باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان اثر محسن میهن دوست

عکس باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان
عکس باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان

کتاب باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان

انتشارات:

توس

قیمت:

45,000

10٪

40,500

قیمت:

45,000

10٪

40,500

معرفی کتاب باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان

پشت هر افسانه، تنها یک ماجرای خیال‌انگیز پنهان نیست؛ گاهی باورها، آرزوها، ترس‌ها و شیوه نگاه یک مردم به جهان نیز در آن زندگی می‌کند. کتاب «باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان» خواننده را به قلمرو ادبیات شفاهی خراسان می‌برد؛ قلمرویی که در آن تخیل مرزی نمی‌شناسد و موضوعاتی ساده، به نمادهایی از تجربه انسانی تبدیل می‌شوند.

این اثر دومین جلد از مجموعه ادبیات شفاهی است و سی اوسانه از فرهنگ عامه مردم خراسان را در خود جای داده است. محسن میهن‌دوست این روایت‌های سینه‌به‌سینه را از گوشه‌وکنار خراسان گردآوری و بازنویسی کرده تا بخشی از میراث روایی این سرزمین در قالب کتاب باقی بماند.

درباره کتاب باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان

اوسانه‌ها روایت‌هایی هستند که نسل‌به‌نسل منتقل شده‌اند و بخش مهمی از فرهنگ شفاهی را شکل می‌دهند. در این روایت‌ها، ماجرا فقط سلسله‌ای از رخدادها نیست؛ تخیل، باور و آرزومندی نیز در ساختن جهان داستان نقش دارند. از همین رو، هر اوسانه را می‌توان هم به‌عنوان داستانی شنیدنی و هم به‌عنوان بازتابی از ذهنیت و فرهنگ مردمی خواند که آن را روایت کرده‌اند.

سی روایت این دفتر از میان اوسانه‌های خراسان گرد آمده‌اند و هرکدام نشانه‌هایی از پیوند میان زندگی روزمره و جهان خیال را در خود دارند. سادگی موضوع، مانع پیچیدگی معنایی آن‌ها نمی‌شود؛ زیرا در دل یک ماجرای ظاهراً ساده ممکن است پیام، نماد یا آرزویی انسانی شکل بگیرد. این ویژگی، کتاب را برای خوانندگانی جذاب می‌کند که می‌خواهند ادبیات عامه را فراتر از سرگرمی و به‌عنوان بخشی از حافظه فرهنگی دنبال کنند.

یکی از نکات مهم درباره اوسانه‌های شفاهی، دشواری تشخیص قدمت دقیق آن‌هاست. این روایت‌ها در گذر زمان از لایه‌های گوناگون باورها اثر پذیرفته‌اند و گاه بخش‌هایی به آن‌ها افزوده شده است. در میان روایت‌های این دفتر، «باکره‌های پری‌زاد» از نظر موضوع و نمودهای موجود در داستان، کهن‌تر به نظر می‌رسد و همین ویژگی سبب شده عنوان کتاب از آن گرفته شود. با این حال، ارزش مجموعه فقط به یک روایت محدود نیست؛ کنار هم قرار گرفتن سی اوسانه، تصویری گسترده‌تر از تخیل و فرهنگ عامه خراسان به دست می‌دهد.

اوسانه‌های این دفتر در سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۵ گردآوری شده و روایت‌های ثبت‌شده بازنویسی شده‌اند. حضور نام و مشخصات راویان، به کتاب جنبه‌ای مستندتر می‌دهد و نشان می‌دهد این داستان‌ها از مسیر روایتگران به فضای مکتوب راه یافته‌اند. در پایان کتاب نیز فهرستی از کنایه‌ها و اصطلاحات آمده است؛ بخشی که به درک زبان و فضای فرهنگی روایت‌ها کمک می‌کند. همچنین مطلبی با عنوان «پیرامون فرهنگ عامه خراسان» جایگاه این داستان‌ها را در زمینه گسترده‌تر فرهنگ مردم بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب فرصتی است برای توجه به ادبیاتی که پیش از ثبت مکتوب، در حافظه و زبان مردم جریان داشته است. روایت‌های شفاهی به ما نشان می‌دهند که انسان چگونه با کمک خیال، جهان پیرامون خود را معنا کرده و باورها و خواسته‌هایش را در قالب داستان نگه داشته است. از این منظر، کتاب هم مجموعه‌ای از قصه‌های خراسانی است و هم دریچه‌ای به شیوه شکل‌گیری و انتقال فرهنگ عامه.

نویسنده کتاب باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان

محسن میهن‌دوست در این کتاب نقش گردآورنده و بازنویس اوسانه‌های خراسان را بر عهده دارد. رویکرد او بر ثبت روایت‌هایی استوار است که از راویان گوناگون شنیده شده‌اند و در بستر فرهنگ شفاهی شکل گرفته‌اند. او با گردآوری سی نمونه از این داستان‌ها، امکان مطالعه مجموعه‌ای منسجم از اوسانه‌ها را فراهم کرده و در کنار متن روایت‌ها، نام و مشخصات راویان را نیز آورده است.

توجه به کنایه‌ها، اصطلاحات و توضیح پیرامون فرهنگ عامه خراسان نشان می‌دهد که کتاب فقط به نقل داستان‌ها بسنده نمی‌کند؛ بلکه به فضای زبانی و فرهنگی آن‌ها نیز توجه دارد. حاصل کار، دفتری است که در آن روایت، زبان و حافظه جمعی در کنار هم قرار گرفته‌اند و خواننده می‌تواند با دقت بیشتری به ساختار و لایه‌های معنایی اوسانه‌ها نگاه کند.

خرید کتاب باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به فرهنگ عامه ایران، ادبیات شفاهی و داستان‌های سینه‌به‌سینه علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. مجموعه حاضر به‌ویژه برای کسانی جذاب است که می‌خواهند با روایت‌های خراسان آشنا شوند و ببینند تخیل مردم چگونه در قالب اوسانه، باورها و آرزوهای انسانی را بازتاب داده است.

این کتاب را به پژوهشگران و علاقه‌مندان فرهنگ مردم، ادبیات عامیانه و روایت‌های شفاهی نیز می‌توان پیشنهاد کرد؛ زیرا علاوه بر سی اوسانه، اطلاعات مربوط به راویان، فهرست کنایه‌ها و اصطلاحات و نوشته‌ای درباره فرهنگ عامه خراسان را در اختیار خواننده می‌گذارد. اگر از خواندن داستان‌هایی با ریشه‌های فرهنگی و فضای خیال‌پردازانه لذت می‌برید، باید انتظار داشته باشید با مجموعه‌ای از روایت‌های بازنویسی‌شده روبه‌رو شوید که ارزش آن‌ها هم در ماجرا و هم در حافظه فرهنگی نهفته است. در نهایت، «باکره‌های پری‌زاد» برای خواننده‌ای مناسب است که می‌خواهد میان قصه، زبان، باور و تاریخ شفاهی مردم خراسان پیوندی روشن‌تر پیدا کند.

محسن میهن دوست
محسن میهن دوست

دیگر آثار این نویسنده

مکر زن
سنت‌شکن: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان
باکره‌های پری‌زاد: دفتری از اوسانه Owsaneهای خراسان
پریان آب، انار بهشتی
اسطوره آب، چیستی پری و چراغ برات و واکاوی آن با آیین سیاوشان