درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه اثر مهدی فرمانیان
معرفی کتاب درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه
برای شناخت زیدیه، تنها آشنایی با نام این فرقه کافی نیست؛ باید مسیر شکلگیری تاریخی، جریانهای فکری و چهرههای اثرگذار آن را در کنار یکدیگر دید. کتاب درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه نوشته مهدی فرمانیان، با همین رویکرد، تصویری آموزشی از تاریخ، گرایشها، جنبشها و پیروان برجسته زیدیه ارائه میکند.
این اثر برای خوانندگانی نوشته شده است که میخواهند درباره یکی از مذاهب اسلامی مطالعهای منظم و موضوعمحور داشته باشند. عنوان کتاب و ساختار درسنامهای آن نشان میدهد که اثر، علاوه بر معرفی کلی زیدیه، بر توضیح عقاید و روندهای تاریخی این مذهب تمرکز دارد و مطالب را در قالبی مناسب برای مطالعه آموزشی دنبال میکند.
درباره کتاب درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه
موضوع اصلی کتاب، بررسی زیدیه از دو منظر تاریخی و اعتقادی است. در بخش تاریخی، خواننده با روندها و جنبشهای مرتبط با زیدیه روبهرو میشود و در بخش اعتقادی، زمینهای برای شناخت دیدگاهها و گرایشهای این مذهب فراهم میآید. توجه همزمان به این دو جنبه، کمک میکند زیدیه نه بهصورت مجموعهای جدا از تحولات تاریخی، بلکه در پیوند با مسیر شکلگیری و گسترش جریانهای آن مطالعه شود.
کتاب همچنین به پیروان برجسته زیدیه توجه دارد. این بخش، مطالعه مذهب را از سطح تعریف کلی فراتر میبرد و نقش چهرههای مهم در تداوم و معرفی جریانهای زیدی را در مرکز توجه قرار میدهد. در نتیجه، خواننده میتواند میان عقاید، حرکتهای تاریخی و شخصیتهای اثرگذار ارتباط برقرار کند و تصویری منسجمتر از موضوع به دست آورد.
رویکرد درسنامهای کتاب برای کسانی ارزشمند است که در آغاز مسیر مطالعه مذاهب اسلامی قرار دارند یا به متنی سامانیافته برای مرور مباحث زیدیه نیاز دارند. نویسنده بهجای پرداختن پراکنده به موضوع، سه محور مهم را کنار هم قرار میدهد: تاریخ زیدیه، عقاید زیدیه و جریانها و پیروان برجسته آن. همین تمرکز، کتاب را به اثری مناسب برای مطالعه پیوسته و بازگشت دوباره به مباحث اصلی تبدیل میکند.
مطالعه این کتاب میتواند نگاه خواننده را به تنوع درون سنتهای اسلامی دقیقتر کند. آشنایی با یک مذهب، زمانی کاملتر میشود که هم زمینه تاریخی آن و هم مباحث اعتقادیاش بررسی شود. درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه چنین فرصتی را فراهم میکند و خواننده را با موضوعی روبهرو میسازد که برای فهم بهتر مذاهب اسلامی، بررسی جریانهای فکری و مطالعه جنبشهای مذهبی اهمیت دارد.
این کتاب قرار نیست صرفاً فهرستی از نامها یا مجموعهای از تعاریف کوتاه باشد؛ بلکه وعده اصلی آن، ارائه متنی آموزشی درباره تاریخ و عقاید زیدیه است. بنابراین، هنگام خواندن آن باید انتظار داشت مطالب در مسیر شناخت ساختار کلی این مذهب، روندهای تاریخی، گرایشها، جنبشها و پیروان برجسته پیش برود. این ویژگی به خواننده کمک میکند مطالعه خود را با پرسشهای روشنتری دنبال کند: زیدیه چگونه در تاریخ شناخته میشود، چه عقایدی دارد و چه جریانها و چهرههایی در معرفی آن نقش داشتهاند؟
نویسنده کتاب درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه
مهدی فرمانیان، نویسنده کتاب، روحانی و مدرس حوزه و دانشگاه است و در زمینه مذاهب اسلامی فعالیت علمی و آموزشی دارد. او رئیس دانشکده مذاهب اسلامی، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و معاون پژوهش این دانشگاه بوده و مسئولیت دانشنامه ویکی شیعه را نیز بر عهده داشته است. این سوابق، با موضوع کتاب و توجه آن به تاریخ و عقاید یک مذهب اسلامی ارتباط مستقیم دارد.
فرمانیان پس از تحصیل در حوزههای علمیه قمصر و کاشان، در سال ۱۳۷۲ به قم رفت. او از سال ۱۳۷۶ در مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب در رشته مذاهب اسلامی تحصیل کرد و این دوره را تا سال ۱۳۸۰ ادامه داد. همچنین در رشته فلسفه و کلام دانشگاه قم تحصیل کرد و در سال ۱۳۸۱ از پایاننامه خود با عنوان «اندیشههای کلامی قاضی سعید قمی» دفاع کرد. او در سال ۱۳۸۸ دکتری کلام با گرایش فلسفه دین و مسائل جدید کلامی گرفت.
تدریس در حوزه و دانشگاه و عضویت در هیئت تحریریه مجلاتی مانند سراج منیر، پژوهشنامه مذاهب اسلامی، سلفیهپژوهی، هفت آسمان و فصلنامه امت واحده، بخشی از فعالیتهای علمی اوست. در این کتاب نیز دغدغه آموزشی و پژوهشی نویسنده در پرداختن منظم به تاریخ، عقاید و جریانهای زیدیه دیده میشود.
خرید کتاب درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به مطالعه مذاهب اسلامی، تاریخ اندیشههای دینی و جریانهای مذهبی علاقه دارید، درسنامه تاریخ و عقاید زیدیه میتواند انتخابی متناسب با علایق شما باشد. این اثر بهویژه برای کسانی مناسب است که میخواهند شناخت خود را از زیدیه بر پایه سه موضوع مرتبط، یعنی پیشینه تاریخی، عقاید و جنبشها، گسترش دهند.
دانشجویان و پژوهشگران حوزه مذاهب اسلامی، فلسفه و کلام و مطالعات ادیان نیز میتوانند از رویکرد آموزشی کتاب بهره ببرند. برای مدرسان حوزه و دانشگاه و خوانندگانی که به متنی فارسی و منظم درباره زیدیه نیاز دارند، تمرکز کتاب بر روندهای تاریخی، گرایشها و پیروان برجسته، مسیر مطالعه را روشنتر میکند.
در نهایت، اگر دنبال کتابی هستید که زیدیه را هم از منظر تاریخ و هم از منظر عقاید بررسی کند و در کنار آن به جریانها، جنبشها و شخصیتهای مهم این مذهب بپردازد، این درسنامه میتواند شروعی مناسب برای مطالعهای هدفمند باشد. انتظار شما از کتاب باید آشنایی منظم و آموزشی با موضوع باشد؛ آشناییای که زمینه را برای بررسی دقیقتر مذاهب اسلامی فراهم میکند.
