انتشارات صراط

معرفی نشر صراط

نشر صراط با تمرکز بر اندیشه‌های فلسفی و دینیِ معاصر، در سال‌های فعالیت خود به یکی از نام‌های شناخته‌شده‌ی بازار کتاب تبدیل شده است. در این نشر، خواننده با متن‌هایی روبه‌رو می‌شود که هم دغدغه‌ی نظری دارند و هم مسیر گفت‌وگو با پرسش‌های زمانه را دنبال می‌کنند؛ از نسبت علم و فلسفه تا فهم دین، و از اخلاق و عدالت تا مباحثی که علوم اجتماعی را از درونِ نگاه فلسفی بازمی‌خوانند. آثار صراط معمولاً برای مخاطبانی جذاب است که می‌خواهند از سطح بحث‌های رایج عبور کنند و به لایه‌های مفهومی برسند.

تاریخچه‌ی نشر صراط

مؤسسه فرهنگی صراط در ۱۳۶۵ به همت عبدالکریم سروش و جمعی از یارانش بنیان گذاشته شد و پس از اخذ مجوز، به‌طور رسمی در تهران شروع به کار کرد. پس از شکل‌گیری این مسیر، انتشار کتاب‌های فکری و معرفتی با محوریت آثار سروش و جریان‌های هم‌سو، به شکل منظم‌تری دنبال شد. در ادامه، فعالیت‌های فکری مرتبط با نشر نیز در قالب برنامه‌های آموزشی و نشست‌های اندیشه‌ورزانه، با حضور سروش دباغ و با رویکردی نزدیک به فلسفه و روشنفکری معاصر سامان گرفت.

حوزه‌ی فعالیت و ژانرهای نشر صراط

صراط بیشتر در قلمرو کتاب‌های عمومیِ فلسفی و معرفتی شناخته می‌شود؛ آثاری که از منطق استدلال و مبانی معرفت شروع می‌کنند و به پرسش‌های دین، اخلاق، سیاست و جامعه می‌رسند. در کنار این محور اصلی، کتاب‌هایی هم دیده می‌شود که به خوانش میراث کلاسیک از زبانِ اندیشه‌ی معاصر نزدیک می‌شوند و آن را در قالب گفتار و روایت عرضه می‌کنند.

• فلسفه‌ی علم و علم‌شناسی، با تمرکز بر علوم تجربی و مبانی روش‌شناختی
• دین‌پژوهی و نظریه‌های معرفت دینی، همراه با نگاه انتقادی و گفت‌وگومحور
• فلسفه‌ی اخلاق و عدالت، و نیز فلسفه‌ی علوم اجتماعی و نسبت معنا و تبیین

پرفروش‌ترین کتاب‌های نشر صراط

کتاب‌های پرفروش صراط معمولاً در نقطه‌ی اتصالِ پرسش‌های بنیادی قرار می‌گیرند: از فهم دین و علم تا اخلاق، قدرت و جامعه.

صراط های مستقیم

این کتاب مجموعه‌ای از نوشته‌ها و گفت‌وگوهای عبدالکریم سروش در موضوع پلورالیسم دینی است. در کتاب، هم بخش‌هایی پژوهشی و تحلیلی دیده می‌شود و هم شکل‌های دیگری از بیان مثل گفتگو و مصاحبه که به روشن‌تر شدن مباحث کمک می‌کند. «صراط‌های مستقیم» برای خواننده‌ای جذاب است که می‌خواهد در فضای فکری جدید، نسبتِ دین، تجربه‌ی دینی و امکان‌های فهم‌های گوناگون را دنبال کند و از خلال استدلال و گفتارهای متنوع، تصویر دقیق‌تری از کثرت‌گرایی به دست بیاورد.

ما و مدرنیت

«ما و مدرنیت» نوشته‌ی داریوش آشوری است و در قالب شانزده مقاله سامان یافته؛ بنابراین کتاب بیش از آن‌که یک روایت خطی باشد، یک مجموعه‌ی تأملات چندوجهی ارائه می‌دهد. محور اصلی این متن‌ها، تلاش برای فهم عمیق‌تر انسان و جامعه‌ی شرقی در مواجهه با مدرنیته است؛ مواجهه‌ای که هم جنبه‌ی معرفتی دارد و هم لایه‌های فرهنگی و اجتماعی. عنوان کتاب، دعوتی است برای بازخوانی موقعیت «ما» در جهانِ «مدرن» و سنجش مسیرهایی که این تحول می‌سازد.

