پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر
معرفی کتاب پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر
وقتی یک نمایشنامه از زندگی فرزند شهید میگوید، با خاطرهای ساده و شخصی روبهرو نیستیم؛ پای خانواده، فقدان، مسئولیت و اثری که گذشته بر زندگی امروز میگذارد، در میان است. کتاب پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر نوشتهٔ شهرام کرمی، مجموعهای نمایشی است که این موضوع را در قالب گفتوگو و موقعیتهای خانوادگی پیش میبرد و مخاطب را به شنیدن صداهایی نزدیک میکند که در بطن زندگی روزمره شکل گرفتهاند.
این اثر برای خوانندگانی جذاب است که نمایشنامه را نه فقط متنی برای اجرا، بلکه شیوهای فشرده و زنده برای روایت تجربههای انسانی میدانند. در این کتاب، رابطههای خانوادگی و فشارهای پنهان میان اعضای خانواده در کنار موضوع فرزند شهید قرار میگیرند و فضایی میسازند که در آن حرفهای معمولی میتوانند لایههای عمیقتری از رنج، دلخوری و انتظار را آشکار کنند.
درباره کتاب پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر
نمایش اصلی کتاب دربارهٔ زندگی یک فرزند شهید است؛ موضوعی که میتواند تجربهٔ فقدان و جای خالی یک عضو خانواده را در متن روابط نزدیک و روزمره دنبال کند. اثر بهجای ارائهٔ توضیحی مستقیم و بیرونی، از ظرفیت دیالوگ استفاده میکند تا آدمها، نگرانیها و مناسباتشان را در موقعیت نشان دهد. به همین دلیل، خواننده با متنی روبهرو میشود که بخش مهمی از معنا را از لحن، واکنش و برخورد شخصیتها دریافت میکند.
بخشی از متن، گفتوگوی خواهر دربارهٔ رفتن به عروسی یکی از بستگان همسرش است. او از قرض گرفتن لباس، آماده کردن لباس همسر، ایراد گرفتن او به اتو و جوراب، و سرانجام مشاجره و فحاشی میگوید. این روایت بهظاهر مربوط به آماده شدن برای یک مهمانی است، اما در ادامه، فشار رابطهای پرتنش را نمایان میکند؛ زنی که برای حفظ احترام خانوادهٔ همسر و جلوگیری از درگیری سکوت میکند، خواهش میکند و بار ملامت را بر دوش میکشد. همین جزئیات روزمره، فضای خانوادگی نمایش را ملموس و قابل لمس میکند.
در این شیوهٔ روایت، اتفاقهای بزرگ تنها از راه اعلام مستقیم موضوع شکل نمیگیرند؛ رفتارهای کوچک و گفتوگوهای آشنا نیز به ساختن فضای اثر کمک میکنند. شکایت از لباس، دیر آمدن، خستگی، مهمانی و توقعهای خانوادگی، بهانههایی هستند که اختلافها را آشکار میکنند. از سوی دیگر، حضور موضوع فرزند شهید، این روابط را در بستری اجتماعی و انسانی قرار میدهد و باعث میشود خواننده به تأثیر فقدان بر اعضای خانواده و شکل ادامه یافتن زندگی پس از آن توجه کند.
پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر را میتوان اثری مناسب برای مطالعهٔ متنهای نمایشیِ گفتوگومحور دانست؛ متنی که قدرت خود را از صدای شخصیتها و موقعیتهای قابلباور میگیرد. این نمایش چندین بار در شهرهای مختلف ایران و در نمایشهای رادیویی اجرا شده است. سابقهٔ اجرا، امکان توجه به ظرفیت شنیداری دیالوگها را نیز پررنگ میکند؛ با این حال، مطالعهٔ کتاب بهتنهایی هم فرصتی برای دنبال کردن فضای صحنه و کشف تنشهای نهفته در کلام شخصیتها فراهم میآورد.
نویسنده کتاب پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر
شهرام کرمی، متولد ۱۳۵۱، نمایشنامهنویس این اثر است. در پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر، رویکرد او بر روایت نمایشی و نزدیک شدن به زندگی از مسیر گفتوگو استوار است. شخصیتها بهجای آنکه صرفاً دربارهٔ یک موضوع اجتماعی توضیح بدهند، درگیر موقعیت میشوند، واکنش نشان میدهند و بخشی از گذشته و مناسبات خود را در حرفهایشان آشکار میکنند.
توجه به جزئیات خانه و خانواده، استفاده از لحن گفتاری و تبدیل یک موقعیت معمولی به صحنهای از کشمکش، از ویژگیهایی است که خواننده در متن با آن روبهرو میشود. دغدغهٔ نویسنده در این نمایش، تنها بازگویی یک سرگذشت نیست؛ بلکه نشان دادن اثر آن سرگذشت بر رابطهها و رفتارهای روزانه نیز اهمیت دارد. از این منظر، متن برای کسانی که به نمایشنامهنویسی اجتماعی و دیالوگهای واقعگرایانه علاقه دارند، خواندنی است.
خرید کتاب پوتینهای عموبابا و یک نمایشنامهٔ دیگر به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به نمایشنامههای ایرانی با محوریت خانواده، فقدان و پیامدهای اجتماعی آن علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. همچنین اگر متنهایی را میپسندید که از دل گفتوگوهای روزمره به تنشهای عاطفی و خانوادگی میرسند، در این اثر با موقعیتهایی روبهرو میشوید که ساده آغاز میشوند اما لایههای پیچیدهتری پیدا میکنند.
این کتاب به دوستداران نمایشنامههای اجتماعی، علاقهمندان به ادبیات نمایشی معاصر و کسانی پیشنهاد میشود که میخواهند پیش از تماشای اجرا، با ساختار و دیالوگهای یک اثر نمایشی همراه شوند. مخاطبانی که به نمایشهای رادیویی و قدرت صدا، لحن و گفتوگو در روایت علاقهمندند نیز از خواندن آن بهره میبرند. در نهایت، باید انتظار متنی را داشته باشید که بهجای روایت پرحادثه، بر رابطهها، گفتوگوها و فشارهای آشکار و پنهان زندگی خانوادگی تمرکز دارد.