ده اثر جف اندرو
2 ناشر این کتاب را چاپ کرده‌اند
معرفی کتاب ده
فیلم «ده» عباس کیارستمی در ظاهر روایتی ساده از چند گفت‌وگو داخل یک خودرو است؛ اما همین موقعیت محدود، به فضایی برای مشاهده زندگی روزمره، روابط انسانی و تناقض‌های اجتماعی تبدیل می‌شود. کتاب «ده» نوشته جف اندرو، خوانشی دقیق و تأمل‌برانگیز از این فیلم و شیوه‌ای است که کیارستمی با کمترین امکانات، تجربه‌ای پیچیده و اثرگذار می‌آفریند.
این کتاب فقط خلاصه‌ای از داستان فیلم نیست. اندرو اندیشه‌ها و احساسات خود را درباره «ده» با بررسی جایگاه آن در مسیر کاری کیارستمی، سینمای معاصر ایران و فرهنگ سینمایی جهان درهم می‌آمیزد. نتیجه، متنی است برای کسانی که می‌خواهند از سطح تماشای یک فیلم فراتر بروند و درباره زبان سینما، واقعیت روزمره و ظرفیت‌های تصویر دیجیتال فکر کنند.
درباره کتاب ده
فیلم «ده» به ده فصل تقسیم شده است و هر فصل گفت‌وگویی متفاوت را دنبال می‌کند. در هر بخش، راننده با یکی از مسافران خود صحبت می‌کند و دوربین، بدون جابه‌جایی چشمگیر، جریان این ارتباط‌ها را ثبت می‌کند. شماره‌گذاری فصل‌ها از ده تا یک انجام می‌شود و شکل اعداد، یادآور نشانه‌های گرافیکی روی لیدر فیلم است. صدای چرخش چرخ‌دنده‌ها و سپس زنگی شبیه زنگ مسابقه، هر بخش را از بخش دیگر جدا می‌کند.
جف اندرو نشان می‌دهد که این ساختار ساده چگونه به فیلم اجازه می‌دهد روی جزئیات رفتار، سکوت، لحن و واکنش آدم‌ها تمرکز کند. «ده» با دو دوربین دیجیتال نصب‌شده روی داشبورد یک خودرو، گروهی اندک و چند بازیگر غیرحرفه‌ای ساخته شده است. محدودیت ظاهری تولید، در اینجا به بخشی از بیان هنری فیلم تبدیل می‌شود؛ زیرا نگاه تماشاگر را به گفت‌وگو و تجربه انسانی پیش رو معطوف می‌کند.
یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی سبک مستندگونه و در عین حال منضبط فیلم است. اثر کیارستمی از نظر فرم بسیار ساده و حتی austere نیست؛ بلکه با پرهیز از شلوغی بصری، امکان می‌دهد موقعیت‌های روزمره با نیروی بیشتری دیده و شنیده شوند. گفت‌وگوها در عین آنکه طبیعی به نظر می‌رسند، پرسش‌هایی درباره زندگی در تهران امروز، روابط انسانی و مناسبات اجتماعی را پیش می‌کشند.
این مطالعه همچنین به روش‌های نامعمول ساخت فیلم، اهمیت سیاسی آن و زیبایی‌شناسی ظریفش می‌پردازد. کتاب با تکیه بر گفت‌وگوهای مفصل جف اندرو با عباس کیارستمی و بازیگر اصلی فیلم، به فرایند شکل‌گیری اثر نزدیک می‌شود و نشان می‌دهد انتخاب دوربین، فضای خودرو و شیوه ثبت مکالمه‌ها چگونه در تجربه نهایی تماشاگر نقش دارند.
در نگاه اندرو، «ده» هم یک درام انسانی تأثیرگذار است و هم تحلیلی انتقادی از زندگی روزمره. از سوی دیگر، فیلم در بحث گسترده‌تری درباره آینده رسانه سینما قرار می‌گیرد؛ رسانه‌ای که می‌تواند با فناوری دیجیتال، گروهی کوچک و فضایی محدود، همچنان تجربه‌ای غنی و چندلایه ارائه دهد. به همین دلیل، کتاب برای درک پیوند میان فرم، فناوری، جامعه و احساس در سینما اهمیت دارد.
نویسنده کتاب ده
جف اندرو در این کتاب با نگاهی تحلیلی و در عین حال شخصی به سراغ «ده» رفته است. او فقط عناصر داستانی را شرح نمی‌دهد، بلکه رابطه میان انتخاب‌های فنی، ساختار فیلم و معنایی را بررسی می‌کند که از گفت‌وگوهای داخل خودرو شکل می‌گیرد. حضور هم‌زمان احساس و تحلیل، متن را برای خواننده‌ای مناسب می‌کند که هم به تجربه تماشای فیلم توجه دارد و هم به سازوکار ساخته‌شدن آن.
رویکرد نویسنده بر قرار دادن فیلم در چند زمینه استوار است: کارنامه عباس کیارستمی، شکوفایی اخیر سینمای ایران و فرهنگ سینمایی بین‌المللی. این زمینه‌ها کمک می‌کنند «ده» اثری جدا از جریان‌های سینمایی دیده نشود و جایگاه ویژگی‌های متمایز آن، از جمله سادگی ظاهری، ساختار فصل‌بندی‌شده و نگاه مستندگونه، روشن‌تر شود.
اندرو با بهره‌گیری از گفت‌وگوهایی که با کیارستمی و بازیگر اصلی فیلم انجام داده، به روش ساخت اثر و ظرافت‌های زیبایی‌شناختی آن نزدیک می‌شود. بنابراین، کتاب هم نقد فیلم است، هم تلاشی برای فهم تصمیم‌های هنری و سیاسی پشت یک تجربه سینمایی کم‌هزینه و متفاوت.
خرید کتاب ده به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به سینمای عباس کیارستمی، سینمای ایران، نقد فیلم و تحلیل زبان تصویر علاقه دارید، «ده» می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه‌ای متمرکز و عمیق باشد. این کتاب به‌ویژه برای کسانی جذاب است که می‌خواهند بدانند چگونه یک فیلم با مکان محدود، دوربین‌های دیجیتال و گفت‌وگوهای روزمره می‌تواند به درامی انسانی و تحلیلی اجتماعی تبدیل شود.
این اثر را به دانشجویان و علاقه‌مندان سینما، منتقدان، فیلم‌سازان و تماشاگرانی پیشنهاد می‌کنیم که به رابطه میان فرم و محتوا توجه دارند. اگر از کتاب‌هایی درباره پشت‌صحنه شکل‌گیری فیلم، روش‌های تجربه‌گرایانه فیلم‌سازی و خوانش اجتماعی آثار سینمایی لذت می‌برید، نوشته جف اندرو به شما کمک می‌کند «ده» را با دقتی تازه ببینید و درباره سادگی، واقع‌گرایی و قدرت گفت‌وگو در سینما دوباره فکر کنید.
