گنجینهٔ آثار نمایشی دوران قاجار ۱ (تمثیل عروس و داماد) اثر مولیر

معرفی کتاب گنجینهٔ آثار نمایشی دوران قاجار ۱ (تمثیل عروس و داماد)

پشت عنوان «تمثیل عروس و داماد» نمایشی از مولیر قرار دارد که مسیر پرفرازونشیبی را از زبان فرانسوی تا ترجمه فارسی پشت سر گذاشته است. این اثر با تکیه بر قالب نمایشنامه و فضای کمدی، مخاطب را با موقعیتی درباره عروس، داماد و سردرگمی‌های برخاسته از آن روبه‌رو می‌کند؛ موقعیتی که در عین برخورداری از ظرفیت طنز، امکان توجه به رفتارها و دشواری‌های اجتماعی را نیز فراهم می‌سازد.

کتاب حاضر نخستین جلد از مجموعه «گنجینهٔ آثار نمایشی دوران قاجار» است و ترجمه‌ای فارسی از نمایشنامه «George Dandin» اثر ژان باتیست پوکلن، مشهور به مولیر، به شمار می‌آید.

درباره کتاب گنجینهٔ آثار نمایشی دوران قاجار ۱ (تمثیل عروس و داماد)

«تمثیل عروس و داماد» فقط یک متن نمایشی با موضوعی خانوادگی نیست؛ این کتاب نمونه‌ای از جابه‌جایی و بازآفرینی آثار نمایشی در مسیر میان چند زبان و فرهنگ است. نمایشنامه ابتدا در سال ۱۸۶۳ میلادی از زبان فرانسوی به ترکی ترجمه شد و پس از آن، میرزا جعفر قراچه‌داغی آن را به فارسی برگرداند. همین پیشینه، اثر را در پیوند با تاریخ ترجمه و نمایش در ایران قرار می‌دهد و خواندن آن را برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی دوره قاجار جذاب‌تر می‌کند.

عنوان فارسی اثر، یعنی «تمثیل عروس و داماد»، در کنار عنوان دیگری که برای آن به کار رفته، «ژرژ داندن یا شوهر سردرگم»، فضای کلی نمایشنامه را پیش چشم خواننده می‌گذارد. در این اثر، موقعیت نمایشی بر رابطه عروس و داماد و پیامدهای سردرگمی در زندگی زناشویی استوار است. با این حال، ارزش کتاب تنها در طرح یک موقعیت خانوادگی خلاصه نمی‌شود؛ زیرا مولیر در آثار کمدی خود به مشکلات اجتماعی نیز می‌پرداخت و از نمایش برای بازتاب رفتارها و مسائل جامعه استفاده می‌کرد.

خواندن این نمایشنامه فرصتی است برای دنبال‌کردن طنز در کنار نگاه اجتماعی. مخاطب می‌تواند به این نکته توجه کند که چگونه یک موقعیت نمایشی، هم امکان سرگرم‌کردن دارد و هم زمینه‌ای برای تأمل درباره روابط انسانی و دشواری‌های اجتماعی فراهم می‌آورد. متن، به‌جای آن‌که مانند یک روایت توضیحی صرف پیش برود، بر ظرفیت‌های گفت‌وگو، موقعیت و اجرا تکیه دارد؛ بنابراین تجربه آن برای کسانی که به نمایشنامه‌خوانی و ادبیات نمایشی علاقه دارند، با خواندن یک داستان معمولی تفاوت خواهد داشت.

این ترجمه به کوشش و با مقدمه فرید مرادی و ثمین بزرگمند در فروردین ۱۴۰۰، در مجموعه «گنجینهٔ آثار نمایشی دوران قاجار» منتشر شده است. قرارگرفتن اثر در این مجموعه، به خواننده کمک می‌کند آن را نه‌فقط به‌عنوان یک نمایشنامه مستقل، بلکه به‌عنوان بخشی از مسیر گردآوری و معرفی آثار نمایشی مرتبط با دوران قاجار دنبال کند.

نویسنده کتاب گنجینهٔ آثار نمایشی دوران قاجار ۱ (تمثیل عروس و داماد)

مولیر نام هنری ژان باتیست پوکلن، نمایشنامه‌نویس فرانسوی، است. او در ۱۵ ژانویه ۱۶۲۲ زاده شد و در ۱۷ فوریه ۱۶۷۳ درگذشت. مولیر در آغاز برای فراگیری حقوق به دانشگاه رفت، اما علاقه‌اش به نویسندگی و نمایش مسیر زندگی او را تغییر داد و موجب شد تحصیل در رشته وکالت را رها کند.

او پس از آشنایی با خانواده بژارت، با همکاری آنان تماشاخانه‌ای در پاریس تأسیس کرد. مولیر از سال ۱۶۵۸ در پاریس به نوشتن نمایشنامه پرداخت و آثارش را خودش روی صحنه برد. سپس گروهی سیار تشکیل داد و در شهرهای مختلف فعالیت کرد و سرانجام پس از سال‌ها زندگی سیار به پاریس بازگشت. بخشی از فعالیت او به کمدی سیاسی اختصاص داشت؛ گونه‌ای که در آن به مشکلات اجتماعی توجه می‌کرد. «تمثیل عروس و داماد» نیز در چارچوب میراث نمایشی نویسنده‌ای قرار می‌گیرد که کمدی را با نگاه به رفتار و مسائل جامعه پیوند می‌داد.

خرید کتاب گنجینهٔ آثار نمایشی دوران قاجار ۱ (تمثیل عروس و داماد) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به نمایشنامه‌های کلاسیک، کمدی اجتماعی و آثار مولیر علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه شما باشد. همچنین اگر تاریخ ترجمه ادبی در ایران و مجموعه آثار نمایشی دوران قاجار برایتان اهمیت دارد، مسیر ترجمه این اثر از فرانسوی به ترکی و سپس فارسی، لایه‌ای ارزشمند به تجربه خواندن آن اضافه می‌کند.

این کتاب را به دانشجویان و پژوهشگران ادبیات نمایشی، علاقه‌مندان به نمایشنامه‌خوانی و خوانندگانی پیشنهاد می‌کنیم که دوست دارند متنی درباره عروس و داماد را در قالبی نمایشی و با زمینه‌ای اجتماعی دنبال کنند. از این اثر انتظار یک نمایشنامه کلاسیک با موقعیت‌های کمدی، گفت‌وگوهای نمایشی و نگاهی انتقادی به مشکلات اجتماعی داشته باشید؛ کتابی که هم برای مطالعه ادبی و هم برای آشنایی با بخشی از جریان ترجمه و نمایش در دوره قاجار قابل توجه است.