انتشارات دایره المعارف بزرگ اسلامی

معرفی نشر دایره المعارف بزرگ اسلامی

دایره المعارف بزرگ اسلامی نامی است که برای مجموعه‌های مرجعِ پژوهش‌محور مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی به‌کار می‌رود؛ جایی که هدف، تألیف و تدوین دانش‌های بنیادین درباره‌ی میراث فکری و فرهنگی ایران و جهان اسلام است. این مجموعه در قالب مدخل‌ها و جلدهای پیاپی، به سراغ قلمروهای گسترده‌ای می‌رود که از علوم قرآنی و کلام و فقه تا تاریخ، ادبیات، هنر، مردم‌شناسی و معماری را پوشش می‌دهد. به همین دلیل، مخاطب آن فقط علاقه‌مندان عمومی نیستند؛ پژوهشگران نیز از آن برای یافتن چارچوب‌های مرجع و مسیرهای تحقیق استفاده می‌کنند.

تاریخچه‌ی نشر دایره المعارف بزرگ اسلامی

مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی در اسفند ۱۳۶۲ تأسیس شد و سید محمدکاظم موسوی بجنوردی بنیان‌گذار آن شناخته می‌شود. این نهاد با تمرکز بر دانشنامه‌نگاری و تولید کتاب‌های مرجع، کار خود را در تهران (دارآباد) سامان داد. در طول مسیر، دایره المعارف بزرگ اسلامی به‌عنوان یکی از محورهای اصلی فعالیت مرکز تثبیت شد و با اتکا به نگاه علمی و مجموعه‌سازی پژوهش‌ها، جلدهای پیاپی آن منتشر شده‌اند.

حوزه‌ی فعالیت و ژانرهای نشر دایره المعارف بزرگ اسلامی

انتشارات این مرکز بیش از هر چیز «دانشنامه» و «کتاب مرجع» است؛ آثاری که می‌کوشند دانش‌های پراکنده را سامان دهند و برای خواننده نقشه‌ی راه فکری بسازند. در این چارچوب، پژوهش‌ها تنها به حوزه‌ی دین محدود نمی‌ماند و به قلمروهای تاریخ و فرهنگ و هنر نیز گسترش می‌یابد.

• علوم قرآنی، اصول عقاید، کلام، فقه و مباحث مرتبط با حدیث و رجال
• تاریخ، جغرافیا، ادبیات و زبان‌های فارسی و عربی و شناخت ملل و نحل
• هنر، مردم‌شناسی و معماری و آثار اسلامی

پرفروش‌ترین کتاب‌های نشر دایره المعارف بزرگ اسلامی

در میان کتاب‌های مرکز، آثاری که هم‌زمان به میراث علمی و فرهنگی می‌پردازند و هم قابلیت استفاده‌ی مرجع دارند، بیش از همه مورد توجه قرار گرفته‌اند.

رساله موسیقی نقاوه الادوار و تصانیف

این کتاب به رساله‌ی موسیقی نقاوه الادوار و تصانیف می‌پردازد؛ اثری از عبدالعزیز بن عبدالقادر مراغی که در سنت موسیقی علمی دوره‌ی اسلامی شناخته می‌شود. در معرفی این چاپ، بر جنبه‌های نظری موسیقی و همچنین جایگاه رساله در فهم نظام‌های موسیقایی تأکید شده است. از جمله بخش‌هایی که در کتاب دنبال می‌شود، شرح‌حال نویسنده و پرداختن به ابتکارات او در نظام موسیقی است و سپس مباحث اصلی رساله با تمرکز بر نقاوه الادوار و نیز بخشی از تصانیفِ ثبت‌شده در رساله‌های مختلف ارائه می‌گردد. تصحیح این اثر نیز با مشارکت سید حسین میثمی و مصطفی عبادی انجام شده است.

