عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها) اثر طاهره ایبد

معرفی کتاب عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها)

گاهی یک عنوان می‌تواند هم‌زمان حس بازی، قصه و کنجکاوی را در ذهن زنده کند. عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها) از همان عنوان‌هایی است که خواننده را با ترکیبی آهنگین و خیال‌انگیز روبه‌رو می‌کند؛ ترکیبی که از یک سو یادآور نام‌ها و عبارت‌های آشنا در فضای قصه‌های کودکانه است و از سوی دیگر، با افزودن «متل واره‌ها»، به ساختاری نزدیک به متل و روایت‌های کوتاه و بازیگوش اشاره دارد. طاهره ایبد در این اثر به قلمرو ادبیات کودک و نوجوان نزدیک می‌شود؛ قلمرویی که در آن موسیقی واژه‌ها، تخیل و لذت شنیدن و خواندن اهمیت فراوان دارد.

اگر به کتاب‌هایی علاقه دارید که عنوانشان از همان ابتدا پرسش‌هایی در ذهن ایجاد می‌کند، این اثر می‌تواند انتخابی قابل توجه باشد. نام «عمو زنجیرباف» در کنار «دزد پشت کوه قاف» فضایی سرشار از انتظار می‌سازد: چه نسبتی میان این دو تصویر وجود دارد؟ کوه قاف در این عنوان چه جایگاهی پیدا می‌کند؟ و متل‌واره‌ها چگونه این جهان زبانی را شکل می‌دهند؟ پاسخ این پرسش‌ها، بخشی از جذابیت مواجهه با کتاب است و خواننده را به کشف فضای اثر دعوت می‌کند.

درباره کتاب عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها)

این کتاب را می‌توان اثری در حوزه متل‌واره‌ها دانست؛ قالبی که بر ظرفیت‌های شفاهی، آهنگین و بازی‌محور زبان تکیه دارد. متل‌ها در فرهنگ قصه‌گویی، معمولاً با تکرار، ضرباهنگ و عبارت‌هایی همراه‌اند که شنیدن و به خاطر سپردنشان را دلنشین می‌کند. عنوان کتاب نیز با استفاده از نام‌هایی تصویری و آشنا، خواننده را به چنین تجربه‌ای نزدیک می‌کند؛ تجربه‌ای که در آن خود واژه‌ها و کنار هم نشستنشان، بخشی از لذت خواندن است.

عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها) قرار نیست صرفاً از مسیر توضیح مستقیم با مخاطب ارتباط برقرار کند. اهمیت چنین عنوانی در این است که زبان را به میدان بازی و تخیل تبدیل می‌کند. خواننده با عبارت‌هایی روبه‌رو می‌شود که می‌توانند تصویر بسازند، ریتم ایجاد کنند و ذهن را از یک موقعیت به موقعیتی دیگر ببرند. همین ویژگی، کتاب را برای مطالعه بلندخوانی، همراهی میان کودک و بزرگسال و لذت بردن از موسیقی کلمات مناسب می‌کند؛ بی‌آنکه جذابیت آن به یک برداشت واحد محدود شود.

در این اثر، واژه‌هایی مانند «دزد»، «کوه قاف» و «عمو زنجیرباف» بیش از آنکه فقط اطلاعاتی درباره یک ماجرا ارائه دهند، دروازه‌هایی برای ورود به جهان خیال‌اند. نام کتاب از مخاطب می‌خواهد با ذهنی آماده برای بازی‌های زبانی و تصویرهای قصه‌وار به سراغ آن برود. از سوی دیگر، عبارت «متل واره‌ها» انتظار خواندن متنی خشک و توضیحی را کم‌رنگ می‌کند و بر حال‌وهوای روایی، آهنگین و سرگرم‌کننده اثر تأکید می‌گذارد.

ارزش خواندن این کتاب می‌تواند در توجهی باشد که به رابطه میان زبان و تخیل نشان می‌دهد. کودکان از راه قصه و بازی با کلمات، با صداها، تکرارها و تصویرهای ذهنی ارتباط برقرار می‌کنند و بزرگسالان نیز فرصت می‌یابند ادبیات کودک را از زاویه‌ای زبانی و خلاقانه دنبال کنند. در واقع، این کتاب فقط برای دنبال کردن یک مسیر داستانی نیست؛ بلکه برای تجربه کردن حال‌وهوای متل‌وار و کشف امکان‌های زبان نیز خوانده می‌شود.

نویسنده کتاب عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها)

طاهره ایبد در شیراز به دنیا آمده و از سال‌های کودکی با کتاب و نوشتن انس گرفته است. نخستین جرقه جدی نویسندگی برای او زمانی شکل گرفت که در دوره مدرسه در مسابقه شعر شرکت کرد و برنده شد. پس از آن، نوشته‌ای برای مجله پیک فرستاد و چاپ شدن نامش در مجله، تجربه‌ای ماندگار برایش شد. این مسیر به‌تدریج جدی‌تر شد و او پیش از دریافت دیپلم، به‌عنوان مربی در کانون پرورش فکری مشغول به کار شد.

ایبد کارگاه داستان‌نویسی ناصر ایرانی را گذراند و نخستین کتابش، صالح، در سال ۱۳۶۳ در کانون منتشر شد. او پس از نوشتن چهار رمان و مجموعه داستان برای بزرگسالان، توجه بیشتری به ادبیات کودک و نوجوان نشان داد. حاصل این مسیر، نزدیک به هشتاد عنوان کتاب برای گروه‌های سنی کودک، نوجوان، خردسال و کودکان شش‌ماه تا سه‌سال است. در عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف نیز می‌توان این توجه به مخاطب کودک و ظرفیت‌های خلاقانه زبان را در مرکز تجربه خواندن قرار داد.

خرید کتاب عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب به خانواده‌هایی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات کودک، قصه‌های آهنگین و متن‌هایی با حال‌وهوای متل علاقه دارند. اگر می‌خواهید در کنار کودک خود کتابی بخوانید که عنوانش خیال‌انگیز باشد و امکان گفت‌وگو، تصویرسازی ذهنی و بازی با واژه‌ها را فراهم کند، عمو زنجیرباف و دزد پشت کوه قاف (متل واره‌ها) می‌تواند در فهرست انتخاب‌های شما قرار بگیرد.

مربیان و آموزگارانی که از بلندخوانی، تکرار عبارت‌ها و مشارکت دادن کودکان در تجربه شنیداری کتاب استفاده می‌کنند نیز می‌توانند به این اثر توجه کنند. همچنین خوانندگانی که آثار طاهره ایبد را دنبال می‌کنند و به نوشته‌های او برای گروه‌های مختلف سنی کودک و نوجوان علاقه‌مندند، با کتابی روبه‌رو می‌شوند که از همان عنوان، بر زبان و تخیل تأکید دارد. در نهایت، انتظار شما از این کتاب بهتر است تجربه متل‌واره‌ها، بازیگوشی زبانی و ورود به فضایی قصه‌وار باشد؛ نه صرفاً مطالعه متنی برای دریافت اطلاعات.