بسط تجربه نبوی

«بسط تجربه نبوی» از آثار مهم سروش در حوزه‌ی دین‌پژوهی معاصر است و در پی بسط ایده‌های مرتبط با قبض و بسط تئوریک شریعت، به تجربه‌ی نبوی و نسبت آن با گسترش دین می‌پردازد. در این نگاه، وحي و رسالت تنها در سطح گزارش تاریخی باقی نمی‌ماند، بلکه به عنوان تجربه‌ای که می‌تواند در درون و بیرونِ زندگی پیامبر اثر بگذارد، دین را در مسیر تاریخ گسترش می‌دهد. کتاب از جنس گفتارهایی است که خواننده را به تأمل در فهم دین دعوت می‌کند.

فربه تر از ایدئولوژی

«فربه‌تر از ایدئولوژی» در امتداد بحث‌های سروش درباره‌ی نسبت دین و قدرتِ فکری منتشر شده و به نقد ایدئولوژیک شدن دین می‌پردازد. در این کتاب، ایدئولوژی به مثابه‌ی یک قالبِ فراگیر دیده می‌شود که می‌تواند حقیقت را در جامه‌ی خود محدود کند. سروش با طرح استعاره‌های مفهومی و تحلیلِ پیامدهای این نگاه، از گذار به فهم‌های بازتر و کم‌انعطاف‌پذیر سخن می‌گوید؛ فهم‌هایی که امکان گفت‌وگو و تغییر مسیر اندیشه را بیشتر می‌کنند. این اثر برای مخاطبِ دغدغه‌مند به نظریه‌پردازی فکری ارزشمند است.

علم شناسی فلسفی گفتارهایی در فلسفه علوم تجربی

در «علم‌شناسی فلسفی»، عبدالکریم سروش با رویکردی ترکیبی به سراغ تصویرسازیِ فلسفی از علم تجربی می‌رود. کتاب تلاش می‌کند نشان دهد فیلسوف علم، برای فهم تمایزها و ساختارهای علم، تنها به یک نوع منبع بسنده نمی‌کند و می‌تواند از سه سرچشمه‌ی مرتبط بهره بگیرد: نگاه‌های فلسفی، تاریخی و حتی جامعه‌شناسانه. حاصلِ این رویکرد، نوعی علم‌شناسی است که می‌کوشد فهمی جامع‌تر از علم تجربی ارائه دهد و جایگاه مفاهیم فلسفی را در توضیح کارکرد علم روشن کند؛ اثری مناسب برای کسانی که به مبانی علم علاقه دارند.

حکمت و معیشت

«حکمت و معیشت» به شرح نامه‌ی امام علی (ع) به امام حسن (ع) می‌پردازد و آن را با هدفِ روشن کردن حکمت عملی و آداب زندگی می‌خواند. در این اثر، پیام‌های نامه فقط توصیه‌های اخلاقیِ کلی نیستند، بلکه به تنظیم رفتار، تهذیب خلق، و سامان دادن معیشت دنیوی هم نزدیک می‌شوند. خواننده با متن‌هایی روبه‌رو است که تلاش می‌کنند پیوند دین و زندگی روزمره را پررنگ کنند و نشان بدهند فهم حکمت، در عمل و روش زندگی معنا پیدا می‌کند. این کتاب برای علاقه‌مندان به اخلاقِ کاربردی ارزشمند است.

حکمت و معیشت

نسخه‌ی دوم با همان عنوان، ادامه‌ی نگاه شرح‌نامه‌ای به «حکمت و معیشت» است و از نامه‌ی امام علی (ع) الهام می‌گیرد تا به خوانش دوباره‌ی اصول تدبیر، اخلاق عملی و شیوه‌ی زیست برسد. این کتاب در پی آن است که آموزه‌های نامه را به درس‌های قابل استفاده برای زندگی امروز نزدیک کند؛ درس‌هایی درباره‌ی ادب، رفتار، و اینکه چگونه می‌توان میان معنویت و برنامه‌ی روزانه هماهنگی برقرار کرد. برای مخاطبانی که دنبال متنی خواندنی و در عین حال جهت‌دهنده هستند، این عنوان جایگاه ویژه‌ای دارد.

قصه ارباب معرفت

«قصه ارباب معرفت» کتابی روایی و فکری از عبدالکریم سروش است که در آن، شخصیت‌ها و اندیشه‌های بزرگِ جهان معرفت و حکمت به شکل داستان/روایت معرفی می‌شوند. محور این مجموعه، نزدیک شدن به خوانش‌های عارفانه و اندیشمندانه‌ی بزرگان و تلاش برای فهم چرایی اثرگذاری آن‌هاست. در این چارچوب، نام‌هایی مانند غزالی، مولوی و حافظ برجسته می‌شوند و کتاب می‌کوشد از راه قصه و روایت، مخاطب را به سوی فهم عمیق‌تری از معرفت ببرد. این اثر معمولاً برای کسانی که هم با فلسفه و هم با روایت پیوند دارند جذاب است.

