نمایشنامه‌های امروز سوئد ۲ (نلی زاکس هرگز به دریا نمی‌رسد/دد) اثر سارا استرید سبری

معرفی کتاب نمایشنامه‌های امروز سوئد ۲ (نلی زاکس هرگز به دریا نمی‌رسد/دد)

اگر تئاتر را راهی برای شنیدن صداهای خاموش، دیدن جهان‌های فروپاشیده و مواجهه با شکل‌های تازه روایت می‌دانید، نمایشنامه‌های امروز سوئد ۲ (نلی زاکس هرگز به دریا نمی‌رسد/دد) مجموعه‌ای قابل‌تأمل برای شماست. این کتاب با گردآوری آثاری از سارا استرید سبری و لولو امبله، مخاطب را به فضاهایی میان واقعیت، کابوس، خاطره و فروپاشی اجتماعی می‌برد؛ فضاهایی که در آن شخصیت‌های شکست‌خورده همچنان برای آزادی، زیستن و معنا تلاش می‌کنند.

این مجموعه تصویری از تنوع ادبیات نمایشی معاصر سوئد ارائه می‌دهد؛ ادبیاتی که از کلیشه‌های پیشین فاصله گرفته و به سراغ صداها، فرم‌ها و جهان‌های تازه رفته است. در این نمایشنامه‌ها، تئاتر تنها بازتاب رخدادهای بیرونی نیست، بلکه ذهن، خاطره، تنهایی و رؤیا را نیز به صحنه می‌آورد. نتیجه، تجربه‌ای چندلایه است که از خواننده می‌خواهد در کنار دنبال‌کردن موقعیت‌های نمایشی، به فضای روانی و نشانه‌های پنهان هر اثر نیز توجه کند.

درباره کتاب نمایشنامه‌های امروز سوئد ۲ (نلی زاکس هرگز به دریا نمی‌رسد/دد)

یکی از جهان‌های این مجموعه در بیمارستان روانی بکومبرگا شکل می‌گیرد؛ جایی که قرار است برای همیشه تعطیل شود. دختری برای دیدار پدرش، جیمی دارلینگ، به این مکان می‌آید؛ پدری که هم شور زندگی دارد و هم به مرگ گرایش نشان می‌دهد. این فضای جداافتاده، برای مدتی به خانه دوم دختر تبدیل می‌شود و برخی از بیماران به دوستان او بدل می‌شوند. نمایشنامه از همین موقعیت، رابطه پدر و دختر، مرزهای شکننده میان بیرون و درون و معنای تعلق را پیش می‌کشد.

در فضایی دیگر، مادر و دختری در خانه‌ای فرسوده میان ثروتمندان ایست همپتون، در ساحل اقیانوس اطلس، زندگی می‌کنند. خانه با رفت‌وآمد راکون‌ها و گربه‌ها و پرواز پرندگان دریایی از پنجره‌های شکسته، حال‌وهوایی متروک و رؤیایی دارد. بازدیدکننده تازه‌ای از راه نمی‌رسد و تنها آدم‌ها و خواب‌های گذشته در آن حضور دارند. این دو زن در قلمرو خود، آزاد و فرمانروا هستند؛ ستاره‌هایی در زندگی خویش، حتی اگر جهان اطرافشان نشانه‌های زوال را آشکار کرده باشد.

روایت دیگری در آسمان‌خراشی متروک در شهر دیترویت می‌گذرد؛ جایی که کارتر و ولادیمیر در آن گرفتارند. ولادیمیر از کارتر می‌خواهد به او برای مردن کمک کند. هم‌زمان، جک، برادر دوقلوی ولادیمیر، در بخش دیگری از شهر زندگی می‌کند؛ مردی که کارتر پیش‌تر با او بوده و از او فرزندی دارد، اما دیگر کودک را نمی‌بیند. بیرون از این روابط پیچیده، جهان آرام‌آرام به ویرانه تبدیل می‌شود و فروپاشی شهر با بحران عاطفی شخصیت‌ها درهم می‌آمیزد.

تنوع فضای این آثار، یکی از ویژگی‌های برجسته مجموعه است. از سکون گروتسک و حرکت آهسته در فضای «آندانته» تا واقع‌گرایی وهم‌آلود «کلکسیونر» و جهان ذهنی واخوردگان در «نلی زاکس هرگز به دریا نمی‌رسد»، هر نمایشنامه لحن و منطق نمایشی خاص خود را دنبال می‌کند. «دد» نیز با ملودرامی نامتعارف، تصویری متفاوت از پیوندهای انسانی و موقعیت‌های بحرانی پیش روی خواننده می‌گذارد.

