سیری در وصیتنامهها اثر جمشید پوراسمعیل نیازی
کتاب سیری در وصیتنامهها
انتشارات:
آرمان نسل نو
نویسنده:
جمشید پوراسمعیل نیازی
نویسنده:
جمشید پوراسمعیل نیازی
معرفی کتاب سیری در وصیتنامهها
اگر وصیتنامه را فقط فهرستی از داراییها و سفارشهای رسمی بدانید، کتاب سیری در وصیتنامهها نگاه متفاوتی پیش روی شما میگذارد. جمشید پوراسمعیل نیازی در این اثر، با زبانی شوخ، غافلگیرکننده و گاه طعنهآمیز، به سراغ سفارشهایی درباره مرگ، خاکسپاری، مراسم ختم، طلبکاران و حتی وضعیت بدن پس از مرگ میرود؛ سفارشهایی که جدیت موضوع را با تخیل و طنز درهم میآمیزند.
از همان نخستین جملهها، فضای کتاب روشن میشود: مرگ در اینجا تنها پایان زندگی نیست، بلکه فرصتی برای طرح خواستههایی عجیب، نامتعارف و گاهی خندهدار است. کتاب مخاطب را دعوت میکند وصیتنامه را نه فقط بهعنوان متنی حقوقی یا خانوادگی، بلکه بهعنوان نوشتهای انسانی و بیانگر نوع نگاه افراد به زندگی، مرگ، جامعه و حتی شوخی با موقعیتهای دشوار بخواند.
درباره کتاب سیری در وصیتنامهها
هسته اصلی کتاب، مجموعهای از سفارشهای طنزآمیز درباره آن چیزی است که پس از مرگ باید انجام شود. در این سفارشها، جزئیاتی مانند عمق قبر، محل دفن، امکان تماشای گورستان، مراقبت از قبر و جلوگیری از عبور کابل، لوله یا تأسیسات از داخل آن مطرح میشود. همین توجه به جزئیات روزمره، موقعیتهایی میسازد که هم غیرمنتظرهاند و هم از زاویهای تازه به مفهوم مرگ نگاه میکنند.
بخشی از جذابیت متن به تضاد میان لحن قاطع وصیتها و محتوای نامعمول آنها برمیگردد. گوینده گاهی درباره کارت شناسایی، گواهینامه رانندگی یا انگشتهای خود تصمیم میگیرد و گاهی برای تابوت، کفن و حتی مجلس ختم دستورهایی خاص دارد. این بیان دستوری، در کنار خواستههایی مانند پخش گاز اشکآور برای گریاندن حاضران یا عذرخواهی از غیبت در مراسم ختم، طنزی موقعیتمحور و تصویری پدید میآورد.
در این اثر، طلبکاران و ورثه نیز از دایره شوخی بیرون نمیمانند. سفارشهایی درباره درگیری ورثه با طلبکاران، پنهان نگهداشتن شماره قبر و تلفن گورستان، یا شیوه انتخاب کسانی که تابوت را حمل میکنند، نشان میدهد که متن از مناسبات اجتماعی و تشریفات پس از مرگ نیز برای ساختن موقعیتهای خندهآور استفاده میکند. طنز کتاب از همین راه، امور آشنا را کمی جابهجا میکند تا خواننده آنها را دوباره ببیند.
سیری در وصیتنامهها فقط به شوخیهای مربوط به خاکسپاری محدود نمیشود. در لابهلای این سفارشها، موضوعاتی مانند دلتنگی، نیاز به هویت، رابطه انسان با بدن خود، نگرانی از مزاحمت دیگران و میل به باقیگذاشتن اثری معنادار هم دیده میشود. جملهای درباره نزدیکتر شدن به خدا، در کنار اشارهای به کالبدشکافی روح، نمونهای از همین ترکیب میان پرسشهای جدی و بیان بازیگوشانه است.
نثر کتاب کوتاه، مستقیم و متکی بر ایدههای پیدرپی است. هر سفارش میتواند تصویری مستقل در ذهن بسازد و خواننده را با پایان یا چرخشی پیشبینینشده روبهرو کند. از سوی دیگر، کنار هم قرار گرفتن این خواستهها، تصویری کلی از ذهنی میسازد که حتی در برابر مرگ نیز میخواهد درباره جزئیات، حریم شخصی، شیوه دیدهشدن و نحوه بدرقه خود تصمیم بگیرد.
یکی از نکات خواندنی اثر، بازی آن با زبان رسمی وصیتنامه است. عبارتهایی مانند «اکیداً ممنوع است»، «حق دارند» یا «مواظب باشید» معمولاً انتظار متنی جدی و الزامآور ایجاد میکنند؛ اما در اینجا همین ساختار رسمی، حامل درخواستهایی عجیب میشود. نتیجه، متنی است که با استفاده از جدیت ظاهری، موقعیت طنز میسازد و مخاطب را به خواندن دقیقتر هر جمله و کشف شوخی پنهان در آن وامیدارد.
نویسنده کتاب سیری در وصیتنامهها
جمشید پوراسمعیل نیازی در این کتاب به سراغ موضوعی حساس و سنگین رفته، اما آن را با لحنی سبک، صریح و شوخطبعانه روایت کرده است. رویکرد او بر کنار هم نشاندن سفارشهای کوتاه و غافلگیرکننده استوار است؛ سفارشهایی که از یک سو به مرگ و مراسم پس از آن مربوط میشوند و از سوی دیگر، با اغراق، وارونگی و جزئینگری، فضای خنده ایجاد میکنند.
تمرکز نویسنده بر جزئیات، به متن شخصیت میدهد. او به جای توضیح طولانی درباره مرگ، اجازه میدهد خودِ وصیتها موقعیت را بسازند: یکبار مسئله گورستان و شماره قبر مطرح میشود، بار دیگر تابوت، کفن، مجلس ختم یا وسایل شخصی. این شیوه، خواننده را مستقیماً در برابر جملههایی قرار میدهد که هم قابلیت شوخی دارند و هم تصویری متفاوت از مواجهه انسان با پایان زندگی ارائه میکنند.
خرید کتاب سیری در وصیتنامهها به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به متنهای طنزآمیز، جملههای کوتاه و موقعیتهای غیرمنتظره علاقه دارید، سیری در وصیتنامهها میتواند انتخابی سرگرمکننده برای شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که از شوخی با موضوعات جدی نمیگریزند و دوست دارند مرگ، خاکسپاری و مراسم ختم را از زاویهای متفاوت و کمتر رسمی ببینند.
این اثر همچنین برای کسانی جذاب است که به طنز کلامی و طنز موقعیت علاقهمندند؛ بهویژه اگر از نوشتههایی لذت میبرید که با استفاده از زبان دستوری، جزئیات روزمره و پایانهای غافلگیرکننده، تصویری خندهدار میسازند. در نهایت، اگر دنبال کتابی هستید که خواندنش به تأملی کوتاه درباره شیوه نگاه انسان به مرگ، خاطره، هویت و بدرقه پس از زندگی منجر شود، این عنوان میتواند میان شوخی و جدیت تعادلی خواندنی ایجاد کند.
