امپراتوری، بیست سال بعد (به انضمام شماری از مصاحبه‌های اخیر) اثر مایکل هارت

معرفی کتاب امپراتوری، بیست سال بعد (به انضمام شماری از مصاحبه‌های اخیر)

جهانی‌شدن فقط مجموعه‌ای از مبادلات اقتصادی یا ارتباطات فرهنگی نیست؛ این فرایند، شکل نظم سیاسی و اجتماعی جهان را نیز دگرگون کرده است. کتاب «امپراتوری، بیست سال بعد (به انضمام شماری از مصاحبه‌های اخیر)» نوشته مایکل هارت و آنتونیو نگری، به سراغ همین دگرگونی می‌رود و می‌پرسد در جهانی که شبکه‌های تولید، ارتباط و کنش اجتماعی از مرزهای ملی فراتر رفته‌اند، قدرت چگونه سازمان می‌یابد.

این اثر ادامه‌ای بر بحث‌های کتاب «امپراتوری» است؛ اثری که در سال ۲۰۰۰ تحلیلی از نظم سیاسی در حال شکل‌گیری جهانی‌شدن ارائه کرد. نویسندگان، حدود دو دهه بعد، با توجه به رخدادها و تحولات دو دهه نخست قرن بیست‌ویکم، وضعیت جهان را دوباره بررسی می‌کنند. عنوان کتاب نیز به همین فاصله زمانی و بازنگری در مسئله‌ای اشاره دارد که همچنان یکی از مناقشه‌برانگیزترین موضوعات اندیشه سیاسی معاصر است.

درباره کتاب امپراتوری، بیست سال بعد (به انضمام شماری از مصاحبه‌های اخیر)

کتاب در چهار بخش تنظیم شده و هر بخش به جنبه‌ای از وضعیت جهانی اختصاص دارد. بخش نخست بر تضاد میان شیوه حکمرانی و شیوه تولید در روند جهانی‌شدن تمرکز می‌کند. از نگاه نویسندگان، حکمرانی امپراتوری بر سلسله‌مراتبی طولی و متمرکز است، اما تولید جهانی در قالب شبکه‌ای افقی و غیرمتمرکز پیش می‌رود. همین تفاوت، تنشی اساسی میان ساختار قدرت و سازمان تولید ایجاد می‌کند؛ تنشی که برای فهم نظم جهانی جدید اهمیت دارد.

در بخش دوم، مسئله کثرت افراد و ملت‌ها در امپراتوری بررسی می‌شود. هارت و نگری بر تکینگی و فردیت هر انسان تأکید دارند و نشان می‌دهند که افراد، با خواسته‌ها و امیال متفاوت، صرفاً اجزای یک توده یکسان نیستند. این تفاوت‌ها می‌توانند در شکل‌های گوناگون کنش جمعی و جنبش‌های اعتراضی آشکار شوند. بنابراین، مطالعه جامعه جهانی فقط با تمرکز بر قدرت‌های مرکزی یا ساختارهای کلان کامل نمی‌شود؛ تجربه و کنش افراد و ملت‌ها نیز بخشی از این تصویر است.

بخش سوم به مفهوم «امر مشترک و عام» می‌پردازد. نویسندگان این مفهوم را دسترسی همگانی به برخی منابع مادی و غیرمادی می‌دانند و آن را در برابر امر خصوصی و امر عمومی، یعنی دو شکل دیگر مالکیت، قرار می‌دهند. در این نگاه، امر مشترک فقط یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه می‌تواند پایه‌ای برای سازمان‌یابی اجتماعی باشد. بحث کتاب از خواننده می‌خواهد نسبت خود را با مالکیت، دسترسی همگانی و شیوه‌های شکل‌گیری زندگی اجتماعی دوباره بررسی کند.

