دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران اثر حسین بشیریه

عکس دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران

کتاب دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران

انتشارات:نگاه معاصر
نویسنده:حسین بشیریه

معرفی کتاب دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران

درک تحولات سیاسی ایران پس از انقلاب، بدون توجه به نیروهای اجتماعی و شکاف‌های تاریخی جامعه دشوار است. کتاب دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران نوشته حسین بشیریه، تلاشی برای ترسیم پیوند میان ساختار اجتماعی، کشمکش سیاسی و ماهیت حکومت در سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۶ است.

این اثر از خواننده می‌خواهد جامعه ایران را فقط از دریچه نهادهای رسمی یا رخدادهای سیاسی نبیند، بلکه طبقات اجتماعی، گروه‌ها، ایدئولوژی‌ها و تعارض‌هایی را بررسی کند که در شکل‌گیری رفتار سیاسی نقش دارند. موضوع اصلی کتاب، شناخت نیروهای اجتماعی و سیاسی ایران پس از انقلاب و توضیح رابطه متقابل آن‌ها با ساختار حکومت است؛ رابطه‌ای که در بستر دگرگونی‌های اجتماعی و تاریخی، پیچیدگی بیشتری پیدا می‌کند.

درباره کتاب دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران

حسین بشیریه در این کتاب تصویری از طبقات اجتماعی، نیروها و درگیری‌های سیاسی دوران پس از انقلاب ارائه می‌کند و می‌کوشد ماهیت حکومت را در فاصله سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۶ توضیح دهد. در نگاه او، نیروهای اجتماعی تنها به طبقات اجتماعی به معنای دقیق کلمه محدود نمی‌شوند. افراد و گروه‌هایی نیز وجود دارند که ممکن است خود در جایگاه یک طبقه قرار نگیرند، اما از سوی طبقات اجتماعی نمایندگی شوند یا ایدئولوژی طبقاتی داشته باشند. همین تعریف گسترده، امکان بررسی دقیق‌تر بازیگران مؤثر در جامعه سیاسی ایران را فراهم می‌کند.

کتاب نشان می‌دهد که نیروهای سیاسی‌اجتماعی در ایران از دل شکاف‌های تاریخی و ساختاری گوناگون شکل گرفته‌اند. شکاف میان سنت و مدرنیته، در نمودهای مختلف آن، یکی از محورهای مهم این بحث است. تأثیر اسلام در ایران و به‌ویژه فلسفه سیاسی تشیع، در کنار اختلافات قومی ناشی از حضور اقوام متعدد، لایه‌های دیگری به این ساختار پیچیده می‌افزاید. بنابراین، خواننده با تحلیلی روبه‌روست که جامعه را مجموعه‌ای یکدست تصور نمی‌کند و تفاوت‌ها، تعارض‌ها و پیوندهای درونی آن را در نظر می‌گیرد.

یکی از بحث‌های مهم اثر به نسبت میان مدرنیزاسیون دوره پهلوی و تحولات سیاسی پس از آن مربوط می‌شود. بشیریه استدلال می‌کند که ابتکاراتی مانند انقلاب سفید، از یک سو با افزایش شهرنشینی، گسترش رسانه‌های جمعی، رشد سواد و آموزش و صنعتی شدن، زمینه افزایش آگاهی سیاسی و سیاسی شدن بخش‌هایی از جامعه را فراهم کرد. از سوی دیگر، تقاضاهای فزاینده این گروه‌ها برای مشارکت سیاسی نادیده گرفته شد. از نگاه کتاب، این دوگانگی میان تغییرات اجتماعی و محدودیت مشارکت، به نارضایتی طبقات و فراهم شدن زمینه اضمحلال حکومت پهلوی انجامید.

