کارخانه‌های مرگ اثر شلدون اچ. هریس

معرفی کتاب کارخانه‌های مرگ: جنگ بیولوژیک ژاپن، ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ و لاپوشانی آمریکا

چگونه ژاپن و آمریکا پس از پرل هاربر، هیروشیما و ناکازاکی توانستند به صلحی پایدار و رابطه‌ای سیاسی و اقتصادی ادامه‌دار برسند؟ کتاب کارخانه‌های مرگ: جنگ بیولوژیک ژاپن، ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ و لاپوشانی آمریکا نوشته شلدون اچ. هریس، برای پاسخ به این پرسش به بخشی کمتر دیده‌شده از تاریخ جنگ جهانی دوم می‌پردازد: آزمایش‌های سلاح‌های بیولوژیکی و شیمیایی ژاپن در منچوری و مناسباتی که پس از جنگ پیرامون این جنایت‌ها شکل گرفت.

این اثر تاریخی، موضوع را از زاویه اسناد، مدارک، مصاحبه‌ها و تحقیقات گسترده بررسی می‌کند و تصویری تکان‌دهنده از فعالیت‌های واحد ۷۳۱ ارتش کوانتونگ به دست می‌دهد. در مرکز روایت، هم جنایت‌های انجام‌شده بر اسیران و غیرنظامیان و هم تصمیم‌هایی قرار دارد که باعث شد بخشی از این واقعیت‌ها پنهان بماند.

درباره کتاب کارخانه‌های مرگ: جنگ بیولوژیک ژاپن، ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ و لاپوشانی آمریکا

شلدون اچ. هریس در این کتاب به فعالیت‌های واحد ۷۳۱ در فاصله سال‌های ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ می‌پردازد؛ واحدی که به رهبری ژنرال شیرو ایشی در منچوری فعالیت می‌کرد. آزمایش‌ها بر چند ده هزار اسیر و غیرنظامی چینی، مغول، کره‌ای و روس انجام شد و طیف متنوعی از سلاح‌های میکروبی و شیمیایی در این برنامه مورد استفاده قرار گرفت. محله پینگ فانگ در شهر هاربین، یکی از نقاط اصلی این روایت است.

موضوع کتاب فقط شرح خشونت یا بازگویی فهرستی از جنایت‌های جنگی نیست. اثر می‌کوشد نشان دهد چگونه پژوهش و تولید سلاح‌های بیولوژیکی می‌تواند در خدمت یک برنامه نظامی و توسعه‌طلبانه قرار گیرد و انسان‌ها را به ابزار آزمایش تبدیل کند. در این نگاه، تاریخ جنگ از سطح نبردهای شناخته‌شده فراتر می‌رود و به سازوکارهایی می‌رسد که در آن‌ها علم، قدرت نظامی و بی‌اعتنایی به جان انسان‌ها به هم پیوند می‌خورند.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، توجه هم‌زمان به دو سوی ماجراست: از یک سو ابعاد آزمایش‌ها و رنج قربانیان، و از سوی دیگر پیامدهای سیاسی این جنایت‌ها پس از پایان جنگ. هریس بررسی می‌کند که آمریکا برای دستیابی به سلاح‌های بیولوژیکی ژاپن و استفاده از تجربه‌های به‌دست‌آمده، چگونه در برابر این جنایت‌ها سکوت کرد و از حکومت ژاپن حفاظت و از عاملان آن مصونیت ایجاد کرد.

این بخش از کتاب، رابطه پس از جنگ میان دو کشور را از منظری متفاوت بازخوانی می‌کند. درگیری‌های نظامی، بمباران اتمی و دشمنی‌های دوران جنگ، تنها عناصر توضیح‌دهنده تاریخ بعدی نیستند؛ منافع سیاسی و نظامی نیز در شکل‌گیری سکوت، حفاظت و ادامه ارتباط میان ژاپن و آمریکا نقش دارند. کتاب با طرح این پیوند، خواننده را وادار می‌کند درباره معنای عدالت، مسئولیت دولت‌ها و ارزش حقیقت تاریخی دوباره فکر کند.

