سلیمانیه و سپیده‌دم جهان اثر سید علی صالحی (۱۳۳۴)

معرفی کتاب سلیمانیه و سپیده‌دم جهان

شعر گاهی از دل یک شهر آغاز می‌شود و به تصویری از رنج، ایستادگی و امید یک ملت می‌رسد. کتاب «سلیمانیه و سپیده‌دم جهان» با بازسرایی گزیده‌ای از شعرهای شیرکو بی‌کس، خواننده را به جهان شعری شاعری می‌برد که سلیمانیه، فرهنگ کردی و تجربه زیسته مردمش در مرکز نگاه او قرار دارد. سید علی صالحی در این اثر، مجموعه‌ای از شعرهای پراکنده، منظومه «دره پروانه‌ها» و کتاب «رایحه» را بازسرایی کرده و در پایان نیز گفت‌وگویی با او آورده است.

این کتاب برای کسانی جذاب است که شعر معاصر، ادبیات کردی و ترجمه یا بازآفرینی شعر را جدی دنبال می‌کنند و می‌خواهند با یکی از صداهای برجسته شعر کردستان عراق آشنا شوند.

درباره کتاب سلیمانیه و سپیده‌دم جهان

«سلیمانیه و سپیده‌دم جهان» مجموعه‌ای است برآمده از شعرهای شیرکو بی‌کس، شاعر کرد متولد سلیمانیه. ساختار کتاب تنها به چند شعر پراکنده محدود نمی‌شود؛ در کنار این شعرها، منظومه «دره پروانه‌ها» و کتاب «رایحه» نیز قرار گرفته‌اند تا خواننده با دامنه‌ای گسترده‌تر از جهان ادبی این شاعر روبه‌رو شود. این ترکیب، کتاب را به مجموعه‌ای برای خواندن پیوسته و شناختن مسیرهای گوناگون بیان شعری شیرکو بی‌کس تبدیل می‌کند.

در شعرهای او، طبیعت و عناصر جهان پیرامون در کنار تجربه‌های انسانی و اجتماعی قرار می‌گیرند. ابر، باد، باران، خاک و چشم، تنها تصویرهایی تزئینی نیستند؛ در شعری که در این مجموعه بازتاب یافته، این عناصر در زنجیره‌ای از دزدی، پنهان‌کاری و خشونت به نشانه‌هایی تکان‌دهنده بدل می‌شوند. تصویر چشم‌هایی که شاهد دزدها بوده‌اند و سرانجام به‌دست ظلم از میان می‌روند، نشان می‌دهد که شعر شیرکو بی‌کس چگونه می‌تواند از یک تصویر ساده به اعتراض علیه زور و خاموش‌کردن حقیقت برسد.

شیرکو بی‌کس از شاعران نسل دوم کردستان عراق و از هم‌نسلان عبدالله په‌شیو، لطیف هلمت و رفیق صابر معرفی شده است. او فرزند فایق بی‌کس، شاعر بزرگ و ملی کرد، بود و پس از استاد عبدالله گوران از شارحان و معماران پیشرو شعر آزاد کردی به‌شمار می‌آمد. با اینکه در نقد، داستان و ترجمه نیز توانایی داشت، شعر مسیر اصلی فعالیت ادبی او بود. در این کتاب، همین وجه شعری بیش از هر چیز مجال دیده‌شدن پیدا می‌کند.

بازسرایی سید علی صالحی، متن را برای خواننده فارسی‌زبان در قالبی ادبی و خواندنی عرضه می‌کند. انتظار از این اثر، مطالعه یک زندگی‌نامه یا پژوهش تاریخی نیست؛ بلکه مواجهه با مجموعه‌ای از شعرهاست که در آن، ادبیات کردی، اعتراض به ظلم، هویت فرهنگی و تصویرهای فشرده شاعرانه به هم می‌رسند. گفت‌وگوی پایانی با صالحی نیز دریچه‌ای برای نزدیک‌شدن به نگاه او در بازسرایی این اشعار فراهم می‌کند.

نویسنده کتاب سلیمانیه و سپیده‌دم جهان

سید علی صالحی (۱۳۳۴) در این کتاب به بازسرایی گزیده‌ای از شعرهای شیرکو بی‌کس پرداخته است. نقش او در این اثر، انتقال و بازآفرینی جهان شعری شاعر کرد برای مخاطب فارسی‌زبان است؛ بنابراین کتاب را باید حاصل همراهی دو صدا دانست: صدای شعرهای شیرکو بی‌کس و نگاه ادبی صالحی در بازسرایی آن‌ها. مصاحبه‌ای که در پایان کتاب آمده، این حضور را کامل‌تر می‌کند و به خواننده امکان می‌دهد اثر را در کنار گفت‌وگوی مرتبط با آن دنبال کند.

شیرکو بی‌کس نیز چهره محوری این مجموعه است؛ شاعری پرکار و خستگی‌ناپذیر که شعر، سرنوشت اصلی قلمش را رقم زد. او از راه ادبیات و سرودن شعر، به مبارزه با ظلم و زوری پرداخت که بر ملت خود روا می‌شد و جایگاهی ویژه در فرهنگ، ادبیات و شعر کردی پیدا کرد.

خرید کتاب سلیمانیه و سپیده‌دم جهان به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به شعر معاصر و شعر آزاد علاقه دارید، «سلیمانیه و سپیده‌دم جهان» می‌تواند انتخابی مناسب برای آشنایی با یکی از شاعران مهم کردستان عراق باشد. این کتاب به‌ویژه به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که ادبیات کردی، هویت فرهنگی، شعر اجتماعی و آثاری درباره ایستادگی در برابر ظلم را دنبال می‌کنند.

اگر از مجموعه‌هایی لذت می‌برید که در آن‌ها شعرهای مستقل در کنار یک منظومه و یک مجموعه کامل‌تر قرار گرفته‌اند، ساختار این اثر برایتان جذاب خواهد بود. «دره پروانه‌ها» و «رایحه» در کنار شعرهای پراکنده، فرصت می‌دهند تا با تصویرسازی‌ها و دغدغه‌های شعری شیرکو بی‌کس در قالبی متنوع‌تر روبه‌رو شوید. همچنین خوانندگانی که به فرایند بازسرایی شعر و نگاه مترجم یا بازآفرین ادبی اهمیت می‌دهند، می‌توانند از گفت‌وگوی پایانی کتاب استفاده کنند. این اثر بیش از آنکه خوانشی سبک و صرفاً سرگرم‌کننده باشد، دعوتی است به تأمل درباره زبان شعر، رنج جمعی، حقیقت و نسبت ادبیات با مقاومت.