شناخت از نظر قرآن اثر مرتضی مطهری

معرفی کتاب شناخت از نظر قرآن

شناخت و معرفت از بنیادی‌ترین پرسش‌هایی است که انسان در مسیر فهم جهان، خود و حقیقت با آن روبه‌رو می‌شود. کتاب شناخت از نظر قرآن نوشته مرتضی مطهری، این مسئله را از منظر قرآن بررسی می‌کند و می‌کوشد جایگاه شناخت را در اندیشه دینی و در گفت‌وگو با پرسش‌های فلسفی روشن سازد. این اثر، جلد اول مجموعه معارف قرآن است و متن ۹ جلسه از درس‌های استاد مطهری را دربرمی‌گیرد.

اهمیت کتاب در این است که موضوعی نظری را در قالب درس‌گفتارهایی منسجم و قابل پیگیری مطرح می‌کند. خواننده با اثری روبه‌روست که از یک سو به مسئله معرفت توجه دارد و از سوی دیگر، فضای فکری جامعه ایران در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ را نیز بازتاب می‌دهد؛ سال‌هایی که بحث‌های فکری و تحولات اجتماعی در کنار یکدیگر جریان داشتند.

درباره کتاب شناخت از نظر قرآن

محور اصلی کتاب، تحلیل مسئله شناخت از دیدگاه قرآن است؛ مسئله‌ای که در دوران معاصر توجه دانشمندان و فلاسفه را به خود جلب کرده است. مرتضی مطهری در این درس‌ها به سراغ این پرسش می‌رود که شناخت چه جایگاهی در فهم انسان از واقعیت دارد و چگونه می‌توان این موضوع را در چارچوب نگاه قرآنی دنبال کرد. بنابراین، کتاب صرفاً گزارشی درباره معرفت نیست، بلکه تلاشی برای طرح این بحث در پیوند با معارف قرآن به شمار می‌آید.

این اثر حاصل درس‌هایی است که در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ در حوزه علمیه قم، در حسینیه ارگ، ارائه شده‌اند. درس «معارف قرآن» قرار بود موضوعات متعددی را دنبال کند؛ از شناخت از نظر قرآن و جامعه و تاریخ در قرآن گرفته تا مباحثی مانند قرآن در قرآن، خدا در قرآن و معاد در قرآن. با این حال، در پی شرایط آن دوره و آغاز مرحله‌ای تازه از نهضت اسلامی، تدریس‌ها تا نیمه نخست سال ۱۳۵۷ ادامه پیدا کرد و از میان این موضوعات، دو بحث «شناخت از نظر قرآن» و «جامعه و تاریخ در قرآن» تدریس شد.

ساختار کتاب، فضای یک کلاس جدی و علمی را پیش چشم خواننده می‌گذارد. این درس‌ها در دوره‌ای شکل گرفتند که استاد مطهری در کنار فعالیت‌های فکری و مسئولیت‌های اجتماعی خود، برای تقویت حوزه علمیه قم نیز به تدریس می‌پرداخت. استقبال از درس‌های او چشمگیر بود؛ اما او با تأکید بر ارزیابی سطح علمی، امتحان و تکلیف، می‌کوشید کلاس را به کانونی جدی برای آموزش و بحث تبدیل کند. این رویکرد در کیفیت و حال‌وهوای درس‌گفتارهای کتاب نیز بازتاب دارد.

شناخت از نظر قرآن برای کسانی ارزشمند است که می‌خواهند با نگاهی تحلیلی به مفهوم معرفت در اندیشه اسلامی نزدیک شوند. کتاب، هم موضوعی فلسفی را دنبال می‌کند و هم آن را در فضای معارف قرآن قرار می‌دهد؛ از همین رو مطالعه آن می‌تواند فرصتی برای تأمل درباره رابطه شناخت، انسان و حقیقت فراهم کند. خواننده نباید انتظار اثری داستانی یا آموزشی با تمرین‌های گام‌به‌گام داشته باشد؛ این کتاب مجموعه‌ای از درس‌های فکری است که خواندن دقیق و مکث بر استدلال‌ها را می‌طلبد.

نویسنده کتاب شناخت از نظر قرآن

مرتضی مطهری، روحانی شیعه، استاد فلسفه اسلامی، کلام اسلامی و تفسیر قرآن بود. او پیش از انقلاب ۱۳۵۷، استاد دانشکده الهیات دانشگاه تهران بود و پس از انقلاب به ریاست شورای انقلاب منصوب شد. مطهری از نظریه‌پردازان نظام جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رفت و در هدایت انقلاب اسلامی در کنار امام خمینی مسئولیت داشت.

مسیر علمی و آموزشی او با حوزه علمیه قم پیوندی طولانی داشت. مطهری پس از ۱۵ سال اقامت و تحصیل در قم، در سال ۱۳۳۱ به تهران مهاجرت کرد؛ اما از سال ۱۳۵۵، به‌دنبال درخواست جمعی از فضلای حوزه و دعوت امام خمینی، چند روز در هفته در قم به تدریس پرداخت. در این دوره، درس‌هایی در زمینه فلسفه، از جمله قوه و فعل و فلسفه هگل، و همچنین حکومت اسلامی و معارف قرآن ارائه کرد. شناخت از نظر قرآن بخشی از همین دوره آموزشی و فکری است و روش او را در پیوند دادن بحث‌های فلسفی با پرسش‌های قرآنی نشان می‌دهد.

خرید کتاب شناخت از نظر قرآن به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به فلسفه اسلامی، کلام اسلامی و تفسیر قرآن علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه‌ای جدی درباره مسئله شناخت باشد. همچنین دانشجویان و علاقه‌مندان به اندیشه مرتضی مطهری، مباحث معرفت‌شناسی و مجموعه معارف قرآن، از ساختار درس‌گفتاری و موضوع اصلی آن بهره خواهند برد.

این کتاب برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال بررسی یک پرسش بنیادین در چارچوب قرآن هستند و از آثاری با فضای تحلیلی و آموزشی استقبال می‌کنند. اگر مطالعه درباره رابطه انسان با معرفت و واقعیت برای شما جذاب است، شناخت از نظر قرآن می‌تواند نقطه شروعی برای ورود به بحث‌های گسترده‌تر معارف قرآن باشد. در نهایت، این اثر برای کسانی مناسب‌تر است که با حوصله می‌خوانند، استدلال‌ها را دنبال می‌کنند و می‌خواهند در کنار موضوع اصلی کتاب، با بخشی از فضای فکری حوزه علمیه قم در سال‌های پیش از انقلاب نیز آشنا شوند.