روایت کارخانه‌های مرگ بر پایه اسناد و مدارک باقی‌مانده، مصاحبه‌ها و تحقیقات شکل گرفته است. ازاین‌رو، کتاب به‌جای آنکه صرفاً بر توصیف‌های احساسی تکیه کند، تلاش دارد ابعاد برنامه جنگ بیولوژیک و لاپوشانی پس از آن را در چارچوبی مستند نشان دهد. با این حال، محتوای آن به دلیل شرح آزمایش‌های انسانی و پیامدهای مرگ‌بار سلاح‌های کشتار جمعی، برای خوانندگانی که با تاریخ خشونت‌های جنگی آشنایی ندارند، سنگین و تکان‌دهنده خواهد بود.

اهمیت این اثر در آن است که سکوت تاریخی را به موضوعی قابل بررسی تبدیل می‌کند. خواننده با مطالعه آن درمی‌یابد که پایان رسمی جنگ الزاماً به معنای آشکارشدن همه جنایت‌ها یا اجرای عدالت برای قربانیان نیست. از سوی دیگر، کتاب نشان می‌دهد که دستیابی به اطلاعات و فناوری نظامی چگونه می‌تواند بر تصمیم‌های سیاسی سایه بیندازد و روایت عمومی از گذشته را تغییر دهد.

نویسنده کتاب کارخانه‌های مرگ: جنگ بیولوژیک ژاپن، ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ و لاپوشانی آمریکا

شلدون اچ. هریس در این اثر به سراغ یکی از هولناک‌ترین و کمترپرداخته‌شده‌ترین موضوعات تاریخ جنگ می‌رود. رویکرد او بر کنار هم گذاشتن اسناد، مدارک، مصاحبه‌ها و تحقیقات استوار است تا هم فعالیت‌های واحد ۷۳۱ و هم رابطه آن با تصمیم‌های پس از جنگ را بررسی کند.

تمرکز نویسنده بر پیوند میان جنگ بیولوژیک، جنایت‌های جنگی، منافع سیاسی و پنهان‌ماندن حقیقت است. او با دنبال‌کردن این پیوند، کتابی تاریخی و مستند ارائه می‌دهد که خواننده را تنها با گذشته روبه‌رو نمی‌کند؛ بلکه درباره مسئولیت قدرت‌ها و پیامدهای سکوت در برابر جنایت نیز پرسش‌هایی جدی مطرح می‌سازد.

خرید کتاب کارخانه‌های مرگ: جنگ بیولوژیک ژاپن، ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ و لاپوشانی آمریکا به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ جنگ جهانی دوم، تاریخ ژاپن، منچوری و جنایت‌های جنگی علاقه دارید، این کتاب می‌تواند تصویری متفاوت از دوره‌ای شناخته‌شده در اختیارتان بگذارد. همچنین برای خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند درباره جنگ بیولوژیک، سلاح‌های میکروبی و شیمیایی و آزمایش‌های انسانی مطالعه کنند و از روایت‌های محدود به نبردهای نظامی فراتر بروند.

این اثر برای کسانی نیز جذاب است که رابطه سیاسی و اقتصادی پس از جنگ میان ژاپن و آمریکا را دنبال می‌کنند و می‌خواهند نقش منافع نظامی و سیاسی را در پنهان‌ماندن جنایت‌ها بررسی کنند. بااین‌حال، باید انتظار متنی جدی، مستند و از نظر موضوعی سنگین را داشته باشید؛ کتاب برای سرگرمی سبک نوشته نشده است. در نهایت، کارخانه‌های مرگ انتخابی مناسب برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر، پژوهش درباره جنایت‌های جنگی و آثاری است که میان حقیقت تاریخی، قدرت سیاسی و مسئولیت اخلاقی ارتباط برقرار می‌کنند.