روایت اگزیستانسیالیسم سارتر در ایران اثر مرضیه ملکشاهی

معرفی کتاب روایت اگزیستانسیالیسم سارتر در ایران با تکیه بر نقش ترجمه و مترجمان

چگونه اندیشه‌های یک فیلسوف و نویسنده فرانسوی، در فضای فکری و اجتماعی ایران پیش از انقلاب ۱۳۵۷، به روایت‌ها و کاربردهای گوناگون راه یافت؟ کتاب «روایت اگزیستانسیالیسم سارتر در ایران با تکیه بر نقش ترجمه و مترجمان» نوشته مرضیه ملکشاهی، به همین پرسش می‌پردازد و مسیر شکل‌گیری و دگرگونی گفتمان اگزیستانسیالیسم سارتری را در ایران بررسی می‌کند.

این کتاب فقط درباره معرفی سارتر یا شرح مفاهیم اگزیستانسیالیسم نیست؛ بلکه به چگونگی انتقال، بازخوانی و استفاده از اندیشه‌های او در میان مترجمان و روشنفکران ایرانی توجه دارد. ترجمه در این روایت، کنشی صرفاً زبانی نیست، بلکه یکی از راه‌های مهم ورود اندیشه به بافت‌های سیاسی و اجتماعی به شمار می‌آید.

درباره کتاب روایت اگزیستانسیالیسم سارتر در ایران با تکیه بر نقش ترجمه و مترجمان

اگزیستانسیالیسم سارتری در ایران پیش از انقلاب، گفتمانی ثابت و یکدست نبود. این جریان در طول زمان تغییر کرد، در موقعیت‌های مختلف معناهای متفاوت یافت و گاه با تناقض‌هایی همراه شد. روشنفکران ایرانی، نویسندگان و مترجمان، هرکدام با توجه به دغدغه‌ها و اهداف خود، بخشی از چهره چندگانه سارتر را برجسته کردند.

در این کتاب، سارتر از زاویه‌های مختلفی دیده می‌شود: فیلسوفی که داستان و رمان می‌نویسد، داستان‌نویسی که با فلسفه پیوند دارد، روشنفکری غیرمارکسیست با گرایش‌های مارکسیستی، و اندیشمندی که در دوره‌ای از مارکسیسم فاصله می‌گیرد. همچنین چهره او به‌عنوان نظریه‌پردازی درگیر مسائل سیاسی و نویسنده‌ای امیدوار به آینده‌ای بهتر، در شکل‌گیری دریافت‌های گوناگون از اندیشه‌اش نقش دارد.

این چهره‌های متنوع نشان می‌دهند که چرا سارتر توانست توجه طیف‌های متفاوتی از روشنفکران ایرانی را جلب کند. هر گروه، متناسب با شرایط اجتماعی و سیاسی و در پی پاسخ به نیازهای فکری خود، بر جنبه‌ای خاص از آثار و مواضع او تمرکز کرد. در نتیجه، اگزیستانسیالیسم سارتری در ایران نه به‌صورت اندیشه‌ای کاملاً یکسان، بلکه در قالب روایت‌ها و برداشت‌های متعدد حضور پیدا کرد.

مرضیه ملکشاهی برای بازسازی این مسیر، بر نقش ترجمه و دیگر شکل‌های بازنویسی تکیه می‌کند. ترجمه‌ها و بازنویسی‌ها در این نگاه، تنها واسطه‌هایی برای انتقال متن نیستند؛ آن‌ها در چگونگی معرفی سارتر، انتخاب جنبه‌های برجسته اندیشه او و شکل‌گیری تصویری که از وی در فضای فکری ایران ساخته شد، اثرگذارند.

خواندن این اثر فرصتی است برای دنبال‌کردن رابطه میان فلسفه، ادبیات، ترجمه و روشنفکری. کتاب نشان می‌دهد که یک گفتمان چگونه در زمینه‌ای تازه بازتعریف می‌شود و چگونه معنا و کارکرد آن، در برخورد با شرایط اجتماعی و سیاسی، تغییر می‌کند. بنابراین، انتظار خواننده از این اثر باید روایتی تحلیلی از مواجهه با سارتر و اگزیستانسیالیسم او باشد، نه صرفاً معرفی زندگی یا آثار این متفکر.

تمرکز کتاب بر دوره پیش از انقلاب ۱۳۵۷، به این روایت محدوده‌ای تاریخی و مشخص می‌دهد. این محدوده کمک می‌کند خواننده مسیر معرفی و دریافت اگزیستانسیالیسم سارتری را در پیوند با فضای فکری آن دوره ببیند و نقش مترجمان و روشنفکران را در شکل‌دادن به این مواجهه بهتر درک کند.

نویسنده کتاب روایت اگزیستانسیالیسم سارتر در ایران با تکیه بر نقش ترجمه و مترجمان

مرضیه ملکشاهی در این کتاب به سراغ موضوعی می‌رود که در مرز میان تاریخ اندیشه، مطالعات ترجمه و بررسی روشنفکری قرار دارد. تمرکز او بر سرگذشت اگزیستانسیالیسم سارتری در ایران پیش از انقلاب است و از خلال این موضوع، به نقش مترجمان، روشنفکران و شکل‌های مختلف بازنویسی توجه می‌کند.

رویکرد نویسنده بر بررسی چگونگی مواجهه با یک گفتمان پیچیده و تغییرپذیر است. او به‌جای ارائه تصویری تک‌بعدی از سارتر، تنوع برداشت‌ها و اهدافی را دنبال می‌کند که در فرایند معرفی و بازخوانی اندیشه او در ایران شکل گرفتند. همین زاویه نگاه، کتاب را برای خوانندگانی که به مسیر انتقال و دگرگونی اندیشه‌ها علاقه دارند، خواندنی می‌کند.

خرید کتاب روایت اگزیستانسیالیسم سارتر در ایران با تکیه بر نقش ترجمه و مترجمان به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ روشنفکری ایران پیش از انقلاب، اگزیستانسیالیسم، اندیشه‌های سارتر و نقش ترجمه در انتقال جریان‌های فکری علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. اثر حاضر برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند بدانند یک اندیشه فلسفی چگونه از مسیر ترجمه وارد فضای فکری تازه‌ای می‌شود و در مواجهه با شرایط مختلف، صورت‌های گوناگون پیدا می‌کند.

این کتاب همچنین به علاقه‌مندان فلسفه، ادبیات، مطالعات ترجمه و تاریخ اجتماعی اندیشه پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که به رابطه میان نویسنده، مترجم، روشنفکر و زمینه سیاسی اجتماعی توجه دارند. اگر به‌دنبال اثری هستید که سارتر را نه فقط به‌عنوان یک فیلسوف یا نویسنده، بلکه به‌عنوان چهره‌ای چندوجهی در فرایند دریافت و بازتفسیر اندیشه بررسی کند، «روایت اگزیستانسیالیسم سارتر در ایران با تکیه بر نقش ترجمه و مترجمان» می‌تواند افق دقیق‌تری از این مواجهه پیش روی شما بگذارد.