در بخش پایانی، مسیر گذار از وضعیت بحرانی و اسفبار جهان به شکلی تازه از دموکراسی مطرح می‌شود. نویسندگان راه‌های مختلفی را برای به چالش کشیدن قدرت‌های مرکزی پیشنهاد می‌کنند؛ راه‌هایی که همیشه نیز بدون خشونت نیستند. در کنار این بحث، کتاب به تغییرات سیاسی پیرامون جهانی‌شدن توجه دارد: از زوال نظم بین‌المللی لیبرال و زیر سؤال رفتن نقش نهادهای فراملی گرفته تا بازگشت شعار حاکمیت ملی، منازعات اقتصادی، مخالفت با نخبگان جهان‌وطن و افزایش نژادپرستی و خشونت علیه مهاجران. این رویکرد، کتاب را به متنی برای بررسی رابطه جهانی‌شدن، قدرت، دموکراسی و تغییرات اجتماعی تبدیل می‌کند.

خواندن این اثر مستلزم آن است که جهانی‌شدن را پدیده‌ای یک‌دست و پایان‌یافته تصور نکنیم. کتاب به‌جای ارائه تصویری ساده از جهان، تعارض میان تمرکز قدرت و شبکه‌ای‌شدن تولید، میان فردیت و سازمان جمعی، و میان مالکیت خصوصی، عمومی و مشترک را پیش می‌کشد. به همین دلیل، مخاطب با متنی تحلیلی و بحث‌برانگیز روبه‌روست که می‌تواند زمینه‌ای برای بازاندیشی در بحران‌های سیاسی و اجتماعی معاصر فراهم کند.

نویسنده کتاب امپراتوری، بیست سال بعد (به انضمام شماری از مصاحبه‌های اخیر)

مایکل هارت و آنتونیو نگری این کتاب را به‌صورت مشترک نوشته‌اند و بحث خود را بر جهانی‌شدن، نظم سیاسی جهانی، امپراتوری، امر مشترک، دموکراسی و تغییرات اجتماعی بنا کرده‌اند. شیوه آن‌ها در این اثر، بررسی هم‌زمان ساختارهای قدرت و نیروهای اجتماعی است: از یک سو حکمرانی متمرکز و قدرت‌های مرکزی را تحلیل می‌کنند و از سوی دیگر، بر تکینگی افراد، کثرت ملت‌ها و جنبش‌های اعتراضی تأکید دارند. همین پیوند میان تحلیل نظری و توجه به کنش‌های اجتماعی، به کتاب رویکردی انتقادی و مسئله‌محور می‌دهد. مصاحبه‌های اخیرِ ضمیمه نیز در امتداد همین گفت‌وگو درباره وضعیت جهان و پیامدهای جهانی‌شدن قرار می‌گیرند.

خرید کتاب امپراتوری، بیست سال بعد (به انضمام شماری از مصاحبه‌های اخیر) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به کتاب‌های علوم انسانی و اندیشه سیاسی علاقه دارید و می‌خواهید جهانی‌شدن را فراتر از یک روند اقتصادی بررسی کنید، این اثر می‌تواند انتخابی متناسب با دغدغه‌های شما باشد. کتاب به‌ویژه برای دانشجویان علوم انسانی و خوانندگانی مناسب است که درباره نظم سیاسی جهانی، دموکراسی، مالکیت، قدرت مرکزی و تغییرات اجتماعی مطالعه می‌کنند.

این کتاب را به کسانی پیشنهاد می‌کنیم که از متن‌های تحلیلی و نظری درباره رابطه فرد و جامعه، جنبش‌های اعتراضی و شکل‌های گوناگون سازمان‌یابی اجتماعی لذت می‌برند. اگر به‌دنبال اثری هستید که هم ساختارهای جهانی قدرت را بررسی کند و هم امکان گذار به شکلی تازه از دموکراسی را به بحث بگذارد، «امپراتوری، بیست سال بعد» انتظار شما را از یک مطالعه جدی درباره جهانی‌شدن برآورده می‌کند. در نهایت، باید انتظار خوانشی چالش‌برانگیز، انتقادی و پرسش‌محور را داشته باشید؛ خوانشی که پاسخ‌های ساده را کنار می‌گذارد و شما را به بازنگری در نظم سیاسی و اجتماعی جهان دعوت می‌کند.