فیه مافیه اثر توفیق سبحانی
معرفی کتاب فیه مافیه
اگر میخواهید مولانا را در گفتوگوهایی زنده، مستقیم و نزدیک به فضای مجلس سخنرانی بشناسید، کتاب فیه مافیه دریچهای متفاوت پیش روی شما میگشاید. این کتاب مجموعهای از تقریرات و سخنان مولاناست؛ گفتارهایی که در محافل خصوصی و در پاسخ به پرسشهای حاضران شکل گرفتهاند و خواننده را با شیوه اندیشیدن و پاسخگویی او همراه میکنند.
در فیه مافیه، سخن از یک متن یکپارچه با روایت داستانی یا فصلبندی آموزشی نیست؛ بلکه با مجموعهای از گفتارها روبهرو هستیم که هرکدام از موقعیتی مشخص آغاز میشوند. گاهی یکی از حاضران پرسشی متناسب با حال مجلس مطرح میکند و مولانا به آن پاسخ میدهد، و گاهی پرسش و پاسخ هر دو از سوی خود او شکل میگیرد. همین ساختار، به کتاب حالوهوایی گفتوگومحور و زنده میبخشد.
درباره کتاب فیه مافیه
فیه مافیه بازتاب سخنرانیهایی است که مولانا در جمعهای خصوصی، در خانه خود یا یارانش، بیان کرده است. بنابراین موضوعات کتاب از دل گفتوگو و مواجهه با پرسش پدیدار میشوند. خواننده در هر بخش با سخنی روبهرو میشود که میتواند از یک سؤال آغاز شده باشد یا به توضیح و تبیین نکتهای در همان فضای مجلس بپردازد. این شیوه، متن را از حالت یک رساله خشک و از پیشطراحیشده دور میکند و آن را به تجربهای نزدیک به شنیدن سخن بدل میسازد.
یکی از ویژگیهای این تصحیح، حضور شماری از سخنان کوتاه و کلمات قصار مولاناست که در چاپهای پیشین کتاب وجود نداشتهاند. شیوه بیان این عبارات نشان میدهد که آنها نیز در پیوند با سخنان مولانا قرار میگیرند. افزودهشدن این کلمات قصار، امکان بیشتری برای مکث، خواندن دوباره و دریافت نکتههای فشرده فراهم میکند؛ بهویژه برای خوانندهای که از جملههای کوتاه و تأملبرانگیز در متون عرفانی لذت میبرد.
بخشی از مطالب کتاب خطاب به معینالدین پروانه است. این بخش، در کنار گفتارهایی که در پاسخ به حاضران مجلس آمدهاند، تنوع فضای مخاطب و موقعیت سخن را نشان میدهد. با این حال، محور اصلی کتاب همچنان گفتوگو و بیان مستقیم است؛ سخنانی که در برابر پرسش یا اقتضای مجلس شکل گرفتهاند و از خواننده میخواهند با حوصله، پیوند میان نکتهها و زمینه طرح آنها را دنبال کند.
فیه مافیه برای درک آسانتر برخی مطالب مثنوی نیز اهمیت دارد. هرجا میان موضوعی در مثنوی و سخنان این کتاب شباهتی وجود داشته باشد، فیه مافیه میتواند به روشنترشدن آن مطلب کمک کند. از این منظر، کتاب فقط مجموعهای مستقل از تقریرات نیست؛ بلکه برای خواننده مثنوی، متنی همراه و توضیحدهنده به شمار میآید. مطالعه آن میتواند نگاه شما را به ارتباط میان گفتارهای مولانا و دیگر بیانهای او دقیقتر کند.
فضای کلی اثر بر شنیدن، پرسیدن و پاسخگرفتن استوار است. این ویژگی، ریتم مطالعه را نیز متفاوت میکند: لازم نیست کتاب را صرفاً برای رسیدن به یک نتیجه نهایی بخوانید؛ میتوانید هر گفتار را جداگانه بخوانید، در مضمون آن مکث کنید و سپس نسبتش را با بخشهای دیگر بسنجید. ارزش خواندن فیه مافیه در همین امکان بازگشت و تأمل دوباره است؛ زیرا بسیاری از سخنان کوتاه، در هر خوانش میتوانند در کنار پرسشها و دغدغههای متفاوت، معنای برجستهتری پیدا کنند.
نویسنده کتاب فیه مافیه
نام توفیق سبحانی بهعنوان نویسنده این کتاب آمده است. فیه مافیه در قالب مجموعه سخنان مولانا عرضه میشود و توجه اصلی آن به حفظ و ارائه گفتارهایی است که در محافل خصوصی و در پاسخ به پرسشهای حاضران بیان شدهاند. در این نسخه، افزودهشدن کلمات قصار و توجه به پیوندهای معنایی با مثنوی، به خواننده کمک میکند متن را با دقت بیشتری دنبال کند و جایگاه هر گفتار را در تجربه کلی مطالعه بسنجد.
رویکرد کتاب بر گفتار مستقیم و پاسخمحور استوار است. از همین رو، هنگام خواندن آن بهتر است به تغییر موقعیت سخن، نوع پرسش و مخاطب توجه کنید. چنین نگاهی، فیه مافیه را از مجموعهای از جملات پراکنده فراتر میبرد و آن را به تصویری از حضور مولانا در میان مخاطبانش نزدیک میکند؛ تصویری که در آن اندیشه، پرسش و پاسخ در کنار هم پیش میروند.
خرید کتاب فیه مافیه به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
این کتاب برای علاقهمندان به مولانا، ادبیات عرفانی و متون کلاسیک فارسی انتخابی مناسب است؛ بهخصوص اگر دوست دارید سخنان او را در قالبی گفتوگومحور و نزدیک به فضای مجلس بخوانید. کسانی که به پرسشهای فکری، پاسخهای تأملبرانگیز و کلمات قصار علاقه دارند نیز میتوانند از ساختار متنوع اثر لذت ببرند.
اگر در حال مطالعه مثنوی هستید و میخواهید برخی مطالب آن را از راه متنی همموضوع آسانتر دنبال کنید، فیه مافیه میتواند همراهی سودمند برای مطالعه شما باشد. همچنین اگر ترجیح میدهید کتابی را بخشبخش بخوانید، هر گفتار را جداگانه بررسی کنید و میان نکتههای کوتاه و بحثهای گستردهتر ارتباط برقرار سازید، این اثر با شیوه ارائه خود با انتظار شما هماهنگ خواهد بود.
در نهایت، از فیه مافیه نباید انتظار یک روایت پیوسته یا درسنامهای مرحلهبهمرحله داشته باشید. تجربه این کتاب بیشتر بر مکث در گفتارها، دنبالکردن پرسشها و کشف ارتباط میان سخنان استوار است. خواندن آن برای کسانی ارزشمندتر خواهد بود که با متون عرفانی با تأمل روبهرو میشوند و میخواهند مولانا را از خلال سخنان مستقیم، کلمات قصار و گفتوگوهای شکلگرفته در محافل خصوصی بهتر بشناسند.
