خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار (برگرفته از شاهنامه فردوسی) اثر فارس باقری
کتاب خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار (برگرفته از شاهنامه فردوسی)
قصه‌های شب یلدا ۸ - (برگرفته از شاهنامه)
معرفی کتاب خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار (برگرفته از شاهنامه فردوسی)
گاهی یک نمایشنامه، پیش از آن‌که داستانی را روایت کند، تماشاگر را در برابر صدایی انسانی و زخمی قرار می‌دهد؛ صدایی که از دل خواب، گریه و انتظار شنیده می‌شود. کتاب «خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار (برگرفته از شاهنامه فردوسی)» نوشته فارس باقری، اثری نمایشی است که با تکیه بر جهان شاهنامه فردوسی، به سوی تجربه‌ای عاطفی و تئاتری حرکت می‌کند.
عنوان کتاب از دو نمایش با حال‌وهوایی مرتبط با ادبیات نمایشی و روایت‌های اسطوره‌ای خبر می‌دهد. در این اثر، زبان و موقعیت نمایشی اهمیت زیادی دارند و مخاطب با متن‌هایی روبه‌رو می‌شود که به‌جای توضیح مستقیم، از مکث، گفت‌وگو، خاطره و احساس برای ساختن فضای خود بهره می‌گیرند. حضور شاهنامه در پس‌زمینه، این کتاب را به روایتی صرفاً امروزی محدود نمی‌کند و آن را در گفت‌وگویی میان میراث ادبی فردوسی و نگاه معاصر نویسنده قرار می‌دهد.
درباره کتاب خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار (برگرفته از شاهنامه فردوسی)
در بخش‌هایی از متن، راوی آرام به زنی نگاه می‌کند که با چشم‌های بسته تکیه داده است. این زن با عنوان «خانم» در صحنه حضور دارد و خستگی، خواب و گریه او به مرکز عاطفی موقعیت تبدیل می‌شود. راوی از تمرین‌های پی‌درپی، دستمالی که باید از او گرفته شود و گریه‌هایی می‌گوید که بدنش را می‌لرزاند. همین جزئیات ساده، صحنه‌ای سنگین و تأثیرگذار می‌سازند؛ صحنه‌ای که در آن مرز میان تمرین نمایشی، خاطره و درد شخصی کاملاً روشن و بی‌واسطه نیست.
کشش اصلی این بخش از متن در انتظار برای بیدارشدن یا بیدارنشدن «خانم» شکل می‌گیرد. راوی می‌خواهد دست‌های باریک او را بگیرد، سرش را روی دامنش بگذارد و با خطاب «مادر» آرامش کند. تکرار واژه‌هایی مانند «مادر جان» و «خانم جان» به متن ضرباهنگی زمزمه‌وار می‌دهد و احساس دلبستگی، ترس و درماندگی را پررنگ می‌کند. اینجا نمایشنامه بیش از آن‌که به شرح رویدادهای بیرونی متکی باشد، بر حضور بدن، سکوت، صدا و عاطفه در فضای صحنه تکیه دارد.
پیوند با شاهنامه فردوسی، به کتاب افقی اسطوره‌ای می‌بخشد؛ اما آنچه در تجربه خواندن برجسته می‌شود، نزدیکی عاطفی شخصیت‌ها و کیفیت انسانی موقعیت‌هاست. مخاطب می‌تواند در کنار لایه ادبی و اسطوره‌ای، با پرسش‌هایی درباره جدایی، بازگشت، فقدان، مادر و رابطه میان بازیگر و نقش همراه شود. متن، پاسخ‌های آماده عرضه نمی‌کند؛ بلکه با تصویری فشرده و حسی، خواننده را به مکث و بازخوانی دعوت می‌کند.
از سوی دیگر، نام «خداحافظی نکن» و «میعاد در سبزهزار» حال‌وهوای بدرقه، دیدار و انتظار را در ذهن تداعی می‌کند؛ عناصری که با فضای احساسی نمایشنامه و زمینه شاهنامه‌ای آن هم‌خوانی دارند. خواندن این کتاب می‌تواند برای کسانی جذاب باشد که در نمایشنامه، فقط خط داستانی نمی‌جویند و به موسیقی کلام، سکوت‌های معنادار، تصویر صحنه و زیرلایه‌های عاطفی نیز توجه می‌کنند.
نویسنده کتاب خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار (برگرفته از شاهنامه فردوسی)
فارس باقری نمایشنامه‌نویس، کارگردان و نویسنده است و در این کتاب نیز با امکانات متن نمایشی و ظرفیت‌های صحنه‌ای کار می‌کند. توجه او به موقعیت‌های فشرده، گفت‌وگوی عاطفی و تصویرسازی از طریق کنش‌های کوچک، در قطعه‌ای که راوی در کنار «خانم» حضور دارد، به‌خوبی دیده می‌شود. شخصیت به‌جای آن‌که احساس خود را با توضیحی طولانی بیان کند، آن را در نگاه‌کردن، تکان‌نخوردن، آرزوی لمس دست‌ها و تکرار خطاب‌های عاطفی آشکار می‌سازد.
باقری برای نمایش «پروانه بر ناقوس» برگزیده دو دوره ادبیات نمایشی سال ایران و برگزیده جشنواره تئاتر فجر در بخش نگارش نمایش شده است. او همچنین در داستان‌نویسی برگزیده شده و قلم زرین دریافت کرده و نامش در میان نامزدهای جایزه داستان‌نویسی گلشیری قرار گرفته است. این پیشینه، جایگاه او را در پیوند میان نوشتن برای صحنه و روایت ادبی نشان می‌دهد و کمک می‌کند کتاب را با دقت بیشتری به‌عنوان متنی نمایشی و ادبی بخوانیم.
خرید کتاب خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار (برگرفته از شاهنامه فردوسی) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
این کتاب را به دوستداران نمایشنامه‌های فارسی، ادبیات نمایشی معاصر و آثاری که از شاهنامه فردوسی الهام می‌گیرند پیشنهاد می‌کنیم. اگر به بازخوانی معاصر میراث اسطوره‌ای علاقه دارید و می‌خواهید متن نمایشی را از مسیر احساس، سکوت و رابطه شخصیت‌ها دنبال کنید، این اثر می‌تواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد.
خوانندگانی که از متن‌های کوتاه و فشرده با فضای روانی و عاطفی لذت می‌برند نیز احتمالاً با این کتاب ارتباط برقرار می‌کنند. بهتر است از آن انتظار یک روایت سرراست و پرحادثه نداشته باشید؛ تجربه اصلی کتاب در کیفیت صحنه، صدای راوی، تکرارهای احساسی و پیوند میان خواب، گریه، انتظار و خاطره شکل می‌گیرد. در نهایت، «خداحافظی نکن و میعاد در سبزهزار» برای مطالعه دقیق، بلندخوانی و اندیشیدن به نسبت میان اسطوره و انسان امروز، اثری قابل‌توجه است.