قبض و بسط تئوریک شریعت

«قبض و بسط تئوریک شریعت» از بنیادی‌ترین آثار سروش در حوزه‌ی نظریه‌ی تحول فهم دینی است. این کتاب در مرکز بحث خود، به این پرسش نزدیک می‌شود که «درک دینی» چگونه شکل می‌گیرد و چرا می‌تواند دچار قبض و بسط شود. سروش در این چارچوب، نشان می‌دهد فهم ما از دین با افق‌های فکری، دستاوردهای معرفتی و شرایط زمانه رابطه پیدا می‌کند و بنابراین، معرفت دینی نیز از حالتِ ایستا خارج می‌شود. اثر حاضر برای خواننده‌ای که به مبانی معرفت‌شناسی و نسبت دین با جهان فکریِ جدید علاقه دارد، خواندنی و بحث‌برانگیز است.

علم چیست فلسفه چیست

«علم چیست فلسفه چیست» متنی آموزشی و فشرده است که عبدالکریم سروش در آن می‌کوشد مفاهیم علم و فلسفه را از منظر خود صورت‌بندی کند. در این کتاب، سروش به مسئله‌ی چندمعنایی بودن «علم» در زبان پارسی و عربی اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که غفلت از این تفاوت‌ها می‌تواند به مغالطه‌های فکری منجر شود. کتاب به‌دنبال آن است که مرز حوزه‌ی علم و فلسفه روشن‌تر شود و خواننده بتواند در فهم مسائل فکری، دچار خلط‌های رایج نشود. این اثر برای دانشجوها و علاقه‌مندان به فلسفه‌ی علم بسیار کاربردی است.

سنت و سکولاریسم

«سنت و سکولاریسم» مجموعه‌ای از گفتارهاست که در آن، عبدالکریم سروش همراه با پژوهشگرانی چون محمد مجتهد شبستری، مصطفی ملکیان و محسن کدیور درباره‌ی نسبت سنت و دنیای مدرن گفت‌وگو می‌کند. محور کتاب، بررسی چالش‌های دین و تجدد و پرسش‌هایی است که در مواجهه‌ی جامعه‌ی دینی با سکولاریسم شکل می‌گیرد. خواننده با بحث‌هایی روبه‌رو می‌شود که هم جنبه‌ی نظری دارند و هم به پیامدهای اجتماعی و سیاسی می‌رسند. این اثر برای کسانی که دنبال تحلیل‌های میان‌رشته‌ای درباره‌ی دین، عقلانیت و نظم اجتماعی هستند انتخاب خوبی است.

اخلاق بدون هستی شناسی

«اخلاق بدون هستی شناسی» ترجمه‌ی مسعود علیا از هیلاری پاتنم است و به پیوند و جداییِ بحث‌های اخلاقی با مباحث هستی‌شناختی می‌پردازد. ایده‌ی مرکزی کتاب این است که حوزه‌ی اخلاق، برای پیش بردن استدلال‌ها، الزاماً به یک بنیانِ هستی‌شناختیِ خاص گره نمی‌خورد و می‌توان درباره‌ی اخلاق به شیوه‌ای مستقل‌تر اندیشید. در عین حال، پاتنم نشان می‌دهد که نگاه‌های فلسفیِ دیگر مثل منطق و فلسفه‌ی ریاضیات نیز از الگوهای استدلالی مشابهی بهره می‌برند. این اثر برای علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اخلاق و مباحث معرفت‌شناختی جذاب است.

تبیین در علوم اجتماعی

«تبیین در علوم اجتماعی» ترجمه‌ی عبدالکریم سروش از دانیل لیتل است و به فلسفه‌ی علم الاجتماع نزدیک می‌شود. کتاب می‌کوشد نشان بدهد در علوم اجتماعی، بحث «تبیین» فقط یک قالب ثابت نیست و می‌تواند صورت‌های گوناگونی داشته باشد؛ از جمله تقابل میان تبیین‌های تفسیری و رویکردهایی که بر مبنای اختیار و کنش عقلانی به توضیح پدیده‌ها نزدیک می‌شوند. هدف این متن، فراهم کردن چارچوبی است تا خواننده بفهمد جامعه چگونه موضوعِ تحلیل قرار می‌گیرد و چرا اختلاف روش‌ها به اختلاف در معنای تبیین می‌انجامد. برای علاقه‌مندان علوم اجتماعی، این کتاب راهنمای فکری است.