رویکرد اثر، جامعه‌شناسی سیاسی را به مطالعه‌ای درباره ارتباط جامعه و حکومت تبدیل می‌کند. در این چارچوب، رخدادهای سیاسی جدا از وضعیت داخلی کشور بررسی نمی‌شوند؛ بلکه نیروهای درون جامعه، جایگاه طبقات و گروه‌ها، شکاف‌های تاریخی و صورت‌های مختلف تعارض در کنار هم قرار می‌گیرند. ارزش خواندن کتاب برای علاقه‌مندان در همین نگاه ترکیبی است: کتاب به جای تمرکز بر یک عامل واحد، مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و تاریخی را در توضیح تحولات ایران به کار می‌گیرد.

از نظر تجربه مطالعه، نباید انتظار روایتی صرفاً chronologic داشت؛ اهمیت کتاب در ارائه تصویری تحلیلی از نیروها و مناسباتی است که در پس رخدادهای سیاسی قرار دارند. خواننده با مفاهیمی مانند طبقه اجتماعی، نیروهای سیاسی‌اجتماعی، آگاهی سیاسی، مشارکت سیاسی، مدرنیزاسیون و شکاف سنت و مدرنیته مواجه می‌شود و می‌تواند آن‌ها را در ارتباط با جامعه ایران پس از انقلاب دنبال کند.

نویسنده کتاب دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران

حسین بشیریه در این اثر با تمرکز بر جامعه ایران، نیروهای اجتماعی و سیاسی را به‌صورت گسترده بررسی می‌کند. شیوه او بر پیوند دادن ساختارهای اجتماعی با رفتار سیاسی و ماهیت حکومت استوار است. نویسنده در تحلیل خود، طبقات اجتماعی، گروه‌های نماینده طبقات، ایدئولوژی‌های طبقاتی، شکاف‌های تاریخی، تأثیر اسلام و فلسفه سیاسی تشیع و اختلافات قومی را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. همین توجه به وضعیت داخلی کشور باعث می‌شود کتاب از توصیف سطحی وقایع فراتر برود و به زمینه‌های اجتماعی و سیاسی آن‌ها بپردازد.

خرید کتاب دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به جامعه‌شناسی سیاسی، تاریخ تحولات سیاسی ایران پس از انقلاب و بررسی رابطه میان جامعه و حکومت علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی متناسب با دغدغه‌های شما باشد. اثر حاضر برای خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند نقش طبقات اجتماعی، گروه‌های سیاسی و شکاف‌های تاریخی را در فهم تحولات ایران دنبال کنند و به تحلیل‌هایی فراتر از شرح ساده رویدادها علاقه‌مندند.

این کتاب همچنین برای کسانی جذاب است که درباره نسبت سنت و مدرنیته، تأثیر اسلام و فلسفه سیاسی تشیع، اختلافات قومی، آگاهی سیاسی و مسئله مشارکت سیاسی مطالعه می‌کنند. اگر می‌خواهید بدانید چگونه شهرنشینی، آموزش، رسانه‌های جمعی و صنعتی شدن می‌توانند جامعه را سیاسی‌تر کنند و در عین حال، نادیده گرفتن مطالبات مشارکت چه پیامدهایی داشته باشد، مباحث این اثر برای شما قابل تأمل خواهد بود. در نهایت، دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران دوره جمهوری اسلامی ایران را باید کتابی برای شناخت ساختار پیچیده نیروهای سیاسی‌اجتماعی و زمینه‌های شکل‌گیری کشمکش‌های سیاسی در ایران دانست.

حسین بشیریه
حسین بشیریه
گذار به دموکراسی جدید
تاریخ اندیشه‌های سیاسی در قرن بیستم (۱) اندیشه‌های مارکسیستی
جامعه شناسی سیاسی
سراب عدالت (نگاه‌معاصر) *
دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی (نگاه‌معاصر) *
آموزش دانش سیاسی
درسهای دموکراسی برای همه
تقدیر مردم سالاری ایرانی
دیباچه‌ای بر جامعه شناسی سیاسی ایران
احیای علوم سیاسی