من روی دستم می‌ایستم (کانون‌پرورش‌فکری) # اثر علی خدایی

معرفی کتاب من روی دستم می‌ایستم (کانون‌پرورش‌فکری) #

اگر گاهی یک تصویر بیش از چندین جمله حرف برای گفتن داشته باشد، کتاب «من روی دستم می‌ایستم (کانون‌پرورش‌فکری) #» نمونه‌ای روشن از همین تجربه است. علی خدایی این اثر را به‌صورت تصویری و بدون کلمه طراحی و تصویرگری کرده است؛ بنابراین مسیر خواندن آن از میان جمله‌ها نمی‌گذرد، بلکه از تماشای نشانه‌ها، شکل‌ها و ارتباط میان تصویرها ساخته می‌شود.

این کتاب برای کودکان بالاتر از چهار سال، فرصتی فراهم می‌کند تا با نگاه‌کردن، دقت‌کردن و کشف‌کردن، به روایت دست پیدا کنند. در اینجا کودک فقط دریافت‌کننده داستان نیست؛ او در شکل‌گیری معنا نقش دارد و می‌تواند از تصاویر، برداشت و روایت خودش را بسازد.

درباره کتاب من روی دستم می‌ایستم (کانون‌پرورش‌فکری) #

«من روی دستم می‌ایستم» با الهام از داستان «فیل در تاریکی» در مثنوی معنوی شکل گرفته است. این الهام، کتاب را به روایتی دیداری تبدیل می‌کند که به‌جای توضیح‌دادن مستقیم، از تصویرها برای طرح نشانه‌ها و پیش‌بردن روایت بهره می‌گیرد. مخاطب با ورق‌زدن کتاب و کنار هم گذاشتن آنچه می‌بیند، به‌تدریج درباره ارتباط تصاویر و معنایی که می‌توانند داشته باشند، فکر می‌کند.

ویژگی اصلی این اثر، بی‌کلمه‌بودن آن است. نبود متن نوشتاری به معنای نبود داستان نیست؛ برعکس، تصویرها مخاطب را به مشارکت دعوت می‌کنند. هر نشانه دیداری می‌تواند بخشی از یک موقعیت یا رویداد را روشن کند و در کنار نشانه‌های دیگر، امکان رسیدن به یک روایت را به وجود آورد. گاهی این نشانه‌ها ساده‌اند و گاهی برای فهم ارتباطشان به دقت بیشتری نیاز دارند.

کتاب تصویری بدون کلمه، کودک را با بخشی مهم از هنرهای تصویری تجسمی روبه‌رو می‌کند. در این تجربه، رنگ، شکل، ترکیب و رابطه میان عناصر دیداری اهمیت پیدا می‌کنند و نگاه‌کردن به فعالیتی فعال تبدیل می‌شود. کودک می‌آموزد که برای فهمیدن یک تصویر، فقط به نخستین برداشت بسنده نکند و از کنار هم قرار دادن جزئیات، معنایی تازه بسازد.

این شیوه، مرز میان دیدن و خواندن را کمرنگ می‌کند. مخاطب به‌جای آنکه روایت را آماده دریافت کند، در روند کشف آن حضور دارد. ممکن است یک کودک از تصاویر، داستانی متفاوت با کودک دیگر برداشت کند و همین تفاوت، بخشی از ظرفیت کتاب باشد. معنا در تعامل میان اثر و مخاطب شکل می‌گیرد؛ به همین دلیل، این کتاب را می‌توان اثری مشارکتی و تعاملی دانست.

از سوی دیگر، کتاب فرصت گفت‌وگو میان کودک و بزرگسال را نیز بیشتر می‌کند. هنگام تماشای تصاویر، می‌توان درباره آنچه دیده می‌شود، ارتباط نشانه‌ها و روایتی که از کنار هم قرار گرفتن تصویرها ساخته می‌شود، صحبت کرد. در چنین گفت‌وگویی پاسخ واحدی از پیش تعیین نمی‌شود؛ مهم آن است که کودک با دقت نگاه کند، درباره برداشت خود حرف بزند و برای روایتش دلیل تصویری پیدا کند.

نویسنده کتاب من روی دستم می‌ایستم (کانون‌پرورش‌فکری) #

علی خدایی پدیدآورنده این اثر است و طراحی و تصویرگری کتاب را نیز انجام داده است. حضور هم‌زمان او در جایگاه نویسنده، طراح و تصویرگر، کتاب را بر زبان تصویر استوار کرده است؛ زبانی که در آن روایت نه با توضیح‌های نوشتاری، بلکه با سازمان‌دهی دیداری اثر پیش می‌رود.

رویکرد علی خدایی در این کتاب، مخاطب را به تماشای منفعلانه محدود نمی‌کند. او با تکیه بر تصویرهای ساده و پیچیده و پیوندی که میان آن‌ها ایجاد می‌شود، زمینه‌ای برای کشف معنا فراهم می‌آورد. نتیجه، اثری است که خواننده یا بیننده باید در کامل‌کردن روایت آن سهم داشته باشد و با نگاه خود، مسیر داستان را دنبال کند.

خرید کتاب من روی دستم می‌ایستم (کانون‌پرورش‌فکری) # به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای کودکان بالاتر از چهار سال پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کودکانی که از تماشای کتاب‌های تصویری، کشف جزئیات و ساختن داستان با کمک تخیل خود لذت می‌برند. اگر به‌دنبال اثری هستید که کودک را به پرسیدن، حدس‌زدن و روایت‌کردن تشویق کند، بی‌کلمه‌بودن این کتاب می‌تواند تجربه‌ای متفاوت از مطالعه معمول فراهم کند.

خرید «من روی دستم می‌ایستم (کانون‌پرورش‌فکری) #» برای خانواده‌ها و مربیانی نیز مناسب است که می‌خواهند هنرهای تصویری را در قالبی قابل‌تجربه به کودک معرفی کنند. این اثر به کودکان امکان می‌دهد نشانه‌های دیداری را بررسی کنند و بدون وابستگی به متن، از تصاویر به معنا برسند. بنابراین انتظار شما باید تجربه‌ای تعاملی و اکتشافی باشد، نه داستانی که همه جزئیات آن با کلمه توضیح داده شده است.

اگر به کتاب‌های تصویری بدون کلمه، روایت‌های دیداری و آثاری با الهام از ادبیات مثنوی معنوی علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی برای تماشای دقیق و گفت‌وگوی مشترک باشد. ارزش خواندن آن در همین مشارکت شکل می‌گیرد: هر بار ورق‌زدن می‌تواند فرصتی برای دیدن نشانه‌ای تازه، ساختن ارتباطی تازه و شنیدن روایتی باشد که کودک با زبان خودش تعریف می‌کند.