت زنان علاقه دارند. اگر از آثاری لذت می‌برید که در زمانی کوتاه و در محدوده یک روز، موقعیت‌های انسانی و اجتماعی را بررسی می‌کنند، ساختار دو فصلی این کتاب می‌تواند برایتان جذاب باشد. تغییر راوی نیز فرصت می‌دهد یک مجموعه اتفاق را از دو منظر متفاوت ببینید و درباره تفاوت نگاه، واکنش و انتخاب شخصیت‌ها فکر کنید.
اگر به رمان‌هایی با فضای روان‌شناختی و اجتماعی علاقه‌مندید، در این کتاب با داستانی روبه‌رو می‌شوید که بیش از حادثه‌پردازی، بر شخصیت‌ها، سردرگمی اخلاقی و جست‌وجوی هویت تمرکز دارد. فضای تهران، حرکت میان خیابان‌ها و برخورد با آدم‌های گوناگون، تجربه‌ای شهری و ملموس می‌سازد؛ تجربه‌ای که در آن شهر با تفاوت‌های اجتماعی و فرهنگی‌اش به بخشی از معنای داستان تبدیل می‌شود.
این کتاب همچنین انتخابی مناسب برای کسانی است که نگاهی جدی‌تر به ادبیات داستانی دارند و می‌خواهند رابطه میان هویت شخصی و جایگاه اجتماعی را دنبال کنند. از آن انتظار رمانی کم‌حجم، روان و تدریجی داشته باشید؛ روایتی که در یک روز پیش می‌رود، اما پرسش‌هایی درباره زنان، انتخاب، پذیرش سرنوشت و مرزهای اخلاقی را پس از پایان مطالعه نیز زنده نگه می‌دارد.