شاهنامه فردوسی همراه با خمسه نظامی

شاهنامه فردوسی همراه با خمسه نظامی در قالب چاپ عکسی از نسخه‌ای ارائه شده که در مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی نگهداری می‌شود و به سده‌ی هشتم هجری قمری مربوط است. در این مجموعه، محور اصلی شاهنامه‌ی فردوسی و نیز خمسه‌ی نظامی گنجوی قرار دارد و خواننده با تکیه بر امکانات نسخه‌خوانی، تصویر نزدیک‌تری به متن‌های کهن پیدا می‌کند. همچنین برای این چاپ، فتح‌الله مجتبائی مقدمه دارد؛ مقدمه‌ای که مسیر ورود به خواندن نسخه و فهم جایگاه این دو اثر را هموار می‌کند. این کتاب برای علاقه‌مندان نسخه‌های کهن، ادبیات کلاسیک و مطالعات ایران‌شناسی ارزش پژوهشی دارد.

دانشنامه فرهنگ مردم ایران - جلد 7

دانشنامه فرهنگ مردم ایران - جلد 7 به بخش‌هایی از فرهنگ عامه‌ی ایران اختصاص دارد و تلاش می‌کند هم جنبه‌های ملموس و هم وجوه ناپیدا و آیینیِ فرهنگ مردم را در کنار هم ببیند. این پروژه با اتکا به بررسی‌های تاریخی، مطالعات اجتماعی و جغرافیایی و همچنین پژوهش‌های میدانی شکل گرفته و در مسیر خود حدوداً بر گردآوری چند هزار مدخل استوار شده است. در این جلد، همچنان رویکرد دانشنامه‌نگارانه حفظ می‌شود و برای خواننده تصویری منظم از موضوعات مرتبط با سنت‌ها و داده‌های فرهنگی فراهم می‌آورد. کاظم موسوی بجنوردی به‌عنوان نظارت‌کننده شناخته شده و محمد جعفری قنواتی نقش ویراستار علمی این مجموعه را دارد.

معماری بومی سواحل و بنادر شمالی خلیج فارس

معماری بومی سواحل و بنادر شمالی خلیج فارس اثری است از نیلوفر نیک قدم که به شناخت معماری محلی در محدوده‌ی سواحل و بنادر شمالی خلیج فارس می‌پردازد. این کتاب با اتکا به موضوعات مربوط به میراث معماری بومی، تلاش می‌کند خواننده را با نگاه منطقه‌محور به ساخت‌وسازهای سنتی و ویژگی‌های معماریِ برخاسته از زندگی ساحلی آشنا کند. مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی این اثر را منتشر کرده است. اگر به مطالعه‌ی پیوند میان اقلیم، شیوه‌ی زیست و صورت‌های معماری علاقه دارید، این عنوان می‌تواند نقطه‌ی شروع خوبی برای ورود به گستره‌ی دانش معماری بومی در جنوب ایران باشد.

کتاب دائرة ‎المعارف بزرگ اسلامی - جلد ‎25

کتاب دائرة ‎المعارف بزرگ اسلامی - جلد ‎25 بیست‌وپنجمین جلد از یک پروژه‌ی دانشنامه‌ای بزرگ است که زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی تدوین می‌شود. در معرفی این جلد، تأکید شده که گستره‌ی مدخل‌ها از «رساله الطیر» تا شاعر «رهی معیری» را در بر می‌گیرد و این نشان می‌دهد که دامنه‌ی کار صرفاً محدود به یک رشته نیست. در همین چارچوب، موضوعاتی همچون علوم قرآنی، اصول عقاید، کلام، فقه و اصول فقه، حدیث و درایه، رجال و اخلاق، و نیز ادیان و ملل و نحل دنبال می‌شود. این جلد همچنین به حوزه‌هایی چون منطق، فلسفه، عرفان، ادبیات، هنر، مردم‌شناسی و معماری و آثار اسلامی نیز توجه دارد و آن را برای پژوهش‌های میان‌رشته‌ای ارزشمند می‌کند.