مطالعات فمینیستی فیلم اثر جانت مکیب

معرفی کتاب مطالعات فمینیستی فیلم

سینما فقط مجموعه‌ای از تصاویر و روایت‌ها نیست؛ شیوه نمایش زنان، شکل‌گیری میل و جایگاه تماشاگر نیز بخشی از معنای هر فیلم را می‌سازد. کتاب مطالعات فمینیستی فیلم نوشته جانت مک کیب، درآمدی فشرده و دقیق بر مسیری است که نقد فمینیستی فیلم از آغاز دهه هفتاد قرن بیستم تا امروز پیموده است.

این کتاب نشان می‌دهد مطالعات فمینیستی چگونه از یک رویکرد اثرگذار در نظریه فیلم و مطالعات سینمایی، به حوزه‌ای گسترده با پیوندهایی روشن با ساختارگرایی، پساساختارگرایی، روانکاوی، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، نظریه‌های پسااستعماری و مطالعات جنسیت تبدیل شده است. عنوان فرعی کتاب، «نوشتن زن در دل سینما»، بر یکی از دغدغه‌های اصلی آن تأکید دارد: بررسی چگونگی حضور، بازنمایی و فهم زن در فرهنگ سینمایی.

درباره کتاب مطالعات فمینیستی فیلم

جانت مک کیب در این اثر تاریخ و مباحث اصلی نظریه فمینیستی فیلم را از نخستین نوشته‌های مهم این حوزه تا بحث‌های متأخر دنبال می‌کند. نقطه آغاز این مسیر، انتشار آثاری چون «از تکریم تا تجاوز: رفتارشناسی زن در سینما» نوشته مالی هاسکل و «لذت بصری و سینمای روایی» نوشته لورا مالوی است؛ آثاری که به شکل‌گیری و گسترش نقد فمینیستی فیلم کمک کردند. کتاب، این جریان را مجموعه‌ای ثابت از ایده‌ها نمی‌داند، بلکه تغییرات، مناظره‌ها و منظرهای تازه آن را در طول زمان بررسی می‌کند.

رویکرد نویسنده دامنه متنوعی از نظریه‌ها و روش‌های خوانش را دربرمی‌گیرد. از خوانش‌های فرمالیستی و رویکردهای روانکاوانه گرفته تا بحث‌هایی که مطالعات فرهنگی، نظریه نژاد و نظریه کوییر به راه انداخته‌اند، همگی در شکل‌دادن به این حوزه سهم دارند. به این ترتیب، خواننده با رویکردی روبه‌رو می‌شود که فیلم را تنها از نظر داستان یا شخصیت‌ها نمی‌سنجد، بلکه به فرم، نگاه، قدرت، هویت و مناسبات اجتماعی نیز توجه می‌کند.

مسائل مورد بررسی کتاب به تولیدات فرهنگی و خود سینما محدود نمی‌شود. تماشاگر، میل، فانتزی و جنسیت نیز در کانون بحث قرار می‌گیرند. این موضوعات کمک می‌کنند بفهمیم تصویر زن چگونه ساخته می‌شود، نگاه سینمایی چه رابطه‌ای با میل و فانتزی دارد و تماشاگر چگونه در فرایند دیدن و معنا دادن به فیلم نقش پیدا می‌کند. کتاب در عین پرداختن به مفاهیم نظری، می‌کوشد پیوند آن‌ها را با تجربه سینمایی و با جایگاه اجتماعی و سیاسی تصاویر روشن کند.

اهمیت مطالعات فمینیستی فیلم در این است که معیارهای رایج نقد سینما را به پرسش می‌کشد و امکان دیدن لایه‌هایی را فراهم می‌کند که در خوانش‌های معمول کمتر دیده می‌شوند. این رویکرد، هم در نقد فیلم و هم در جریان فیلمسازی در سراسر جهان اثر گذاشته است. فیلم‌های آنیس واردا، شانتال آکرمن، تاد هاینز، لوکرسیا مارتل و سالی پاتر از نمونه‌هایی هستند که می‌توان آن‌ها را از منظر فمینیستی بررسی کرد. با این حال، کتاب به معرفی چند فیلم یا فیلمساز بسنده نمی‌کند؛ تمرکز اصلی آن ترسیم نقشه نظری این حوزه و توضیح مناقشه‌هایی است که آن را شکل داده‌اند.

مطالعات فمینیستی فیلم برای کسانی ارزشمند است که می‌خواهند نسبت میان سینما و جامعه را دقیق‌تر بررسی کنند. این اثر نشان می‌دهد نقد فیلم می‌تواند با مسائل اخلاقی و سیاسی پیوند داشته باشد و درک ما از بازنمایی، جنسیت و قدرت را تغییر دهد. نثر و ساختار کتاب، مباحث گسترده را در قالبی موجز عرضه می‌کند؛ بنابراین خواننده انتظار متنی دارد که هم تصویری کلی از تاریخ این رویکرد به دست دهد و هم او را با مفاهیم و بحث‌های مهم آن آشنا کند.

نویسنده کتاب مطالعات فمینیستی فیلم

جانت مک کیب، استاد مطالعات سینمایی، در این کتاب با نگاهی منظم و چندوجهی به نظریه فمینیستی فیلم می‌پردازد. او به‌جای محدود کردن بحث به یک مکتب یا روش، گستره نظریه‌های فمینیستی را از خوانش‌های فرمالیستی و روانکاوانه تا مباحث مطالعات فرهنگی، نظریه نژاد و نظریه کوییر دنبال می‌کند. نتیجه، روایتی است که تحول این حوزه را همراه با تنوع پرسش‌ها و پیوندهای فکری آن نشان می‌دهد.

شیوه مک کیب در این اثر، ترکیبی از دقت نظری و اختصار است. او موضوعاتی مانند تولید فرهنگی، تماشاگر، میل، فانتزی و جنسیت را در ارتباط با سینما بررسی می‌کند و به خواننده امکان می‌دهد این مفاهیم را در چارچوبی منسجم کنار هم ببیند. تمرکز نویسنده بر روند شکل‌گیری و دگرگونی مطالعات فمینیستی، کتاب را به مدخلی مناسب برای ورود جدی‌تر به نقد فمینیستی فیلم تبدیل می‌کند.

خرید کتاب مطالعات فمینیستی فیلم به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به نظریه فیلم، نقد سینما و تحلیل بازنمایی زنان علاقه دارید، مطالعات فمینیستی فیلم می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند بدانند سینما چگونه با جنسیت، میل، فانتزی و جایگاه تماشاگر ارتباط پیدا می‌کند و چرا نگاه فمینیستی توانسته بر شیوه فهم فیلم اثر بگذارد.

دانشجویان و علاقه‌مندان مطالعات سینمایی، مطالعات جنسیت، مطالعات فرهنگی و نظریه‌های اجتماعی نیز از نقشه مفهومی گسترده کتاب بهره می‌برند. اگر دنبال اثری هستید که تاریخ یک جریان فکری را از آغاز دهه هفتاد تا امروز پی بگیرد و هم‌زمان پیوند آن را با روانکاوی، ساختارگرایی، پساساختارگرایی، نظریه‌های پسااستعماری، نظریه نژاد و نظریه کوییر توضیح دهد، این کتاب چشم‌اندازی منسجم در اختیارتان می‌گذارد. در نهایت، مطالعات فمینیستی فیلم برای خواننده‌ای مناسب است که انتظار دارد سینما را فراتر از روایت ظاهری ببیند و درباره رابطه تصویر، قدرت، جنسیت و جامعه با دقت بیشتری فکر کند.