بعضی زخم‌ها شعرها و طرح‌ها اثر الیاس علوی
معرفی کتاب بعضی زخم‌ها شعرها و طرح‌ها
اگر زخم‌های شخصی می‌توانستند به شعر و طرح تبدیل شوند، چه تصویری از جهان باقی می‌ماند؟ کتاب «بعضی زخم‌ها شعرها و طرح‌ها» با همین پرسش نانوشته به سراغ خواننده می‌آید؛ مجموعه‌ای از شعرها و تصویرهایی که تجربه‌ی جنگ، مهاجرت و دوری را در زبانی فشرده و اثرگذار دنبال می‌کند. الیاس علوی در این اثر از زخم‌هایی می‌گوید که فقط نشانه‌ی رنج نیستند، بلکه راهی برای به‌یاد آوردن مکان، زمان و آدم‌ها می‌شوند.
در بعضی شعرها صدای انسانی را می‌شنویم که میان فرارود، تهران، بلخ و کاشغر سرگردان است و از خود می‌پرسد دیگری کجاست. این جابه‌جایی جغرافیایی تنها تغییر نشانی نیست؛ حس تعلق و خاطره را نیز به حرکت درمی‌آورد. عنوان کتاب از ابتدا به مخاطب یادآوری می‌کند که با مجموعه‌ای روبه‌روست که شعر و طرح را کنار هم می‌نشاند تا رد یک زندگی پرفراز و فرود را ثبت کند.
درباره کتاب بعضی زخم‌ها شعرها و طرح‌ها
این مجموعه فضای خود را از دل تجربه‌هایی می‌سازد که در آن‌ها جنگ و مهاجرت از خاطره جدا نمی‌شوند. تصویر «طیاره‌ی زمان» در کنار حضور مردی با بمب در دل و بمب در دست، تصویری متراکم از زمانه‌ای پراضطراب است؛ زمانه‌ای که خشونت را هم در جهان بیرون و هم در درون انسان نشان می‌دهد. با این حال، شعرها به گزارش مستقیم رویدادها محدود نمی‌مانند و با فشردگی زبان، فضای ذهنی و عاطفی گوینده را پیش چشم خواننده می‌گذارند.
یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، پیوند میان زخم و یادآوری است. زخم در اینجا می‌تواند نشانه‌ی جنگ، غربت، جدایی یا زندانی بودن باشد؛ اما در سطح شعر به تصویری تبدیل می‌شود که گذشته و اکنون را به هم وصل می‌کند. عبارت «زندانی‌ای هستم که زندان‌بانش پوسیده است»، حس گرفتار بودن در ساختاری فرسوده را به شکلی موجز و تکان‌دهنده بیان می‌کند. خواننده در مواجهه با چنین تصویرهایی، هم با رنج فردی روبه‌رو می‌شود و هم سایه‌ی تاریخ و خشونت را احساس می‌کند.
در نتیجه، خواندن این کتاب بیشتر از دنبال کردن یک روایت خطی است. شعرها با برش‌های کوتاه، پرسش‌های ناگهانی و تصاویر چندلایه پیش می‌روند و مخاطب را به مکث و بازخوانی دعوت می‌کنند. طرح‌ها نیز در کنار کلمات، به تجربه‌ی کتاب بُعد دیداری می‌دهند؛ بنابراین اثر را می‌توان هم به‌عنوان مجموعه‌ای شعری و هم به‌عنوان مواجهه‌ای میان نوشتار و تصویر دنبال کرد.
نویسنده کتاب بعضی زخم‌ها شعرها و طرح‌ها
الیاس علوی شاعر و هنرمند افغان است؛ در روستای برغص، ولسوالی خدیر در ولایت دایکندی به دنیا آمد و در شش‌سالگی به دلیل جنگ‌های داخلی از افغانستان به ایران مهاجرت کرد. سال‌ها در مشهد زندگی کرد، سپس در سال ۱۳۸۴ به افغانستان بازگشت و مدتی در کابل ماند. این مسیر زندگی، از جابه‌جایی و رویارویی با مرزها شکل گرفته و شناخت او از غربت، جنگ و خاطره را در این مجموعه پررنگ می‌کند.
علوی اکنون ساکن استرالیاست و در رشته‌ی هنرهای زیبا از دانشگاه جنوب استرالیا در سال ۱۳۹۴ در مقطع کارشناسی ارشد فارغ‌التحصیل شد. نخستین مجموعه‌ی شعرش، «من گرگ خیالبافی هستم»، برگزیده‌ی جایزه‌ی شعر خبرنگاران شد و رتبه‌ی دوم جایزه‌ی ادبی قیصر امین‌پور را به دست آورد. مجموعه‌ی دوم او، «بعضی زخم‌ها»، در کابل منتشر شد و چاپ دوم آن در سال ۱۳۹۷ انتشار یافت. مجموعه‌ی سوم او، «حدود»، در سال ۱۳۹۶ منتشر شد و به چاپ دوم رسید.
خرید کتاب بعضی زخم‌ها شعرها و طرح‌ها به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به شعر معاصر با مضمون‌های جنگ، مهاجرت و غربت علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی قابل تأمل باشد. مخاطبانی که از شعرهای تصویری و زبان فشرده لذت می‌برند، در این مجموعه با متن‌هایی روبه‌رو می‌شوند که به جای توضیح دادن، تصویر می‌سازند و پرسش ایجاد می‌کنند. اگر به آثاری درباره‌ی افغانستان، تجربه‌ی آوارگی و اثر خشونت بر حافظه‌ی انسان گرایش دارید، فضای کتاب برایتان آشنا و درگیرکننده خواهد بود.
همچنین این اثر برای کسانی مناسب است که می‌خواهند رابطه‌ی شعر و طرح را در یک تجربه‌ی واحد ببینند. نباید انتظار روایتی سرراست یا پاسخ‌هایی قطعی به پرسش‌های کتاب داشته باشید؛ ارزش خواندن آن در همین مکث‌ها، ابهام‌ها و تصویرهایی است که پس از پایان هر شعر در ذهن باقی می‌مانند. در نهایت، «بعضی زخم‌ها شعرها و طرح‌ها» برای خواننده‌ای مناسب است که ادبیات را راهی برای لمس کردن خاطره، رنج و جست‌وجوی معنا می‌داند.
