بایگانی و تن اثر آلن سکولا

عکس بایگانی و تن

کتاب بایگانی و تن

دو جستار در جامعه شناسی تاریخی عکاسی

انتشارات:بان
نویسنده:آلن سکولا

معرفی کتاب بایگانی و تن

عکس فقط تصویری از جهان نیست؛ هر تصویر در شبکه‌ای از قدرت، دانش، مالکیت و شیوه‌های دیدن شکل می‌گیرد. کتاب بایگانی و تن نوشته‌ی آلن سکولا با بررسی تاریخی و جامعه‌شناختی عکاسی، نشان می‌دهد که تصاویر چگونه معنا پیدا می‌کنند و چگونه بایگانی‌ها در نظم‌دادن به آگاهی دیداری و شناخت انسان نقش دارند.

این اثر شامل دو مقاله با عنوان‌های «عکاسی در میانه‌ی کار و سرمایه» و «بایگانی و تن» است. سکولا در این دو مقاله، عکاسی را پدیده‌ای صرفاً هنری یا فنی نمی‌داند؛ بلکه آن را دستگاهی فرهنگی و ایدئولوژیک بررسی می‌کند که در متن سرمایه‌داری صنعتی پدید آمده و همراه با دگرگونی‌های این نظام تغییر کرده است.

درباره کتاب بایگانی و تن

محور اصلی کتاب، مفهوم «بایگانی» و کارکرد اجتماعی و تاریخی آن در گفتمان عکاسی است. بایگانی در اینجا تنها مجموعه‌ای از عکس‌های گردآوری‌شده نیست؛ بلکه نظامی است که انتخاب، طبقه‌بندی، نگهداری و تفسیر تصاویر را ممکن می‌کند. از این منظر، هر عکس در خلأ معنا نمی‌یابد و فهم آن به شرایط تولید، توزیع و دریافتش وابسته است.

در مقاله‌ی نخست، سکولا با بازخوانی بایگانی عکس‌های یک عکاس تجاری، چارچوبی مفهومی برای شناخت بایگانی ارائه می‌دهد. او انواع بایگانی‌ها را هم در شکل عینی و مصداقی‌شان و هم در شیوه‌ی شکل‌گیری‌شان بررسی می‌کند. این بحث روشن می‌سازد که بایگانی چگونه رابطه‌ی میان فرهنگ عکاسی و حیات اقتصادی را آشکار می‌کند و چرا مجموعه‌های تصویری را باید در پیوند با شرایط اجتماعی تولیدشان خواند.

یکی از نکات مهم این مقاله، توجه به نقش عکاسی در توزیع نامشهود دانش و قدرت در جامعه است. تصاویر فقط اطلاعاتی درباره‌ی افراد، اشیا یا رویدادها ارائه نمی‌کنند؛ بلکه به شکل‌گیری نظمی برای دیدن و دانستن نیز کمک می‌کنند. سکولا نسبت میان معنای عکس و مقوله‌ی مالکیت را از خلال سازوکار بایگانی می‌کاود و نشان می‌دهد که نگهداری و سازمان‌دهی تصویر، با شیوه‌ی استفاده و تفسیر آن ارتباط دارد.

سکولا برای توضیح بایگانی از مفاهیم زبان‌شناسی نیز بهره می‌گیرد و آن را نظام یا پارادایمی شمایلی می‌داند که گزاره‌های عکاسی بر پایه‌ی آن شکل می‌گیرند. در نتیجه، عکس نه یک نشانه‌ی کاملاً خودبسنده، بلکه بخشی از مجموعه‌ای از قواعد، دسته‌بندی‌ها و زمینه‌های اجتماعی است. این نگاه، خواننده را وامی‌دارد درباره‌ی بدیهی‌بودن تصاویر و شیوه‌ی شکل‌گیری معنای آن‌ها دوباره فکر کند.

مقاله‌ی مفصل‌تر «بایگانی و تن» به بایگانی‌های تاریخی سده‌ی نوزدهم در حوزه‌ی عکاسی جنایی و قضایی می‌پردازد. سکولا با بررسی دقیق این نمونه‌ها، پیوند میان عکاسی و علوم مدرن، از جمله جرم‌شناسی، پزشکی، روان‌شناسی و انسان‌شناسی را دنبال می‌کند. موضوع مهم این بخش، چگونگی نظم‌یافتن تن مادی و هویت اجتماعی انسان مدرن از راه تصویر و طبقه‌بندی است.

