سنج و صنوبر اثر مهناز کریمی
معرفی کتاب سنج و صنوبر
بازگشت به زادگاه همیشه به معنای بازگشت به گذشته نیست. در رمان سنج و صنوبر، مهناز کریمی داستان زنی ایرانی را روایت میکند که پس از بیش از بیست سال زندگی در آمریکا، برای یافتن عشق دوران نوجوانی به روستایی نزدیک کاشان بازمیگردد؛ اما آنچه مییابد، با تصویر زادگاه و خاطراتی که سالها در ذهنش زنده نگه داشته، فاصلهای عمیق دارد.
این رمان میان ایران و آمریکا، خاطره و واقعیت، عشق و دوری حرکت میکند. فضای داستان از یکسو با کویر، روستا، خانواده و میراث گذشته پیوند دارد و از سوی دیگر، تجربه غربت، نگاه بیگانه به ایرانیان و دشواری بازشناختن خانه پس از سالها را پیش میکشد. سنج و صنوبر برای خوانندگانی جذاب است که رمانهای شخصیتمحور، روایتهای مهاجرت و داستانهایی درباره بازگشت و هویت را دنبال میکنند.
درباره کتاب سنج و صنوبر
شخصیت اصلی داستان، آفاق، زنی حدود پنجاهساله است که بخش بزرگی از عمر خود را دور از ایران گذرانده است. او در جوانی، در پی موجی بزرگ از خواستن و دلبستگی، از روستایی نزدیک کاشان به آمریکا میرود. حدود یک ربع قرن بعد، میل یافتن عشق دوران نوجوانی او را به ایران بازمیگرداند. این بازگشت، بهجای رسیدن به تصویری آشنا، با دگرگونی آدمها و مکانها روبهرویش میکند.
آفاق نه زادگاهش را همانگونه میبیند که در خاطره ساخته بود و نه معشوق قدیمیاش را. در مرکز این فاصله، وصیتنامه عمقزی قرار دارد؛ نوشتهای که سرنوشت آفاق و مطلوبش را از یکدیگر دور کرده و گذشته را به چیزی مکتوب و گریزناپذیر تبدیل کرده است. در این جهان، وقتی میراث، وصیت و خاطره جای واقعیت را میگیرند، شخصیتها ناچار میشوند با فقدان، انتظار و حقیقتهای پنهان زندگی خود کنار بیایند.
رمان در کنار داستان آفاق، ریشههای خانوادگی و تاریخی او را نیز به میان میآورد. گفته میشود او از نوادگان نرجس خاتون، صیغه یکشبه ناصرالدین شاه قاجار، است؛ نسبی که گذشته شخصی او را با تاریخ و افسانههای خانوادگی گره میزند. با این حال، هویت آفاق تنها از این تبار شکل نمیگیرد. او زنی است که میان خاطرات ایران و سالهای زندگی در آمریکا، میان تصویری که از خود دارد و واقعیتی که با آن مواجه میشود، در جستوجوی جایگاه خویش است.
یکی از رابطههای متفاوت داستان میان آفاق و جان، پسرکی دورگه آمریکایی، شکل میگیرد. آفاق در او نوعی حس همخونی پیدا میکند؛ احساسی که با خون دادن جان به او پس از یک عمل جراحی، معنایی ملموستر مییابد. این پیوند، در کنار روایت عشق ازدسترفته، نگاه رمان را به ارتباط میان آدمهایی از دو جهان گستردهتر میکند. از سوی دیگر، اشاراتی مانند چاه نفت، غرور ملی، دروغ و تزویر، لایهای انتقادی به گفتوگوها و فضای داستان میافزاید.
سنج و صنوبر رمانی درباره غربت دائمی است؛ غربتی که تنها با فاصله جغرافیایی توضیح داده نمیشود و میتواند در دل خانه، خانواده و خاطره نیز ادامه پیدا کند. نثر و تصویرسازی داستان، کویر و روستای نزدیک کاشان را در برابر تجربه آمریکای دور قرار میدهد و به خواننده اجازه میدهد تغییر نگاه آفاق را در مسیر بازگشت دنبال کند. این کتاب بیش از آنکه بازگشت را پایانی برای دوری بداند، آن را مواجههای تازه با گذشته، عشق و هویت نشان میدهد.
نویسنده کتاب سنج و صنوبر
مهناز کریمی در سنج و صنوبر، روایت خود را بر تجربه زنی بنا میکند که میان دو جغرافیا و دو زمان زندگی میکند. تمرکز داستان بر آفاق، خاطرات او، عشق دوران نوجوانی و بازگشتش به ایران است؛ بنابراین خواننده با روایتی روبهرو میشود که مسائل شخصی را به موضوعاتی گستردهتر مانند مهاجرت، دلتنگی، ریشه خانوادگی و فاصله میان واقعیت و خاطره پیوند میدهد.
نگاه نویسنده به شخصیت اصلی، تنها به جستوجوی یک عشق قدیمی محدود نمیماند. گذشته خانوادگی آفاق، وصیتنامه عمقزی و رابطه او با جان، هرکدام بخشی از تصویری را میسازند که رمان از هویت و تعلق ارائه میکند. کریمی با قرار دادن این عناصر در کنار فضای روستایی و کویری، داستانی درباره زنی روایت میکند که برای یافتن دیگری، ناچار به بازنگری در تصویر خود و سرزمینی میشود که سالها با خاطرهاش زندگی کرده است.
خرید کتاب سنج و صنوبر به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به رمانهای ایرانی با محوریت مهاجرت، بازگشت به وطن و جستوجوی عشق ازدسترفته علاقه دارید، سنج و صنوبر میتواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که داستانهایی درباره فاصله میان خانه واقعی و خانهای که در خاطره ساخته میشود، دنبال میکنند و از روایتهای شخصیتمحور با پسزمینه خانوادگی و تاریخی لذت میبرند.
این رمان همچنین به کسانی پیشنهاد میشود که به موضوع هویت دوگانه، تجربه غربت و رابطه میان ایران و آمریکا در ادبیات داستانی توجه دارند. باید انتظار روایتی را داشته باشید که عشق، میراث، وصیتنامه و خاطرات گذشته را در کنار تصویر کویر و روستای نزدیک کاشان قرار میدهد و بهجای ارائه بازگشتی ساده و نوستالژیک، آفاق را با تغییر آدمها و مکانها روبهرو میکند.
اگر از داستانهایی با فضای تأملبرانگیز و روابطی که بهتدریج لایههای خانوادگی، عاطفی و هویتی خود را آشکار میکنند استقبال میکنید، این کتاب میتواند تجربهای خواندنی برای شما باشد. سنج و صنوبر بهویژه برای علاقهمندان به رمانهای ایرانی درباره غربت، خاطره، عشق قدیمی و دشواری یافتن خانه در جهانی که پیوسته تغییر کرده است، پیشنهاد میشود.