در این کتاب، شخصیت‌ها به‌سادگی در قالب قهرمان یا قربانی جای نمی‌گیرند. آنان هم‌زمان اسیر و مقتدر، شکست‌خورده و ماندگارند. روابط خانوادگی، میل به مرگ، میل به زندگی، انزوا، فقدان و خاطراتی که از میان نمی‌روند، در کنار تصویر شهرها و خانه‌های رو به زوال قرار می‌گیرند. سبک آثار، میان واقعیت روزمره و فضای ذهنی و وهم‌آلود حرکت می‌کند و همین جابه‌جایی، خواندن نمایشنامه‌ها را به تجربه‌ای متفاوت از روایت‌های خطی و معمول تبدیل می‌کند.

ارزش این مجموعه فقط در معرفی چند متن نمایشی خلاصه نمی‌شود. نمایشنامه‌ها نشان می‌دهند تئاتر امروز چگونه می‌تواند صداهای حاشیه‌مانده و انسان‌های گرفتار در موقعیت‌های دشوار را به مرکز صحنه بیاورد. خواننده با آثاری روبه‌رو می‌شود که پاسخ‌های ساده ارائه نمی‌کنند، بلکه درباره آزادی، مسئولیت، عشق، خانواده و امکان زیستن در جهانی آسیب‌دیده پرسش می‌سازند.

نویسنده کتاب نمایشنامه‌های امروز سوئد ۲ (نلی زاکس هرگز به دریا نمی‌رسد/دد)

سارا استرید سبری و لولو امبله در این مجموعه از ظرفیت‌های متنوع نمایشنامه‌نویسی برای ساختن جهان‌هایی ناآرام، غریب و انسانی بهره می‌گیرند. در آثار گردآمده، شخصیت‌ها در موقعیت‌هایی افراطی قرار دارند؛ اما دغدغه‌هایشان از تجربه‌هایی قابل‌درک مانند تنهایی، دلبستگی، جدایی، خاطره و جست‌وجوی هویت سرچشمه می‌گیرد.

رویکرد نویسندگان به نمایشنامه، بر تقابل‌های روشن و نتیجه‌گیری‌های قطعی تکیه ندارد. آنان با کنار هم گذاشتن واقعیت اجتماعی، ذهنیت شخصیت‌ها، تصویرهای گروتسک و لحظه‌های ملودراماتیک، شکل‌هایی تازه برای روایت صحنه‌ای می‌آفرینند. به همین دلیل، خواننده علاوه بر داستان و گفت‌وگو، با فضاسازی و کیفیت تصویری متن‌ها نیز درگیر می‌شود؛ کیفیتی که می‌تواند برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی معاصر اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

خرید کتاب نمایشنامه‌های امروز سوئد ۲ (نلی زاکس هرگز به دریا نمی‌رسد/دد) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که به نمایشنامه‌های معاصر، ادبیات نمایشی سوئد و متن‌هایی با فضای روان‌شناختی و اجتماعی علاقه دارند. اگر به آثاری جذب می‌شوید که شخصیت‌های حاشیه‌ای، انسان‌های گرفتار و جهان‌های در حال فروپاشی را جدی می‌گیرند، این مجموعه می‌تواند انتخاب مناسبی برای مطالعه شما باشد.

همچنین اگر از روایت‌هایی با فضای وهم‌آلود، گروتسک، ملودرام نامتعارف و مرزهای مبهم میان واقعیت و رؤیا لذت می‌برید، در این کتاب با تنوعی از تجربه‌های نمایشی روبه‌رو خواهید شد. این اثر برای دانشجویان و علاقه‌مندان تئاتر نیز فرصتی فراهم می‌کند تا با نمونه‌هایی از صداهای تازه در نمایشنامه‌نویسی سوئد آشنا شوند و درباره رابطه متن، اجرا، ذهنیت و فضای اجتماعی بیشتر بیندیشند.

از این کتاب نباید انتظار روایتی ساده و کاملاً خطی داشت. بهتر است آن را با آمادگی برای مواجهه با سکوت، گسست، تصویرهای تکان‌دهنده و شخصیت‌هایی پیچیده بخوانید. نمایشنامه‌های امروز سوئد ۲ برای کسانی ارزشمند است که می‌خواهند ادبیات نمایشی را نه فقط به‌عنوان داستانی برای دنبال‌کردن، بلکه به‌عنوان تجربه‌ای فکری و حسی بخوانند.