اوصاف پارسایان

«اوصاف پارسایان» از عبدالکریم سروش با تمرکز بر متون منسوب به امام علی (ع) شکل می‌گیرد و در پی آن است که «تقوا» و صفات پارسایان را به زبان اخلاق و فهم اخلاقی نزدیک کند. در این اثر، اخلاق اسلامی صرفاً در قالب مفاهیم انتزاعی مطرح نمی‌شود، بلکه به سوی معنای زیست‌شده حرکت می‌کند. سروش با خوانش این اوصاف، تلاش می‌کند برای علم اخلاق نیز انگیزه‌ی تازه ایجاد کند؛ انگیزه‌ای که از متنِ دین و از گفتارِ حکیمانه‌ی علی (ع) تغذیه می‌شود. بنابراین کتاب هم جنبه‌ی شرح و تفسیر دارد، هم جنبه‌ی اخلاقیِ کاربردی.

ادب قدرت ادب عدالت

«ادب قدرت ادب عدالت» مجموعه‌ای از سخنرانی‌های عبدالکریم سروش در باب معرفت، سیاست و اخلاق است. سروش در این متن‌ها به مفاهیمی می‌پردازد که در زندگی روزمره و نیز در زیست سیاسی حضور دارند و نشان می‌دهد چگونه می‌توان درباره‌ی عدالت، آزادی و اخلاق با حساسیت بیشتر فکر کرد. در کتاب، عدالت به گونه‌ای پیوند می‌خورد که از فسادِ آزادیِ مطلق جلوگیری کند و عدالت را در گروِ «عدم تبعیض» می‌بیند. خواننده در جریان متن‌ها، با پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شود که نقد اخلاق قدرت را جدی می‌گیرند و از نظر اخلاقی برای سیاست هزینه می‌خواهند.

تفرج صنع

«تفرج صنع» مجموعه‌ی گفتارهای عبدالکریم سروش درباره‌ی اخلاق، صنعت و علم انسانی است. این کتاب صرفاً درباره‌ی اخلاق یا صرفاً درباره‌ی علوم انسانی نیست، بلکه تلاش می‌کند رابطه‌ی میان دانش، صنعت و زندگی اخلاقی را توضیح دهد. در بخش‌های مختلف، از اعتبار و مسائل علوم انسانی صحبت می‌شود و نسبت میان علم و ارزش‌ها روشن‌تر می‌گردد. همچنین سروش درباره‌ی جایگاه غرب و میراث فکری آن و نیز چگونگی نگاه انتقادی به دستاوردهای علمی بحث می‌کند. خواننده‌ی این اثر با متن‌هایی مواجه می‌شود که می‌خواهند انسانِ معاصر را در فهم علم و تکنولوژی مسئول‌تر کنند.

ایدئولوژی شیطانی

«ایدئولوژی شیطانی» نوشته‌ی عبدالکریم سروش، در قالب چند بخش اصلی سامان یافته و به نقد ایدئولوژی‌ به عنوان یک قالب تمامیت‌خواه نزدیک می‌شود. در توصیف‌های کتاب، ساختار اثر با عنوان‌هایی مثل «ایدئولوژی شیطانی»، سپس «ارتجاع مترقی» و در ادامه «ما در چگونه جهانی زندگی می‌کنیم» معرفی می‌شود. این کتاب به خواننده کمک می‌کند تا پیامدهای فکریِ ایدئولوژیک‌سازی را بهتر ببیند و بفهمد چرا برخی جریان‌ها به جای روشن کردن حقیقت، آن را در نقاب مفاهیم آماده محصور می‌کنند. اثر برای مخاطبانی مناسب است که می‌خواهند در برابر ساده‌سازی‌های ایدئولوژیک مقاومت فکری داشته باشند.

فلسفه ی علوم اجتماعی

«فلسفه ی علوم اجتماعی» اثری از آلن راین با ترجمه‌ی عبدالکریم سروش است که در قلمرو فلسفه‌ی علوم اجتماعی قرار می‌گیرد. کتاب به خواننده کمک می‌کند تا به جای نگاه صرفاً تجربی یا اجرایی به علوم اجتماعی، پرسش‌هایی درباره‌ی مبانی نظری و جایگاه مفاهیم در فهم جامعه مطرح کند. مخاطب با مباحثی آشنا می‌شود که معمولاً در فلسفه‌ی علوم اجتماعی برای روشن شدن مبنای نظری تحلیل‌های اجتماعی اهمیت دارد: این‌که چه چیزی را «دانش» می‌دانیم، چگونه نظریه شکل می‌گیرد و نسبت میان روش و معنا چیست. برای علاقه‌مندان جدی به علوم اجتماعی، این عنوان یک مسیر فکری فراهم می‌کند.