شیعه اثر علی شریعتی

معرفی کتاب شیعه

کتاب «شیعه» مجموعه‌ای از سه سخنرانی علی شریعتی است که هرکدام از زاویه‌ای به معنا و مسئولیت شیعه بودن می‌پردازند. این اثر خواننده را با سه موضوع مرتبط روبه‌رو می‌کند: شیعه به‌عنوان یک حزب تمام، نقش انقلابی یاد و یادآوران در تاریخ تشیع، و مسئولیتی که از شیعه بودن برمی‌آید.

این کتاب بر پایه متن سخنرانی‌هایی شکل گرفته است که در تالار حسینیه ارشاد ارائه شده‌اند. بنابراین با اثری روبه‌رو هستید که ساختار آن از گفتارهای مستقل اما هم‌جهت تشکیل شده و دغدغه اصلی آن، بازخوانی مفاهیم شیعه در نسبت با تاریخ، یادآوری و مسئولیت است.

اگر به آثار فکری و سخنرانی‌هایی علاقه دارید که موضوع تشیع را با نگاهی تحلیلی و اجتماعی دنبال می‌کنند، «شیعه» می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه باشد. ارزش کتاب در کنار هم قرار دادن سه گفتار و فراهم کردن امکان دنبال کردن پیوسته این سه محور است.

درباره کتاب شیعه

کتاب در سه دفتر تنظیم شده است. دفتر نخست با عنوان «شیعه یک حزب تمام» به سخنرانی علی شریعتی اختصاص دارد. این سخنرانی در دو بخش ارائه شده است؛ بخش اول در دوم آبان ۱۳۵۱ و بخش دوم در سوم آبان ۱۳۵۱ در تالار حسینیه ارشاد ایراد شده‌اند. هر دو بخش، به‌ویژه بخش دوم، مورد تجدیدنظر نویسنده قرار گرفته‌اند و متن کتاب بر اساس نسخه بازبینی‌شده این گفتار عرضه می‌شود.

دفتر دوم به سخنرانی «نقش انقلابی یاد و یادآوران در تاریخ تشیع» می‌پردازد. این سخنرانی در بیست‌ویکم شهریور ۱۳۵۱ در تالار حسینیه ارشاد ایراد شده و متن کنونی آن نیز متنی است که علی شریعتی آن را مورد تجدیدنظر قرار داده است. عنوان این دفتر، توجه کتاب را به جایگاه یاد و یادآوران در تاریخ تشیع معطوف می‌کند.

دفتر سوم با عنوان «مسئولیت شیعه بودن» سخنرانی دیگری از نویسنده است که در پانزدهم آبان ۱۳۵۰ در تالار حسینیه ارشاد ایراد شده است. قرار گرفتن این سخنرانی در کنار دو گفتار دیگر، مجموعه‌ای می‌سازد که از تعریف و ترسیم یک نگاه آغاز می‌شود، به تاریخ و یادآوری می‌رسد و سپس بر مفهوم مسئولیت تمرکز می‌کند؛ بدون آنکه هر دفتر استقلال خود را از دست بدهد.

وجه مهم این اثر، پیوند میان قالب سخنرانی و موضوعات آن است. خواننده با متن‌هایی مواجه می‌شود که در فضای ارائه شفاهی شکل گرفته‌اند، اما بازنگری نویسنده در برخی از آن‌ها، به‌ویژه دو دفتر نخست، اهمیت متن نهایی را بیشتر می‌کند. از این رو، کتاب هم برای مطالعه هر دفتر به‌صورت جداگانه و هم برای خواندن مجموعه به شکل یکپارچه قابل توجه است.

در این مجموعه، مفهوم شیعه در سه سطح عنوان‌گذاری و بررسی می‌شود: یک صورت‌بندی کلی در «شیعه یک حزب تمام»، نگاهی تاریخی به یاد و یادآوران، و تأکید بر مسئولیت در «مسئولیت شیعه بودن». همین ترتیب، مسیر فکری مشخصی برای خواننده ایجاد می‌کند و اجازه می‌دهد هر سخنرانی در ارتباط با دو سخنرانی دیگر خوانده شود.

نویسنده کتاب شیعه

علی شریعتی نویسنده و سخنران هر سه متن این کتاب است. نام او در ساختار کتاب با سه گفتاری پیوند خورده که در تالار حسینیه ارشاد ارائه شده‌اند و سپس در قالب این مجموعه کنار هم قرار گرفته‌اند. حضور یک نویسنده در هر سه دفتر، به کتاب انسجام می‌دهد و باعث می‌شود خواننده با زبانی واحد، سه محور متفاوت اما مرتبط را دنبال کند.

رویکرد شریعتی در این اثر از مسیر عنوان‌ها و موضوع سخنرانی‌ها آشکار می‌شود: او درباره شیعه، تاریخ تشیع، یاد و یادآوران و مسئولیت شیعه بودن سخن می‌گوید. همچنین تجدیدنظر او در متن دو سخنرانی نخست نشان می‌دهد که نسخه حاضر صرفاً ثبت خام گفتارها نیست، بلکه متن بازبینی‌شده سخنرانی‌هایی است که در تاریخ‌های مشخص در حسینیه ارشاد ایراد شده‌اند.

برای شناخت بهتر این کتاب، توجه به ترتیب سه دفتر اهمیت دارد. شریعتی در دفتر اول سراغ عنوانی فراگیر می‌رود، در دفتر دوم نقش تاریخی یاد و یادآوران را برجسته می‌کند و در دفتر سوم مفهوم مسئولیت را در مرکز قرار می‌دهد. این چینش، تصویری منسجم از دغدغه‌های مطرح‌شده در مجموعه به دست می‌دهد.

خرید کتاب شیعه به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

«شیعه» به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که به مطالعه آثار علی شریعتی و سخنرانی‌های فکری درباره تشیع علاقه دارند. اگر می‌خواهید متنی را بخوانید که سه گفتار مستقل را در یک مجموعه گرد آورده است، این کتاب امکان مقایسه و دنبال کردن موضوعات مرتبط را در اختیار شما می‌گذارد.

این اثر برای کسانی مناسب است که به تاریخ تشیع و نقش یاد و یادآوران در آن توجه دارند و می‌خواهند این موضوع را در قالب یک سخنرانی مستقل دنبال کنند. همچنین خوانندگانی که مفهوم مسئولیت شیعه بودن برایشان موضوعی قابل تأمل است، می‌توانند دفتر سوم را در کنار دو دفتر دیگر بخوانند و ارتباط میان سه عنوان را بررسی کنند.

اگر مطالعه متن‌های سخنرانی‌محور را به آثار پراکنده ترجیح می‌دهید، ساختار سه‌دفتر این کتاب انتخابی روشن پیش روی شما قرار می‌دهد. می‌توانید هر دفتر را جداگانه بخوانید یا با دنبال کردن ترتیب آن‌ها، از بحث «شیعه یک حزب تمام» به «نقش انقلابی یاد و یادآوران در تاریخ تشیع» و سپس به «مسئولیت شیعه بودن» برسید.

در نهایت، از این کتاب انتظار یک مجموعه سه‌گانه از سخنرانی‌های علی شریعتی را داشته باشید؛ مجموعه‌ای که موضوع آن شیعه و نسبت آن با تاریخ، یادآوری و مسئولیت است. متن‌های بازنگری‌شده دو دفتر نخست نیز برای خوانندگانی اهمیت دارد که می‌خواهند سخنرانی‌ها را در صورتی ویرایش‌شده و منسجم مطالعه کنند.