از این طرف نگاه کن اثر علی خدایی

معرفی کتاب از این طرف نگاه کن

اگر یک تابلو در جنگل پیش روی چند حیوان قرار بگیرد، آیا همه آن‌ها یک تصویر واحد را خواهند دید؟ کتاب «از این طرف نگاه کن» نوشته و تصویرگری علی خدایی، داستانی تصویری و خلاقانه برای کودکان است که از یک ماجرای عجیب آغاز می‌شود: شیری در جنگل با تابلویی روبه‌رو می‌شود که هر حیوان در آن تصویر متفاوتی می‌بیند.

این کتاب کودک، سرگرمی و آموزش را در تجربه‌ای دیداری و مشارکتی کنار هم قرار می‌دهد. کودک هنگام ورق زدن صفحات، همراه حیوانات به تابلو نگاه می‌کند، تصویر مورد نظر هرکدام را جست‌وجو می‌کند و با پاسخ صفحه بعد، برداشت خود را می‌آزماید. به این ترتیب، خواندن کتاب فقط دنبال کردن یک داستان نیست؛ بلکه فرصتی برای دقت، کشف و گفت‌وگو درباره تفاوت نگاه‌هاست.

درباره کتاب از این طرف نگاه کن

ماجرا زمانی شکل می‌گیرد که حیوانات جنگل دور تابلویی ناشناخته جمع می‌شوند. هرکدام در این تصویر انتزاعی چیزی را می‌بیند که دیگری نمی‌تواند ببیند و با اطمینان درباره آن حرف می‌زند. با شنیدن نظرهای مختلف، حیوانات کم‌کم می‌توانند تصویرهایی را که پیش‌تر از چشمشان پنهان بوده است، در تابلو پیدا کنند. در پایان نیز می‌کوشند اثر را از نگاه زرافه ببینند.

ساختار کتاب کودک بر پایه همین جست‌وجوی تصویری شکل گرفته است. در هر صفحه، کودک باید به دنبال تصویری بگردد که یکی از حیوانات به آن اشاره می‌کند. اگر پیدا کردن پاسخ دشوار باشد، صفحه بعد راهنمایی لازم را در اختیار او می‌گذارد. این شیوه، کودک را بدون پیچیده کردن روایت، به مشاهده دقیق و مشارکت فعال دعوت می‌کند و باعث می‌شود تصاویر بخشی جدایی‌ناپذیر از داستان باشند.

موضوع اصلی کتاب، تفاوت برداشت انسان‌ها از واقعیت است. یک تصویر می‌تواند برای افراد مختلف معناهای گوناگونی داشته باشد؛ بنابراین آنچه ما می‌بینیم، لزوماً تنها برداشت ممکن نیست. «از این طرف نگاه کن» این مفهوم را با زبانی ساده و موقعیتی قابل لمس برای کودکان مطرح می‌کند، بی‌آنکه به توضیحی سنگین یا مستقیم نیاز داشته باشد.

در لایه‌ای دیگر، داستان درباره انعطاف‌پذیری، همدلی و تحمل نظر متفاوت است. حیوانات ابتدا هرکدام از نگاه خود به تابلو توجه می‌کنند، اما بعد با شنیدن دیدگاه دیگران، امکان دیدن تصویرهای تازه را پیدا می‌کنند. کتاب به کودک یادآوری می‌کند که دیگران قرار نیست همه‌چیز را از دریچه چشم او ببینند و نپذیرفتن یک نظر، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که برداشت خودش درست است.

ایده اثر شباهتی به حکایت فیل در خانه تاریک مولوی دارد؛ با این تفاوت که در این داستان، کودک نیز در کشف تصویرها سهم دارد. فضای جنگل، حضور حیوانات و رازآلود بودن تابلو، حال‌وهوایی سرگرم‌کننده می‌سازد و در کنار آن، زمینه‌ای برای صحبت درباره قضاوت، گفت‌وگو و درک نگاه دیگران فراهم می‌کند. این ترکیب، کتاب را برای خواندن همراه والدین و گفت‌وگو پس از هر صفحه مناسب می‌سازد.

«از این طرف نگاه کن» در هفدهمین دوره جایزه شهید غنی‌پور به‌عنوان اثر برگزیده کودک انتخاب شده و به زبان انگلیسی نیز ترجمه شده است. با این حال، ارزش تجربه کتاب فقط در این عنوان‌ها خلاصه نمی‌شود؛ جذابیت اصلی آن در پیوند میان داستان، تصویر و پرسشی است که کودک را وادار می‌کند دوباره نگاه کند: آیا چیزی را می‌بیند که دیگران نمی‌بینند؟

نویسنده کتاب از این طرف نگاه کن

علی خدایی نویسنده و تصویرگر کتاب «از این طرف نگاه کن» است. او در این اثر، روایت را به‌گونه‌ای پیش می‌برد که تصویر فقط همراه متن نباشد، بلکه خودش میدان اصلی کشف و فهم داستان شود. حیوانات با نگاه‌های متفاوتشان، امکان‌های گوناگون دیدن یک تابلو را نشان می‌دهند و کودک در مسیر داستان، هم‌زمان با دنبال کردن ماجرا، در مشاهده و تفسیر تصویرها مشارکت می‌کند.

تمرکز علی خدایی بر تجربه دیداری کودک و طرح مفاهیمی مانند همدلی و پذیرش تفاوت، به کتاب لحنی ساده و آموزنده می‌دهد. پیام اثر مستقیم و شعاری نیست؛ کودک آن را از دل رفتار حیوانات، جست‌وجوی تصویرها و تلاش آن‌ها برای دیدن از نگاه دیگری دریافت می‌کند.

خرید کتاب از این طرف نگاه کن به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای کودکانی پیشنهاد می‌شود که در آستانه ورود به اجتماع قرار دارند و در حال آموختن گفت‌وگو، همکاری و پذیرفتن تفاوت‌های میان خود و دیگران هستند. اگر به‌دنبال کتابی تصویری هستید که هم سرگرم‌کننده باشد و هم کودک را به دقت در جزئیات و کشف پاسخ‌ها ترغیب کند، «از این طرف نگاه کن» انتخابی مناسب است.

والدین می‌توانند هنگام خواندن، از کودک بپرسند هر حیوان چه چیزی در تابلو دیده است و آیا او نیز همان تصویر را پیدا می‌کند یا نه. سپس می‌توانند درباره این موضوع گفت‌وگو کنند که چرا چند نفر ممکن است از یک واقعیت، برداشت‌های متفاوتی داشته باشند. این همراهی، تجربه خواندن را به فرصتی برای تمرین همدلی، انعطاف‌پذیری و تحمل دیدگاه‌های گوناگون تبدیل می‌کند.

خوانندگان این اثر باید انتظار داستانی کوتاه و تصویری با معمایی دیداری، فضای جنگل و پیام آموزشی روشن را داشته باشند؛ کتابی که کودک را تماشاگر منفعل نگه نمی‌دارد و او را به جست‌وجو در هر صفحه فرا می‌خواند. برای همین، این اثر می‌تواند هدیه‌ای سرگرم‌کننده و آموزنده برای کودکان باشد و زمینه‌ای طبیعی برای گفت‌وگو درباره نگاه‌های متفاوت فراهم کند.