تنبارگی در عهد صفویه اثر زهره روحی
معرفی کتاب تنبارگی در عهد صفویه
در تاریخ اجتماعی هر دوره، بدن انسان فقط واقعیتی زیستی نیست؛ شیوه نگاه کردن به آن میتواند مناسبات قدرت، ثروت و روابط انسانی را آشکار کند. کتاب «تنبارگی در عهد صفویه» اثر زهره روحی با تمرکز بر اصفهان دوران صفویه، به یکی از پیوندهای حساس میان سیاست و روابط جنسی میپردازد.
این اثر خواننده را با پرسشی اساسی روبهرو میکند: چگونه فرهنگ حاکم میتواند بدن زنانه، مردانه یا بدن مردانی را که از جنسیت خود معزول شدهاند، از کودکی، نوجوانی یا جوانی به صورت کالا ببیند، پرورش دهد و در خدمت مقاصد شهوانی قرار دهد؟ پاسخ کتاب در بررسی سازوکارهایی شکل میگیرد که این ادراک را پدیدار کردهاند.
درباره کتاب تنبارگی در عهد صفویه
در «تنبارگی در عهد صفویه»، موضوع فقط رفتارهای فردی یا داوری اخلاقی درباره میل جنسی نیست؛ مسئله اصلی، ساختار اجتماعی و فرهنگی است که بدن را چگونه تعریف و قابل استفاده میکند. نویسنده با نگاه پدیدارشناسانه، آنچه را در تجربه اجتماعی و در مناسبات قدرت آشکار میشود دنبال میکند و به رابطه میان نحوه دیدهشدن بدن و نظم سیاسی میپردازد.
محور کتاب در اصفهان صفوی شکل میگیرد؛ جایی که دو حوزه سیاست و خویشاوندی، یا به تعبیر دقیقتر روابط جنسی، در تقاطع با یکدیگر دیده میشوند. این تقاطع کمک میکند تا واکنشهای میان این دو حوزه و شرایط اجتماعی آن عصر روشن شود.
اثر با تکیه بر اسناد و مدارک معتبر، به جای ارائه تصویری ساده از گذشته، سازوکارهای دخیل در شکلگیری یک فرهنگ بدنی را بررسی میکند. در این نگاه، بدن در خلأ معنا نمییابد؛ بلکه در شبکهای از روابط اجتماعی، منافع سیاسی و میل جنسی فهمیده میشود.
یکی از بحثهای مرکزی کتاب پیوند میان ثروتاندوزی و لذت جنسی است. نویسنده نشان میدهد که در دوران فروپاشی نظام سیاسی و اجتماعی، این دو سازوکار چگونه به یکدیگر نزدیک میشوند و در حقیقت، سازوکاری مشترک برای فهم مناسبات اجتماعی پدید میآورند. این پیوند، مسئله تن را از حوزه خصوصی فراتر میبرد و آن را به موضوعی تاریخی و فرهنگی تبدیل میکند.
از این منظر، کتاب تاریخ فرهنگی بدن را نه بهعنوان روایتی جدا از سیاست، بلکه بهعنوان عرصهای درهمتنیده دنبال میکند. بدن در این روایت هم محل اعمال قدرت است و هم نشانهای از نظم اجتماعی؛ بنابراین، شیوه پرورش، دستکاری و استفاده از آن میتواند مناسبات پنهان میان قدرت و میل را نمایان کند.
خواندن این کتاب، خواننده را به بازاندیشی درباره مفهوم کالا شدن بدن دعوت میکند. وقتی بدن آدمی از سنین کودکی، نوجوانی یا جوانی برای مقاصد شهوانی درک و پرورش داده میشود، این وضعیت فقط نتیجه انتخاب فردی نیست؛ بلکه از ساختاری خبر میدهد که نحوه ادراک، ارزشگذاری و بهرهبرداری از بدن را شکل داده است.
رویکرد پدیدارشناسانه کتاب باعث میشود تجربه بدن در متن اجتماعی آن عصر جدی گرفته شود. بهجای اینکه تن را موضوعی طبیعی و ثابت فرض کند، آن را در پیوند با نگاه عمومی، مناسبات قدرت و شرایط اجتماعی میخواند. از سوی دیگر، اتکا به اسناد و مدارک معتبر به بحث کتاب جهت تاریخی میدهد و آن را از حدس و داوری بیپایه دور میکند.
در نتیجه، این اثر برای کسانی اهمیت دارد که میخواهند تاریخ صفویه را از زاویهای فراتر از روایتهای سیاسی متعارف بخوانند. اصفهان در این بررسی فقط یک پسزمینه نیست؛ بلکه میدان تلاقی سیاست، خویشاوندی، روابط جنسی، ثروت و لذت است. کتاب با کنار هم گذاشتن این حوزهها، تصویری پیچیده از جامعه آن دوره پیش میگذارد.
نویسنده کتاب تنبارگی در عهد صفویه
زهره روحی در این کتاب از جایگاه پژوهشگری سخن میگوید که موضوع بدن را در پیوند با تاریخ فرهنگی و ساختارهای اجتماعی دنبال میکند. تمرکز او بر اصفهان دوران صفویه و استفاده از رویکرد پدیدارشناسانه، نشان میدهد که هدف کتاب، بررسی نحوه پدیدار شدن بدن در شبکه قدرت و میل است.
در روایت او، روابط جنسی از سیاست جدا نمیماند و مسئله خویشاوندی نیز در معنایی دقیقتر به روابط جنسی پیوند میخورد. این نگاه، بدن را به نقطهای برای مطالعه واکنشهای متقابل میان حوزههای اجتماعی تبدیل میکند. خواننده با رویکردی روبهرو میشود که به جای تقلیل موضوع به داستانی درباره لذت، سازوکارهای ثروتاندوزی، کالا شدن تن و فروپاشی نظم سیاسی و اجتماعی را کنار هم مینشاند.
خرید کتاب تنبارگی در عهد صفویه به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ فرهنگی، تاریخ اجتماعی صفویه و مطالعه بدن در مناسبات قدرت علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخابی مناسب برای شما باشد. همچنین اگر میخواهید اصفهان دوران صفویه را از مسیر رابطه میان سیاست، خویشاوندی و روابط جنسی بشناسید، بحث کتاب با پرسشهای شما همجهت است.
این اثر برای خوانندگانی مناسب است که از پژوهشهای مستند و تحلیلی درباره ساختارهای اجتماعی لذت میبرند و ترجیح میدهند پدیدههای جنسی را در زمینه تاریخی و فرهنگی آنها بررسی کنند. باید انتظار متنی را داشته باشید که بر اسناد و مدارک معتبر تکیه دارد و به جای داوری ساده، سازوکار ادراک و استفاده از بدن را در پیوند با ثروت، قدرت و فروپاشی اجتماعی بررسی میکند.