در این بررسی، مفهوم «خود» و «دیگری» نیز جایگاهی اساسی دارد. کتاب نشان می‌دهد که این مفاهیم از چشم‌انداز انسان اروپایی بورژوا، سفیدپوست و مذکر تعیّن دیداری پیدا می‌کنند و در تقابل با گروه‌هایی مانند بزه‌کاران، جانیان، مجانین، اراذل، کارگران و سیاهان تعریف می‌شوند. بنابراین، تاریخ عکاسی جنایی و قضایی تنها تاریخ ثبت چهره‌ها نیست؛ بلکه تاریخ شکل‌گیری نگاه‌هایی است که افراد و گروه‌ها را در قالب‌های اجتماعی مشخص قرار می‌دهند.

عکاسی در تحلیل سکولا میان دو قطب گفتمان مستندنگارانه و هنرمندانه در نوسان است. معنای هر عکس نیز از همین نوسان و از بستر اجتماعی آن تأثیر می‌پذیرد. خواندن این کتاب کمک می‌کند تصویر را نه فقط به‌عنوان سند یا اثر هنری، بلکه به‌عنوان محصول روابط اقتصادی، تاریخی و اجتماعی بررسی کنید. اهمیت کتاب در همین پیوند میان تاریخ عکاسی، جامعه‌شناسی تصویر، قدرت و دانش دیداری است.

نویسنده کتاب بایگانی و تن

آلن سکولا عکاس و منتقد آمریکایی است و از دهه‌ی ۱۹۷۰ در عکس‌ها و نوشته‌هایش سازوکار تولید معنای تصویر را بررسی کرده است. رویکرد او در بایگانی و تن، تحلیلی و تاریخی است و به جای جداکردن عکس از زمینه‌اش، آن را در ارتباط با اقتصاد، نهادهای اجتماعی، علوم مدرن و ساختارهای قدرت می‌خواند.

سکولا در این اثر با دقتی جامعه‌شناختی به بایگانی‌های عکاسی نگاه می‌کند و نشان می‌دهد که تصاویر چگونه در فرایندهای اجتماعی معنا می‌یابند. دغدغه‌ی او فقط توصیف عکس‌ها نیست؛ او می‌پرسد چه نظمی آن‌ها را کنار هم قرار می‌دهد، چه نوع دانشی از خلال آن‌ها توزیع می‌شود و این نظم تصویری چگونه بر تعریف هویت و تفاوت اثر می‌گذارد.

خرید کتاب بایگانی و تن به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ عکاسی، جامعه‌شناسی تصویر و بررسی رابطه‌ی عکس با قدرت و دانش علاقه دارید، بایگانی و تن می‌تواند انتخابی جدی و تأمل‌برانگیز باشد. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند از نگاه صرفاً زیبایی‌شناختی به تصویر فراتر بروند و سازوکارهای اجتماعی، اقتصادی و تاریخی شکل‌گیری معنا را دنبال کنند.

مطالعه‌ی این اثر به‌ویژه برای علاقه‌مندان به عکاسی مستند، عکاسی جنایی و قضایی، نقد عکس و تاریخ فرهنگ دیداری جذاب است. همچنین اگر درباره‌ی نقش بایگانی‌ها در طبقه‌بندی انسان‌ها، ساختن مفهوم «خود» و «دیگری» و توزیع قدرت دیداری پرسش دارید، بحث‌های کتاب زمینه‌ی مناسبی برای بازاندیشی فراهم می‌کند.

از این کتاب انتظار متنی روایی و داستان‌محور نداشته باشید؛ با اثری تحلیلی روبه‌رو هستید که از راه نمونه‌های تاریخی و بررسی مفهومی، شیوه‌ی نگاه‌کردن به عکس را پیچیده‌تر می‌کند. در نهایت، بایگانی و تن برای کسانی ارزشمند است که می‌خواهند تاریخ عکاسی را در پیوند با تحولات اجتماعی و سازوکارهای تولید، سازمان‌دهی و دریافت تصویر مطالعه کنند.

آلن سکولا
آلن سکولا