تبخال اثر احسان غدیری
معرفی کتاب تبخال
در واپسین روزهای سال ۱۳۵۷، خاطرههای دوستی قدیمی با التهاب روزهای انقلاب گره میخورد. رمان «تبخال» نوشته احسان غدیری، داستان دکتری است که در جستوجوی دوست دوران کودکی و مدرسهاش، با گذشتهای مشترک و تصمیمی پرخطر روبهرو میشود؛ تصمیمی که سرنوشت یک افسر نیروی هوایی و نگاه او به شرایط سیاسی زمانه را آشکار میکند.
این اثر داستانی، رابطهای انسانی را در بستر یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر ایران دنبال میکند. دوستی، فاصلهگرفتن، اعتراض و میل به فرار در کنار تصویر روزهای اوج انقلاب قرار میگیرند تا روایتی شکل بگیرد که هم به پیوندهای قدیمی توجه دارد و هم انتخابهای دشوار شخصیتها را پیش چشم خواننده میگذارد.
درباره کتاب تبخال
محور داستان، دیدار دوباره دکتر با دوست دوران کودکیاش است؛ دوستی که پس از سالها دوری، اکنون به نظامی نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی تبدیل شده و قصد دارد یکی از جنگندههای ارتش را بدزدد و برای نشاندادن اعتراض خود به رژیم، از ایران خارج شود. همین تصمیم، گذشته و حال دو شخصیت را به یکدیگر پیوند میدهد و گفتوگویی پرتنش میان خاطرات کودکی و واقعیت سیاسی روزگارشان به وجود میآورد.
«تبخال» با دو راوی پیش میرود: دکتر و دوست معترض او که خیال فرار در سر دارد. این شیوه روایت به خواننده اجازه میدهد ماجرا را از دو زاویه دنبال کند و تفاوت میان تجربه، برداشت و انگیزههای این دو شخصیت را بهتر ببیند. یک راوی با خاطرات دوستی قدیمی و تصویر روزهای مدرسه به گذشته نگاه میکند و راوی دیگر، در موقعیتی نظامی و بحرانی، با تصمیمی روبهروست که نمیتوان آن را از فضای ملتهب جامعه جدا دانست.
در این رمان، خاطرات ساده کودکی در کنار نشانههای بزرگسالی قرار میگیرند. یادآوری مسیر مدرسه، شوخیها و صمیمیت سالهای دور، در برابر لباس نظامی، موقعیت اجتماعی و نقشهای خطرناک قرار دارد. همین تقابل، فضای عاطفی داستان را میسازد: دوستی هنوز در میان دو شخصیت زنده است، اما تجربههای سالهای بعد، فاصلهای جدی میان آنها ایجاد کرده است. بازگشت دوباره این دو نفر، فرصتی برای مواجهه با همین فاصله و معنای انتخابهایشان فراهم میکند.
نکته محوری رمان، همراهی نظامیان شاهنشاهی با مردم در روزهای اوج انقلاب است. کتاب این موضوع را از مسیر داستان دو دوست و تصمیم اعتراضی یکی از آنها پی میگیرد؛ بنابراین خواننده با روایتی مواجه میشود که مسائل سیاسی را در قالب رابطهای شخصی و ملموس دنبال میکند. ارزش خواندن اثر در همین پیوند میان تاریخ و زندگی فردی است: تحولات اجتماعی تنها پسزمینهای دور نیستند، بلکه بر دوستیها، هویتها و آینده شخصیتها اثر میگذارند.
فضای داستان از یکسو به صمیمیت و سرخوشی خاطرات کودکی نزدیک است و از سوی دیگر، با اضطراب تصمیمی بزرگ و ناآرامی روزهای انقلاب سنگین میشود. این رفتوبرگشت میان خاطره و بحران، به روایت حالوهوایی انسانی میدهد و باعث میشود خواننده علاوه بر دنبالکردن ماجرای فرار، درباره وفاداری، اعتراض، تغییر آدمها و ماندگاری پیوندهای قدیمی نیز تأمل کند.
نویسنده کتاب تبخال
احسان غدیری، نویسندهای متولد مشهد، از دوره ابتدایی با قصه و داستان آشنا شد. او در دوره راهنمایی برای قصه «ظهر جمعه» چند داستان نوشت و از دوره دبیرستان، داستاننویسی را بهصورت نیمهحرفهای ادامه داد. این مسیر در «تبخال» به شکل روایتی داستانی درباره دوستی، خاطره و اعتراض در روزهای انقلاب دیده میشود.
غدیری برای این رمان برنده جایزه ادبی امیرحسین فردی در بخش داستان انقلاب شده است. از دیگر آثار او میتوان به «مجموعه روابط»، «سپاه پرشیا دختر اورشلیم» و «دختر سوئدی» اشاره کرد. توجه او به تجربههای انسانی و موقعیتهای پرتنش، در این اثر نیز در قالب شخصیتهایی نمود پیدا میکند که گذشته مشترکشان با تصمیمهای دشوار زمانه درهم میآمیزد.
خرید کتاب تبخال به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به رمانهای تاریخی و اجتماعی علاقه دارید و میخواهید وقایع روزهای انقلاب را از مسیر زندگی و رابطه دو شخصیت دنبال کنید، «تبخال» میتواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که داستانهایی درباره دوستیهای قدیمی، فاصلهگرفتن آدمها و دیدار دوباره آنها را میپسندند و در عین حال، به کشمکش میان اعتراض فردی و شرایط سیاسی جامعه توجه دارند.
این رمان همچنین به کسانی پیشنهاد میشود که از روایتهای چندصدایی استقبال میکنند؛ زیرا داستان از منظر دکتر و دوست نظامی معترض او روایت میشود. باید انتظار داشته باشید با اثری روبهرو شوید که در کنار ماجرای پرخطر سرقت جنگنده و قصد خروج از ایران، بر خاطرات کودکی، پیوندهای عاطفی و همراهی بخشی از نظامیان با مردم در روزهای اوج انقلاب تمرکز دارد. در نهایت، «تبخال» برای خوانندگانی مناسب است که میخواهند تاریخ را در قالب یک داستان انسانی و شخصیتمحور تجربه کنند.
