تاریخ بلعمی اثر محمدبن جریر طبری

عکس تاریخ بلعمی

کتاب تاریخ بلعمی

معرفی کتاب تاریخ بلعمی

اگر می‌خواهید روایت تاریخ و تفسیر اسلامی را در یکی از کهن‌ترین صورت‌های فارسی آن دنبال کنید، تاریخ بلعمی دریچه‌ای ارزشمند به جهان اندیشه و تاریخ‌نگاری سده‌های نخستین اسلامی است. این کتاب با نام محمدبن‌جریر طبری پیوند دارد و متنی فارسی بر پایه تاریخ طبری به شمار می‌آید؛ اثری که از آفرینش آدم و حوا آغاز می‌شود و رویدادهای تاریخی را تا سال ۳۰۲ هجری قمری دنبال می‌کند.

تاریخ بلعمی برای خواننده‌ای که به تاریخ اسلام، فرهنگ ایران و تحول زبان فارسی علاقه‌مند است، تنها گزارشی از گذشته نیست. این اثر در مرز میان تاریخ، روایت دینی و ادبیات فارسی قرار می‌گیرد و تصویری گسترده از نگاه انسان‌های آن روزگار به آغاز جهان و دگرگونی‌های تاریخی ارائه می‌دهد.

درباره کتاب تاریخ بلعمی

موضوع اصلی کتاب، روایت تاریخ جهان و تاریخ اسلام از آفرینش آدم و حوا تا سال ۳۰۲ هجری قمری است. مبنای این روایت، تاریخ طبری، اثر محمدبن‌جریر طبری است؛ کتابی که در شمار مهم‌ترین و قدیمی‌ترین آثار تاریخی و تفسیری اسلامی دانسته می‌شود. با این حال، تاریخ بلعمی صرفاً بازتابی ساده از متن عربی نیست، بلکه نتیجه اهتمام ابوعلی بلعمی، مشهور به امیرک بلعمی، برای برگردان این اثر به فارسی است.

این ترجمه در دوره سامانی انجام شد و به همین دلیل، تاریخ بلعمی را می‌توان در شمار آثار مهم نثر فارسی تاریخی دانست. روایت کتاب از نقطه‌ای بنیادین آغاز می‌شود و سپس با دنبال‌کردن سلسله رویدادها، خواننده را با پیوستگی میان روایت‌های دینی و رخدادهای تاریخی همراه می‌کند. گستردگی بازه زمانی اثر، امکان مطالعه تصویری پیوسته از گذشته را فراهم می‌سازد؛ از داستان‌های آغازین آفرینش تا دوره‌ای که نگارش تاریخ به سال ۳۰۲ هجری قمری می‌رسد.

نسخه حاضر با تصحیح ملک‌الشعرای بهار و محمد پروین گنابادی فراهم شده است. این تصحیح بر اساس نسخه‌ای کهن در کتابخانه ملک‌الشعرای بهار و نسخه‌ای متعلق به آقای نفیسی انجام گرفته است. بنابراین، خواننده با متنی روبه‌روست که تلاش شده از راه مقابله و بررسی نسخه‌های قدیمی، صورت دقیق‌تری پیدا کند. ارزش کتاب برای علاقه‌مندان تاریخ‌نگاری، نه فقط در موضوع آن، بلکه در پیوند میان میراث تاریخی طبری، ترجمه به فارسی و سنت تصحیح متون کهن است.

مطالعه این اثر فرصتی برای دیدن چگونگی انتقال دانش تاریخی و تفسیری از زبان عربی به فارسی فراهم می‌کند. همچنین، خواننده می‌تواند با نوعی از روایت تاریخی آشنا شود که در آن آفرینش، پیامبران، تحولات دینی و رخدادهای سیاسی در امتداد یک روایت بلند قرار می‌گیرند. از این منظر، کتاب هم برای مطالعه محتوای تاریخی و هم برای شناخت نثر و میراث مکتوب فارسی اهمیت دارد.

نویسنده کتاب تاریخ بلعمی

محمدبن‌جریر طبری، صاحب اثر اصلی‌ای است که تاریخ بلعمی بر پایه آن شکل گرفته است. تاریخ طبری از آثار عمده و معتبر تاریخ و تفسیر اسلامی به شمار می‌آید و دامنه آن از آفرینش آدم و حوا تا سال ۳۰۲ هجری قمری امتداد دارد. حضور نام طبری در این کتاب، خواننده را با سنتی گسترده از ثبت و روایت تاریخ اسلامی پیوند می‌دهد.

در کنار طبری، ابوعلی بلعمی، مشهور به امیرک بلعمی، نقشی اساسی در فارسی‌شدن این روایت دارد. او از رجال و وزیران مشهور عهد سامانی و پسر ابوالفضل بلعمی بود و در دوره عبدالملک ابن نوح سامانی و سپس منصور ابن نوح سامانی وزارت داشت. به اهتمام او، تاریخ طبری از عربی به فارسی ترجمه شد. ازاین‌رو، تاریخ بلعمی حاصل پیوند میان تاریخ‌نگاری طبری و کوشش بلعمی برای عرضه این میراث در زبان فارسی است.

خرید کتاب تاریخ بلعمی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

تاریخ بلعمی به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که به تاریخ اسلام، تاریخ‌نگاری کهن، فرهنگ ایران و متون کلاسیک فارسی علاقه دارند. اگر دوست دارید روایت‌های تاریخی را از آغاز آفرینش تا سده‌های نخستین اسلامی دنبال کنید، گستره زمانی این کتاب می‌تواند تجربه‌ای پیوسته و قابل تأمل برای شما فراهم کند.

این اثر همچنین انتخابی مناسب برای علاقه‌مندان به نثر فارسی قدیم و روند انتقال آثار تاریخی از عربی به فارسی است. پژوهشگران و دانشجویانی که به تاریخ، تفسیر، نسخه‌شناسی یا تصحیح متون کلاسیک توجه دارند، می‌توانند اهمیت کتاب را در کنار محتوای آن، در شیوه شکل‌گیری و تصحیح متن نیز ببینند. اگر به‌دنبال کتابی هستید که روایت دینی و تاریخی را در قالب متنی فارسی و گسترده عرضه کند، تاریخ بلعمی می‌تواند جایگاه ویژه‌ای در مطالعه شما داشته باشد.

محمدبن جریر طبری
محمدبن جریر طبری
داستان پیامبران: گزیده ترجمه تفسیر طبری
تاریخ بلعمی (ترجمه تاریخ طبری)
تاریخ بلعمی
تاریخ طبری
تاریخ‌الرسل والملوک
تاریخ بلعمی